اولین دایرةالمعارف دیجیتال از کتاب شریف «الغدیر» علامه امینی(ره)
۱۱ خرداد ۱۴۰۳

علی(ع) پدر این امت است

متن فارسی

9- طیبى، حسن بن محمّد، متوفاى 743 در «الکاشف» در شرح حدیث غدیر گوید: قول او – پیغمبر صلى اللّه علیه و آله- «انّی أولى بالمؤمنین من انفسهم / همانا من اولى (سزاوارتر) هستم باهل ایمان از خود آنها»

قصد آن حضرت (مدلول) قول خداى تعالى است: النَّبِیُّ أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ‏
(این جمله از آیه) اطلاق دارد و دانسته نشد که به اهل ایمان از خود آنها به چه چیز اولى است؟ لذا پس از آن مقیّد ساخت (به این جمله): «وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ»
تا اعلام فرموده باشد که آن جناب به منزله پدر است، و قراءت ابن مسعود رضى اللّه عنه این معنى را تأیید میکند، او چنین قراءت کرده: «النبیّ أولى بالمؤمنین من أنفسهم و هو أب لهم». و مجاهد گفته که: هر پیغمبرى پدر امّتش میباشد و به همین جهت و مناسبت مؤمنین برادران یکدیگر شدند پس در این هنگام در قول پیغمبر صلى اللّه علیه و آله:
«من کنت مولاه فعلیّ مولاه»
در بودن او (على علیه السّلام) به منزله پدر تشبیه صورت گرفته، پس بر امّت واجب است احترام و بزرگ داشت او و نیکى به او، و بر او است که نسبت به امّت شفقت و مهربانى نماید و چون پدر بر اولاد با آنها رئوف باشد و براى همین عمر تهنیت گفت با این عبارت: «یا بن أبى طالب اصبحت و امسیت مولى کل مؤمن و مؤمنة».

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج‏1، ص: 686

متن عربی

9-قال الطیبیّ حسن بن محمد: المتوفّى (743) فی الکاشف فی شرح حدیث الغدیر:

قوله: «إنّی أَولى بالمؤمنین من أنفسهم» یعنی به قوله تعالى: (النَّبِیُّ أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ‏) «1» أطلق فلم یُعرِّف بأیّ شی‏ء هو أَولى بهم من أنفسهم، ثمّ

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏1، ص: 687

قیّد بقوله: (وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ‏)؛ لیؤذن بأنّه بمنزلة الأب، و یؤیِّده قراءة ابن مسعود رضى الله عنه: (النَّبِیُّ أَوْلى‏ بِالْمُؤْمِنِینَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ‏)، و هو أبٌ لهم. و قال مجاهد: کلّ نبیّ فهو أبو أُمّته، و لذلک صار المؤمنون إخوة، فإذن وقع التشبیه فی قوله: «من کنتُ مولاه فعلیٌّ مولاه» فی کونه کالأب، فیجب على الأمّة احترامه و توقیره و برُّه، و علیه رضى الله عنه أن یشفق علیهم و یرأف بهم رأفة الوالد على الأولاد، و لذا هنّأ عمر بقوله: یا ابن أبی طالب أصبحت و أمسیت مولى کلِّ مؤمن و مؤمنة.