اولین دایرةالمعارف دیجیتال از کتاب شریف «الغدیر» علامه امینی(ره)
۱ اردیبهشت ۱۴۰۳

احتجاج قیس بن سعد بر معاویه بر حقانیت حضرت علی(ع)

متن فارسی

معاویه در دوره تصدی خلافت به عنوان حج بیت الله در مسافرت خود به حجاز، بعد از وفات امام سبط، حسن بن علی علیهما السلام به مدینه آمد، اهل مدینه او را استقبال نمودند، در این موقع بین معاویه و قیس بن سعدبن عباده انصاری خزرجی، صحابی بزرگوار، داستانی رخداد که شرح و تفصیل آن در شرح احوال قیس ضمن شعراء قرن اول خواهد آمد، و در داستان مزبور است.

قیس گفت: و به جان خودم، با وجود علی علیه السلام و فرزندان او بعد از آن جناب، برای احدی نه از انصار و نه از قریش و نه برای کسی از عرب و عجم در خلافت حقی نیست، چنین مذکور است: پس معاویه در خشم شد و گفت: ای پسر سعد این مطلب را از که گرفتی؟ و از که روایت نمودی؟ و از که شنیدی؟ آیا پدرت تو را از آن آگاه ساخته و از او گرفته ای؟ قیس گفت: آن را از کسی شنیدم و اخذ نمودم که از پدرم بزرگتر و حق او بیشتر و بالاتر است، معاویه گفت: او کیست؟ قیس گفت او علی بن ابی طالب علیه السلام است، عالم و صدیق این امت، آن کسی که خداوند درباره او نازل فرموده: «قل کفی بالله شهیدا بینی و بینکم و من عنده علم الکتاب»

در این موقع (قیس) فروگذار نکرد هر آیه در شان علی علیه السلام نازل شده بود همه را ذکر نمود و بیان داشت، معاویه گفت: صدیق این امت ابوبکر است و فاروق این امت عمر است و آنکه در نزد او علمی از کتاب است، عبد الله بن سلام است،

قیس گفت: سزاوارترین افراد به این نامها آن کسی است که خداوند درباره او نازل فرموده: «افمن کان علی بینه من ربه ویتلوه شاهد منه»،

و آن کسی که: رسول خدا صلی الله علیه و آله او را در غدیر خم نصب فرمود و گفت: « من کنت مولاه- اولی به من نفسه- فعلی اولی به من نفسه»،

و در غزوه تبوک به او فرمود: « تو از من به منزله هارون هستی از موسی جز آنکه پیغمبری پس ازمن نخواهد بود» کتاب سلیم بن قیس هلالی

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج 1، ص: 414

متن عربی

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج 1، ص: 414

18- احتجاج قیس بن سعد بحدیث الغدیر علی معاویة سنة (50، 56)

قدم معاویة بن أبی سفیان حاجّا إلی المدینة فی أیّام خلافته بعد ما توفّی الإمام السبط الحسن- صلوات اللَّه علیه- فاستقبله أهل المدینة، فجری بینه و بین قیس بن سعد بن عبادة الأنصاری الخزرجیّ الصحابیّ الکبیر حدیث یأتی ذکره بطوله فی ترجمة قیس فی شعراء القرن الأوّل، و فیه بعد قول قیس: و لَعمری ما لأحد من الأنصار و لا لقریش و لا لِأَحدٍ من العرب فی الخلافة حقٌّ مع علیٍّ و ولده من بعده ما نصّه:فغضب معاویة، و قال: یا ابن سعد ممّن أخذت هذا؟ و عمّن رویته؟ و عمّن سمعته؟ أبوک أخبرک بذلک و عنه أخذته؟

فقال قیس: سمعتُه و أخذتُه ممّن هو خیرٌ من أبی و أعظم حقّا من أبی. قال: من؟

قال: علیُّ بن أبی طالب عالم هذه الأمّة و صِدِّیقها الذی أنزل اللَّه فیه (قُلْ کَفی بِاللَّهِ شَهِیداً بَیْنِی وَ بَیْنَکُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتابِ ) «1» فلم یَدَعْ آیةً نزلت فی علیّ علیه السلام إلّا ذکرها.

قال معاویة: فإنَّ صدِّیقها أبو بکر، و فاروقها عمر، و الذی عنده علم الکتاب

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج 1، ص: 415

عبد اللَّه بن سلام. قال قیس: أحقُّ هذه «1» الأسماء و أولی بها الذی أنزل اللَّه فیه: (أَ فَمَنْ کانَ عَلی بَیِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ یَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ ) «2»، و الذی نصبه رسول اللَّه صلی الله علیه و آله و سلم بغدیر خُمّ، فقال: «من کنتُ مولاه أولی به من نفسه فعلیٌّ أولی به من نفسه»، و فی غزوة تبوک: «أنت منّی بمنزلة هارون من موسی إلّا أنَّه لا نبیَّ بعدی». کتاب سُلَیم الهِلالی «3».