اولین دایرةالمعارف دیجیتال از کتاب شریف «الغدیر» علامه امینی(ره)
۷ اسفند ۱۴۰۲

برتری ابوبکر و عمر بر همه اهل آسمان ها و زمین

متن فارسی

از زبان بوهریره‌آورده اند که رسول خدا (ص) بوبکر وعمر، از انبیا و مرسلین که بگذریم از همه اهل آسمان ها و زمین و از همه اولین و آخرین بهترند .
این گزارش را ابن حجر در ص 45 از صواعق به نقل از حاکم و ابن عدی آورده و خطیب نیز در تاریخ خود ج 5 ص 253 آنرا گزارش کرده و مطابق عادت خود درنقل مناقب دو خلیفه، از نقطه ضعف هایی که در سند آن بوده کمترین سخنی نگفته با آن که یکی از میانجیان گزارش: جبرون بن واقد افریقی است که‌محمد بن داود قنطری آن را از زبان وی‌بازگو کرده ذهبی در میزان می نویسد: جبرون متهم به حدیث سازی است زیرا اوبوده که با کم آزرمی از سفیان گزارش کرده، راوی حدیث از زبان وی نیز محمد بن داود قنطری است که از قول ابو هریره – بی زنجیره ای درست – آورده اند که پیامبر گفت بوبکر و عمربهترین اولین هستند . جبرون تنها کسی‌است که این حدیث و حدیث پیش از آن راروایت کرده و هر دو ساختگی است و ابن‌حجر نیز در ج 2 ص 94 از لسان می افزاید: از ابن عدی رسیده که گفت برای جبرون جز همین دو حدیث، حدیث دیگری نمی شناسم و این دو را نیز ندیده ام که جز محمد بن داود کسی از او روایت کرده باشد و هر دو نیز نکوهیده است .  و ذهبی در زندگی نامه محمد بن داود می نویسد او از زبان جبرون افریقی دو حدیث باطل آورده که ابن عدی آن را در زندگی نامه جبرون یاد کرده و گفته محمد تنها کسی است که آن را از زبان او آورده .  و ابن حجر می نویسد – لسان 161 / 5 – گمان می کنم این آفت از سوی جبرون به حدیث‌خورده باشد و مولف آن کتاب، هر دو حدیث را در زندگی نامه وی آورده و آشکارا هر دو را ساختگی می شمارد و می گوید معروف است که سازنده آندو جبرون است .
امینی گوید: آیا شایسته‌است که کسی همچون این دو ابطال کننده‌احادیث، چنین گزارشی باطل را روایت کند که سازنده آن معتقد بوده است بوبکر و عمر را باید هم بر فرشتگان مقرب و معصوم که در آسمان ها هستند برتری داد – با آنکه سرور ایشان امین‌وحی – جبرییل – در میان آنان است – وهم بر کسانی که نزدیکی و تقرب ایشان به آستان خدا ثابت است، از دوستان خدا بگیر تا برگزیدگان او و جانشینان پیامبران – من نمی دانم که آندو با چه چیزی بر همه اینان برتری یافته اند؟ آیا با دانشی که از سراپای ایشان می جهیده؟ – که چون‌و چند آن را دریافته ای – یا برای معصوم بودن آندو از گناهان؟ – که نه‌تو چنین اعتقادی درباره ایشان داری ونه سرگذشت نامه آندو که در تاریخ آمده راه می دهد که چنین اعتقادی داشته باشی – و آنگاه معصوم بودن فرشتگان، روشن و بی چون و چرا است ومعصوم بودن جانشینان پیامبران هم با دلایل صحیح، واجب شناخته شده و تقرب‌کسانی از نزدیکان درگاه خداوند – همچون لقمان و خضر و ذالقرنین – از مطالبی است که نیازی بدلیل جداگانه ندارد ، یا برای هراسی بوده که در پیشبرد آیین خدا در دل های دشمنان می‌افکندند و برای رنجی بوده که در راه دین برده و کوشش های بسیاری که بر خود هموار ساختند؟ سخن درست در همه این زمینه ها بر هیچکس پوشیده نیست تو دست خود را بر هر فضیلتی که میخواهی بگذار که خواهی دید در هیچکدام از آن فضایل، آندو تن چیزی بیش از بسیاری از صحابه و شاگردانشان‌و دیگران ندارند چه رسد به بزرگانی که یاد کردیم . ولی چه باید کرد که گزافگویی در فضیلت تراشی، آدمی را بر آن می دارد که چنان سخنانی بگوید . تو هم بگذارش تا بگوید زیرا حقایق آشکار، نابودی پذیر نیست و بنیادهای‌نهاده شده همیشه پشتوانه استواری است.

