اولین دایرةالمعارف دیجیتال از کتاب شریف «الغدیر» علامه امینی(ره)
۳۰ تیر ۱۴۰۳

اهدای قلم طلایی به معاویه از طرف خداوند متعال

متن فارسی

از انس به طور مرفوع آمده است: جبرئیل بر من نازل شد و با او قلمی از طلای ناب بود و گفت: خداوند علی اعلی، بر تو سلام می فرستد و می گوید: حبیبم، این قلم را از بالای عرش برای معاویه بن ابی سفیان هدیه فرستادم و آن به او برسان و به او دستور بده، با خطش و با این قلم آیه الکرسی را بنویسد و بعد از نوشتن و نقطه گذاری، آن را بر شما عرضه کند که من برای او ثوابی، برابر با هر کسی که آن را تا روز قیامت می خواند قرارداده ام، رسول فرمود: کیست که ابی عبدالرحمن را، حاضر کند؟ ابو بکر بر خاست و رفت، پس از چندی، به اتفاق از خدمت رسول خدا رسیدند و بر حضرتش سلام کردند، حضرت جواب سلامشان را داد آنگاه به معاویه فرمود ای معاویه این قلمی است که خدا برایت از بالای عرش هدیه فرستاده است تا با آن آیه الکرسی را با خطت بنویسی و بر من عرضه نمائی و خدا را بر این نعمت بزرگ که بر تو ارزانی داشته شکر و سپاس به جای آری، زیرا خدا برایت ثواب هر کسی را که از وقت نوشتن تا قیامت آن را می خواند نوشته است، آنگاه معاویه قلم را از دست رسول گرفت و آن را بالای گوشش نهاد: پس پیامبر اکرم گفت: خدایا تو می دانی که من آن را به او دادم و سه بار این جمله را تکرار کرد، پس از آن، معاویه دو زانو در برابر رسول خدا نشست و همواره خدا را بر این نعمت شکر می کرد، تا آنکه دوات و صحیفه ای آورد و قلم را گرفت و همچنان با آن، آیه الکرسی را با بهترین خط می نوشت و بر رسول خدا عرضه کرد. رسول خدا فرمود: ای معاویه، خداوند برایت از ثواب، برابر ثواب هر کسی که از آن تا روز قیامت می خواند نوشته است.

همه گفتند، که این حدیث ساختگی است و بیشتر رجالش گمنامند.و این جوزی آن را ساخته های حسین بن یحیی ختانی می داند، چنانکه در میزان الاعتدال جلد 1 صفحه 257 آمده است. و بنظر ذهبی این حدیث، باطل است و گویا احمد بن عبد الله ایلی، آن را ساختهاست.چنانکه در المیزان جلد 1 صفحه 52 آمده است. و ابن حجر در لسان المیزان آورده است که: عامل نادرستی این حدیث منحصر به احمد ایلی است.که آن را ساخته است. و نقاش در الموضاعات، آن را با لفظ مختصرتری آورده و گفته است: این حدیث بی شک ساختگی است که احمد و یا حسین آن را ساخته اند.

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص:488 و 489

متن عربی

– عن أنس مرفوعاً: هبط علیّ جبریل و معه قلم من ذهب إبریز، فقال: إنّ العلیّ الأعلى یقرئک السلام و یقول لک: حبیبی قد أهدیت هذا القلم من فوق عرشی إلى معاویة بن أبی سفیان فأوصله إلیه، و مره أن یکتب آیة الکرسی بخطّه بهذا القلم و یشکله و یعجمه و یعرضه علیک، فإنّی قد کتبت له من الثواب بعدد کلّ من قرأ آیة الکرسی من ساعة یکتبها إلى یوم القیامة، فقال رسول اللَّه صلى الله علیه و آله و سلم: من یأتینی بأبی عبد الرحمن؟ فقام أبو بکر الصدّیق و مضى حتى أخذ بیده و جاءا جمیعاً إلى النبی صلى الله علیه و آله و سلم، فسلّموا علیه فردّ علیهم السلام، ثمّ قال لمعاویة: أُدنُ منّی یا أبا عبد الرحمن أُدن منّی یا أبا عبد الرحمن، فدنا من رسول اللَّه صلى الله علیه و آله و سلم، فدفع إلیه القلم ثمّ قال له: یا معاویة هذا قلم أهداه إلیک ربّک من فوق العرش لتکتب به آیة الکرسی بخطّک و تشکله و تعجمه و تعرضه علیّ، فاحمد اللَّه و اشکره على ما أعطاک، فإن اللَّه قد کتب لک من الثواب بعدد من قرأ آیة الکرسی من ساعة تکتبها إلى یوم القیامة؛ فأخذ القلم من ید النبی صلى الله علیه و آله و سلم فوضعه فوق أُذنه. فقال رسول اللَّه صلى الله علیه و آله و سلم: اللّهمّ إنّک تعلم أنّی قد أوصلته إلیه- ثلاثاً- فجثا معاویة بین یدی النبی صلى الله علیه و آله و سلم و لم یزل یحمد اللَّه على ما أعطاه من الکرامة و یشکره حتى أتى بطَرس و محبرة، فأخذ القلم و لم یزل یخطُّ به آیة الکرسی أحسن ما یکون من الخطّ، حتى کتبها و شکلها و عرضها على النبیّ صلى الله علیه و آله و سلم، قال رسول اللَّه صلى الله علیه و آله و سلم: یا معاویة، إنّ اللَّه قد کتب لک من الثواب بعدد کلّ من یقرأ آیة الکرسی من ساعة کتبتها إلى یوم القیامة.

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 489

قالوا: موضوع و أکثر رجاله مجاهیل، و یراه ابن الجوزی من وضع الحسین بن یحیى الحنّائی، کما فی میزان الاعتدال «1» (1/257)، و عند الذهبی باطل کأنّه عمله أحمد بن عبد اللَّه الأیلی، کما فی المیزان «2» (1/52)، و یرى ابن حجر فی لسان المیزان «3» أنّ الأمر ینحصر بأحمد الأیلی و هو الذی وضعه، و أخرجه النقّاش فی الموضوعات بلفظ أخصر و قال: حدیث موضوع بلا شکّ، وضعه أحمد أو حسین «4». اللآلئ المصنوعة (1/216)، لسان المیزان (1/285).