اولین دایرةالمعارف دیجیتال از کتاب شریف «الغدیر» علامه امینی(ره)
۱۷ مرداد ۱۴۰۵

انتقاد شدید «مجراه بن ثور» از معاویه

متن فارسی

مجراه بن ثور سدوسی- صحابی بزرگ- در صفین این سرود رزمی را خوانده است:
با شمشیر میزنمشان و ملاحظه معاویه را نمی کنم
آن گشاده چشم آن گشاده شکم را
مادر گمراهگرش او را به آتش سر نگون ساخته است
و درآنجا سگ های پارسگر همنشینی خواهند بود
فرومایگانی را به گمراهی کشانده است خدا راه ننمایدش!
در ” مروج الذهب، ” مسعودی این سرود رزمی را به علی (ع) نسبت داده و می نویسد:گفته اند: این شعر از بدیل بن ورقاءاست مولف ” لسان العرب ” نیز آن را به علی (ع) نسبت داده است طبری اولین بیت را در تاریخش نوشته و به- امیر المومنین منسوب دانسته است. ابن مزاحم سه مصرع آن را در کتاب ” صفین ” آورده و از امیر المومنین دانسته است و همه آن ابیات را در صفحه454 ثبت نموده و به مالک اشتر نسبت داده و در صفحه 344 آنها را از مجزاه بن ثور شمرده است. ابن ابی الحدید در شرح نهجالبلاغه به نقل ازنصر بن مزاحم متعلق به محرز بن ثور دانسته است. و چنانکه در ” اشتقاق” آمده این ابیات به ” اخنس ” نیز نسبت داده شد است.

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج 10، ص: 235

متن عربی

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج 10، ص: 235

       

62- من شعر مجزأة بن ثور السدوسی الصحابی العظیم، ارتجز به یوم صفّین:

          أضربُهم و لا أری معاویه             الأبرجَ العین «2» العظیمَ الحاویه

             هوت به فی النارِ أُمٌّ هاویه             جاوره فیها کلابٌ عاویه

أغوی طغاماً لا هدته هادیه

یروی هذا الرجز لعلیّ علیه السلام فی مروج الذهب «3» (2/25) و فیه: و قیل: إنّ هذا الشعر لبدیل بن ورقاء، و کذلک عزاه إلیه- سلام اللَّه علیه- فی لسان العرب «4» (18/229)، و ذکر الطبری البیت الأوّل فی تاریخه «5» (6/23) و نسبه إلی أمیر المؤمنین، و ذکر ابن مزاحم ثلاثة أشطر فی کتاب صفّین «6» (ص 460) و عزاها إلی أمیر المؤمنین علیه السلام و ذکر الأشطر برمّتها فی (ص 454) و نسبها إلی مالک الأشتر، و رواها لمجزأة ابن ثور فی (ص 344) و ذکرها ابن أبی الحدید فی شرحه «7» (1/500) لمحرز بن ثور «8»

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج 10، ص: 236

نقلًا عن نصر بن مزاحم، و تعزی إلی الأخنس کما فی الاشتقاق «1» (ص 148).