 (الغدیر فی الکتاب و السنة و الادب ج 7 ص 410)

 

متن عربی

23- أبو بکر خیر أهل السموات و الأرض

عن أبی هریرة: أنّ رسول اللَّه صلی الله علیه و آله و سلم قال: أبو بکر و عمر خیر أهل السموات و الأرض، و خیر الأوّلین و الآخرین، إلّا النبیّین و المرسلین.

ذکره ابن حجر فی الصواعق «2» (45) نقلًا عن الحاکم و ابن عدی «3»، و أخرجه الخطیب فی تاریخه (5/253) و سکت عمّا فی سنده من العلل- علی عادته الجاریة فی مناقب الشیخین- و فیه: جبرون بن واقد الإفریقی و الراوی عنه محمد بن داود القنطری، قال الذهبی فی المیزان «4»: جبرون متّهم فانّه روی بقلّة حیاء عن سفیان، و روی عنه محمد بن داود القنطری، عن أبی هریرة مرفوعاً: أبو بکر و عمر خیر الأوّلین. الحدیث تفرّد به و بالذی قبله و هما موضوعان. و زاد ابن حجر فی اللسان «5» (2/94) عن ابن عدی «6» أنّه قال: لا أعرف له غیر هذین الحدیثین و لا أعلم یرویهما عنه غیر محمد بن داود و هما منکران.

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج 7، ص: 411

و قال الذهبی «1» فی ترجمة محمد بن داود: عن جبرون الإفریقی بحدیثین باطلین ذکرهما ابن عدی فی ترجمة جبرون، و قال: تفرّد بهما محمد.

و قال ابن حجر فی اللسان «2» (5/161): أحسب الآفة فی الحدیث من جبرون، و قد ساق المؤلّف الحدیثین فی ترجمته و صرّح بأنّهما موضوعان و أشار إلی أنّ المشتهر بهما جبرون.

قال الأمینی: و من الحریّ لمثل هذین المبطلین أن یرویا باطلًا کمثل هذا الذی یرتئی مفتعله تفضیل الرجلین علی الملائکة المقرّبین المعصومین من أهل السموات و فیهم سیّدهم أمین الوحی جبرئیل، و علی من ثبتت زلفتهم و قربهم من أولیاء اللَّه و أصفیائه و أوصیاء الأنبیاء، أنا لا أدری بما ذا فضّلا علیهم: أ بعلمهما المتدفّق و قد عرفت مبلغهما منه؟ أم بالعصمة عن الخطایا و الذنوب و أنت لا تقول بها؟ أو أنّ ما حفظه التاریخ من سیرتهما لا یدع أن تقول بها، لکن عصمة الملائکة ثابتة لا ریب فیها، و عصمة الأوصیاء واجبة بالبرهنة الصحیحة، و زلفی المقرّبین کلقمان و الخضر و ذی القرنین من القضایا التی قیاساتها معها، أم ببأسهما المرهب فی ذات اللَّه و عنائهما فی سبیل الدین و جهودهما الجبّارة؟

لا یخفی علی أحد حقّ القول فی ذلک کلّه، ضع یدک هاهنا علی أیّ فضیلة فإنّک لا تجد فیهما منها ما یربی بهما علی کثیر من الصحابة و التابعین هلمّ جرّا فضلًا عن من ذکرناهم، غیر أنّ الغلوّ فی الفضائل حدا صاحبه إلی أن یقول بذلک، فدعه یقل؛ فإنّ الحقائق الثابتة غیر قابلة للزوال و الأصول الموضوعة یرکن إلیها علی کلّ حال.