اولین دایرةالمعارف دیجیتال از کتاب شریف «الغدیر» علامه امینی(ره)
۸ مهر ۱۴۰۲

توسل حضرت آدم(ع) به پنج تن آل عبا(ع)

متن فارسی

دیلمی در مسند الفردوس با زنجیره خود از علی روایت کرده که گفت پیامبر (ص) را پرسیدم این که خدا گوید: (فتلقی . . . علیه = پس آدم از سوی پروردگارش کلماتی دریافت کرد که با گفتن آن توبه اش پذیرفته آمد) چه معنی دارد؟ گفت خداوند آدم را در هند فرود آورد و حواء را در جده – تا آنجا که گفت – تا خدا جبرییل را بسوی او فرستاد و گفت ای آدم آیا تو را بدست خود نیافریدم؟ آیا از روح خود در تو ندمیدم؟ آیا فرشتگانم را در برابر تو بسجده نیافکندم؟ آیا کنیز خود حوا را به همسری تو در نیاوردم؟ گفت آری گفت پس‌ این گریه چیست؟ گفت چه مرا از گریه باز می دارد؟ با آنکه از نزدیکی درگاه خدای رحمان بیرونم افکندند . گفت پس این کلمات را بگو که خدا توبه تو را می پذیرد و گناهت را می آمرزد. بگو: بار خدایا از تو درخواست می کنم به حق محمد و آل محمد – ای خدای پاک که جز تو خدایی نیست که من بد کردم و بر خویش ستم روا داشتم – که مرا بیامرز زیرا تو آمرزنده مهربانی . این بود کلماتی که آدم فرا گرفت.
و ابن النجار از ابن عباس گزارش کرده که گفت رسول خدا (ص) را پرسیدم آن کلمات چه بود که آدم از پروردگارش فرا گرفت و با گفتن آنها آمرزیده شد ؟ گفت وی از خدا درخواست کرد که به حق محمد و علی و فاطمه و حسن و حسین توبه مرا بپذیر او هم بپذیرفت .الدر المنثور 60 / 1
بنابر آنچه در ینابیع‌الموده ص 239 آمده این گزارش را فقیه ابن مغازلی نیز در مناقب خود آورده است .
و هم ابو الفتح محمد بن علی نطنزی متولد در 480 در کتاب خود الخصایص آورده است که ابن عباس گفت چون خدا آدم را بیافرید و از روح خوددر او دمید او به عطسه افتاد و گفت خدای را ستایش . پروردگارش او را گفت: پروردگارت ترا بیامرزد و چون فرشتگان را در برابر او بخاک افکند پرسید پروردگارا آیا آفریدگانی‌هم آفریده ای که از من نزد تو دوست تر باشند؟ گفت آری و اگر آنان نبودند تو را نمی آفریدم. گفت پروردگارا پس ایشان را به من بنمای. خداوند به فرشتگان پرده دار، وحی کرد که پرده ها را بردارند چون برداشتند ناگاه آدم 5 شبح را در پیشاپیش عرش دید گفت پروردگارا اینان‌کیانند؟ گفت ای آدم این پیامبر من محمد است و این امیرمومنان علی پسر عموی پیامبر من و جانشین او است و این فاطمه دختر پیامبر من است و این دو نیز حسن و حسین دو پسر علی و دو فرزند پیامبر منند. سپس گفت ای آدم آنان فرزندان تواند. او از این سخن شاد شد و چون آن لغزش از وی سر زد گفت پروردگارا از تو بحق محمد و علی و فاطمه و حسن و حسین درخواست می کنم‌که مرا بیامرزی . خدا او را بیامرزید و همین است که خدای تعالی گفته ” و آدم از پروردگارش کلماتی فرا گرفت ” زیرا کلماتی که آدم از پروردگارش فراگرفت این بود ” خدایا بحق محمد و علی‌و فاطمه و حسن و حسین که مرا بیامرزی”و خدا نیز او را بیامرزید .

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج 7، ص: 404

متن عربی

أخرج الدیلمی فی مسند الفردوس کما فی الدرّ المنثور «3» (1/60) بإسناده عن علیّ قال: «سألت النبیّ صلی الله علیه و آله و سلم عن قول اللَّه: (فَتَلَقَّی آدَمُ مِنْ رَبِّهِ کَلِماتٍ فَتابَ عَلَیْهِ)؟ فقال: إنّ اللَّه أهبط آدم بالهند و حوّاء بجدّة- إلی أن قال-: حتی بعث اللَّه إلیه جبریل، و قال: یا آدم أ لم أخلقک بیدی؟ أ لم أنفخ فیک من روحی؟ أ لم أُسجِد لک ملائکتی؟ أ لم أزوّجک حوّاء أمتی؟ قال: بلی. قال: فما هذا البکاء. قال: و ما یمنعنی من البکاء و قد أُخرجت من جوار الرحمن؟ قال: فعلیک بهؤلاء الکلمات، فإنّ اللَّه قابل توبتک و غافر ذنبک. قل: اللّهمّ إنّی أسألک بحقّ محمد و آل محمد سبحانک لا إله إلّا أنت، عملت سوءاً، و ظلمت نفسی فاغفر لی إنّک أنت الغفور الرحیم. فهؤلاء الکلمات التی تلقّی آدم».

و أخرج ابن النجّار عن ابن عبّاس قال: سألت رسول اللَّه صلی الله علیه و آله و سلم عن الکلمات التی تلقّاها آدم من ربّه فتاب علیه؟ قال: «سأل بحقّ محمد و علیّ و فاطمة و الحسن و الحسین إلّا تبت علیّ، فتاب علیه». الدرّ المنثور (1/60).

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج 7، ص: 405

و أخرجه الفقیه ابن المغازلی فی المناقب «1» کما فی ینابیع المودّة «2» (ص 239).

و روی أبو الفتح محمد بن علی النطنزی المولود (480) فی کتاب الخصائص: عن ابن عبّاس أنّه قال: لمّا خلق اللَّه آدم و نفخ فیه من روحه عطس فقال: الحمد للَّه. فقال له ربّه: یرحمک ربّک. فلمّا أسجد له الملائکة فقال: یا ربّ خلقت خلقاً هو أحبّ إلیک منّی؟ قال: نعم، و لولاهم ما خلقتک. قال: یا ربّ فأرِنیهم.

فأوحی اللَّه إلی ملائکة الحجب: أن ارفعوا الحجب. فلمّا رفعت إذا آدم بخمسة أشباح قدّام العرش قال: یا ربّ من هؤلاء؟ قال: یا آدم هذا محمد نبیّی، و هذا علیّ أمیر المؤمنین ابن عمّ نبیّی و وصیّه، و هذه فاطمة بنت نبیّی، و هذان الحسن و الحسین ابنا علی و ولدا نبیّی. ثمّ قال یا آدم هم ولدک، ففرح بذلک. فلمّا اقترف الخطیئة قال: یا ربّ أسألک بمحمد و علیّ و فاطمة و الحسن و الحسین لمّا غفرت لی، فغفر اللَّه له. فهذا الذی قال اللَّه تعالی: (فَتَلَقَّی آدَمُ مِنْ رَبِّهِ کَلِماتٍ ). إنّ الکلمات التی تلقّاها آدم من ربّه: اللّهمّ بحقّ محمد و علیّ و فاطمة و الحسن و الحسین إلّا تبت علیّ. فتاب اللَّه علیه.