اولین دایرةالمعارف دیجیتال از کتاب شریف «الغدیر» علامه امینی(ره)
۹ خرداد ۱۴۰۳

برتری ایمان ابوبکر بر ایمان تمام مردم روی زمین

متن فارسی

احمد حنبل این روایت را از پسر عمر ثبت کرده است: «رسول خدا (ص) صبحگاهى بعد از برآمدن آفتاب به سراغ ما آمده، گفت: پاسى مانده به فجر دیدم پندارى کلیدها و موازین را به کفم نهاده ‏اند. کلیدها که همین کلیدها است. اما موازین آنها است که به وسیله ‏اش وزن می  کنند و مى ‏سنجند. آنگاه من در کفه  اى قرار گرفتم و امتم در کفه دیگر و کفه من چربید. بعد ابو بکر را آورده با امتم سنجیدند هم وزن درآمد. سپس عمر را آوردند هم وزن درآمد! آنگاه عثمان را آوردند هم وزن درآمد. سپس موازین به یکسو شد.»

پسر عمر با این افسانه که خود ساخته و بافته، خواسته نظرش را در مورد تفاوت مقام اصحاب و برترى آنان بر یکدیگر تثبیت نماید و این حرفش را که از ابو بکر و عمر و عثمان گذشته تفاوتى در میان نیست و مردم برابر و هم سانند.

آرى، بر پسر عمر گران می  آید که نام على (ع) را به نکوئى ببرد و از او به خوبى و چنانکه هست یاد نماید و از فضائل و افتخارات و عظمتش سخنى به زبان آورد، و در همان حال در باره دیگران چیزها می  گوید که هیچ خردمند و هیچ منصف و خدا ترسى، نمی  گوید و حرف‏ها که با عقل و منطق نمى ‏سازد مثل این حرفش که «در خدمت پیامبر (ص) بودم و ابو بکر صدیق در حضورش در حالى که عبائى بر تن داشت و سینه خویش پوشیده بود. جبرئیل درآمده گفت: چه شده که می  بینم ابو بکر عبائى بر تن دارد و سینه خویش پوشانده است؟ …» «1»

یا این حرفش که «اگر ایمان ابو بکر را با ایمان مردم روى زمین بسنجند بر آن می  چربد» «2»

یا این حرفش که به پیامبر نسبت می  دهد: «در خواب ظرفى پر از شیر به دستم دادند، از آن چندان نوشیدم که سیر گشتم و احساس کردم در رگهایم جریان یافته است، و از آن چیزى باقیماند و عمر بن خطاب نوشیدش …» «3»

یا این حرفش که به پیامبر (ص) نسبت می دهد: «روز قیامت در میان ابو بکر و عمر محشور خواهم شد و میان حرمین می ایستم و مردم مکه و مدینه نزدم می آیند»

یا این که «فرشته وحى فرود آمده گفت: پروردگار عرش به تو می گوید:

هنگامى که از پیامبران پیمان گرفتم از تو نیز پیمان گرفتم و ترا سرورشان گردانیدم و ابو بکر و عمر را معاون تو ساختم» و «چون به آسمان عروج نمودم و به آسمان چهارم رسیدم، سیبى در دامن خویش یافتم. آن را با دستم برگرفتم، بشکافت و فرشته اى خنده زنان از درونش به در آمد، به او گفتم: حرف بزن، تو از آن که هستى گفت: از آن کشته شهید، عثمان بن عفان» و «معاویه در رستاخیز در حالى برانگیخته می شود که ردائى از نور ایمان بر تن دارد» و «به من وحى شده که در بعضى کارها با پسر ابو سفیان مشورت کنم» و «چون آیة الکرسى نازل گشت پیامبر خدا (ص) به معاویه گفت: آن را بنویس. معاویه گفت: اگر نوشتم چه پاداشى دارم؟ گفت: هر کس آن را بخواند همان اجر را تو می برى» و «اینک مردى بهشتى در خواهد آمد. و معاویه درآمد. گفت: تو اى معاویه از منى و من از توام، و بر در بهشت این طور (اشاره به دو انگشتش) به همراهى من در می آئى» و «مردى از اهل بهشت فرا خواهد رسید. آنگاه معاویه فرا رسید. فردا همین را گفت و معاویه در رسید. پس فردا همین را گفت و معاویه در رسید»

و این حرفش که «جعفر بن ابیطالب بهى به پیامبر (ص) هدیه داد و به معاویه سه به داده گفت با اینها در بهشت با من دیدار خواهى کرد»

و روایات دیگرى که در جلد پنجم در زنجیره اى از روایات جعلى و ساختگى آوردیم. گر چه در آنجا با آن جماعت راه آمدیم و جنایت جعل آن روایات را به گردن عده اى از رجال اسناد آنها گذاشتیم، لکن روایاتى که به راستى از زبان پسر عمر است مثل روایت «مفاضله» و برترى بعضى از اصحاب بر دیگران همچنین معلوماتى که از تمایلات پسر عمر و جانبگیریهایش در دست است و کارهایش جملگى این نظر را تحکیم می نمایند که خود وى سازنده آن احادیث و جاعل آنها باشد و دیگران در جعل حدیث از زبان پیامبر اکرم از او چیره دست‏تر یا پرکارتر نبوده اند، چنانکه وى را در تراشیدن بهانه و ساختن توجیه براى امویانى که مورد علاقه اش بوده اند، دستى بوده است و پیشدستی یى. و شمه اى از آنها بنظرتان رسید

  الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏10، ص: 99

متن عربی

 أخرج أحمد فی المسند «3» (2/76) من طریق ابن عمر، قال: خرج علینا رسول اللَّه ذات غداة بعد طلوع الشمس، فقال: رأیت قُبیل الفجر کأنّی أُعطیت المقالید و الموازین، فأمّا المقالید فهذه المفاتیح، و أمّا الموازین فهی التی تَزِنون بها، فوُضعت فی کفّة و وضعت أُمّتی فی کفّة، فوُزنت بهم فرجَحتُ، ثم جی‏ء بأبی بکر فوزن بهم فوزن، ثم جی‏ء بعمر فوزن [فوزن‏] «4»، ثم جی‏ء بعثمان فوزن بهم. ثم رفعت.

یؤیّد ابن عمر بهذه الأسطورة رأیه فی المفاضلة بین الصحابة، و أنّه لا تفاضل

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏10، ص: 99

بینهم بعد أبی بکر و عمر و عثمان، و إذا ذهبوا استوى الناس.

نعم، ثقیل على ابن عمر أن یذکر علیّا بخیر، و یبوح بشی‏ء من فضائله الجمّة، و هو یأتی فی غیره بما لا یقبله قطّ ذو مسکة، و لا یساعده فیه العقل و المنطق، مثل قوله: کنت عند النبیّ صلى الله علیه و آله و سلم و عنده أبو بکر الصدّیق علیه عباءة قد خلّها على صدره بخلال، فنزل علیه جبریل فقال: مالی أرى أبا بکر علیه عباءة قد خلّها على صدره بخلال؟ إلى آخر ما مرّ فی (5/274 الطبعة الأولى و ص 321 الطبعة الثانیة).

و قوله مرفوعاً: لو وُزِن إیمان أبی بکر بإیمان أهل الأرض لرجح. لسان المیزان «1» (3/310).

و قوله مرفوعا: أُتیت فی المنام بعسّ مملوء لبناً فشربت منه حتى [إذا] امتلأتُ فرأیته یجری فی عروقی فضلت فضلة فأخذها عمر بن الخطّاب فشربها. إلى آخر ما أسلفناه فی (5/279 الطبعة الأولى و ص 326 الطبعة الثانیة).

و قوله مرفوعاً: أُحْشَرُ یوم القیامة بین أبی بکر و عمر، حتى أقف بین الحرمین فیأتینی أهل مکة و المدینة.

و قوله مرفوعاً: هبط جبریل فقال: إنّ ربّ العرش یقول لک: لمّا أخذت میثاق النبیّین أخذت میثاقک، و جعلتک سیّدهم، و جعلت وزیرک أبا بکر و عمر.

و قوله مرفوعاً: لمّا أُسری بی إلى السماء فصرت إلى السماء الرابعة سقطت فی حجری تفّاحة فأخذتها بیدی فانفلقت فخرجت منها حوراء تقهقه، فقلت لها: تکلّمی لمن أنت؟ قالت: للمقتول شهیداً عثمان بن عفّان.

و قوله مرفوعاً: أما إنّ معاویة یبعث یوم القیامة علیه رداء من نور الإیمان.

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏10، ص: 100

و قوله مرفوعاً: إنّه أُوحی إلیّ أن أُشاور ابن أبی سفیان فی بعض أمری.

و قوله: لمّا نزلت آیة الکرسی قال رسول اللَّه صلى الله علیه و آله و سلم لمعاویة: اکتبها فقال لی: مالی بکتبها إن کتبتها؟ قال: لا یقرؤها أحد إلّا کُتب لک أجرها.

و قوله مرفوعاً: الآن یطلع علیکم رجل من أهل الجنّة فطلع معاویة، فقال: أنت یا معاویة منّی و أنا منک، لَتزاحمنی على باب الجنة کهاتین. و أشار بإصبعیه.

و قوله مرفوعاً: یطلع علیکم رجل من أهل الجنّة فطلع معاویة، ثم قال من الغد مثل ذلک، فطلع معاویة، ثم قال من الغد مثل ذلک، فطلع معاویة.

و قوله: إنّ جعفر بن أبی طالب أهدى إلى النبیّ صلى الله علیه و آله و سلم سفرجلًا، فأعطى معاویة ثلاث سفرجلات و قال: تلقانی بهنّ فی الجنّة.

إلى روایات أخرى أسلفناها فی الجزء الخامس فی سلسلة الموضوعات، و نحن و إن ماشینا القوم هنالک و أخذنا بتلکم الطامّات أُناساً آخرین من رجال أسانیدها، غیر أنّ ما صحّ عن ابن عمر من أخباره کحدیث المفاضلة، و ما علم من نزعاته الوبیلة، و ما ثبت عنه من أفعاله و تروکه تقرّب إلى الذهن أنّه هو صائغ تلکم الصحاصح «1»، و لا رجحان لغیره علیه فی کفّة الاختلاق و التقوّل، کما أنّ له فی نحت الأعذار لمن انحاز إلیهم من الأمویّین قَدَماً و قِدْماً، و قد مرّ شطر من شواهد ذلک