logo-samandehi

راویان دروغگو و جاعلان حدیث | حرف «م»

468- مأمون بن احمد سلمی هروی، دجال و حدیث ساز بوده مطالب نادرستو فضیحت آوری روایت کرده است «1»
469- مبارک بن فاخر ابو الکرم الدباس از بزرگان ائمه لغت و ادب که در سال 500 ه وفات کرده و دارای تألیفاتی است. ابن ناصر، او را رمی به کذب و تزویر در روایت کرده و گفته است که او چیزی را که نشنیده بوده ادعا می‌کرده است «2»
470- مبشر بن عبید حمصی، کذاب و حدیث ساز است «3»
471- مجاشع بن عمرو، دروغگو بوده و ابن معین گفته است: او را یکی از دروغ گویان یافتم «4»
472- مجاعة بن ثابت خراسانی، نزیل بغداد، کذاب و ناکس است «5»
473- محمد بن ابان رازی، دجال و کذاب و حدیث ساز بوده و خوب هم نمی‌توانست بسازد «6»
474- محمد بن ابراهیم سعدی فریانی، حدیث ساز بوده است. «7»
475- محمد بن ابراهیم شامی، ابو عبد اللّه زاهد کذاب و معتاد در حدیث سازی بوده است عموم احادیثش غیر محفوظ و غیر قابل روایت است، مگر به جهت عبرت گرفتن، ولی او از زهاد بوده است «8»!
476- محمد بن ابراهیم طیالسی، که تا سال 313 ه زندگی می‌کرده آدم بد و دجال و حدیث ساز بوده و شکی در حدیث دزدیش نیست «1»
477- محمد بن ابی نوح ابو عبد اللّه، غلام خزاعة، کذاب و متروک الحدیث است و احادیث نادرست روایت می‌کند «2»
478- محمد بن احمد بن ابراهیم بن محبر کتبی، متوفی در سال 778 ه کذاب و مزور بوده است «3»
479- محمد بن احمد ابو الطیب رسعنی، کذاب و حدیث ساز است که ابو عروبة گفته است: در میان دروغگویان دروغگوتر از او ندیدم «4»
480- محمد بن احمد بن اسماعیل ابو بکر قزوینی که ابن نجار گفته است:
جماعتی را دیدم که او را رمی به کذب و مذمتش می‌کرده‌اند، به ما رسیده، که او در سال 614 ه فوت کرده است «5»
481- محمد بن احمد بن حامد قاضی حلب، متوفی در سال 482 ه که عبد الوهاب انماطی او را تکذیب کرده است «6»
482- محمد بن احمد بن حسین اهوازی، کذاب است «7»
483- محمد بن احمد بن حمدان عنبری ابو حزام، حدیث ساز بوده است «8»
484- محمد بن احمد بن سهیل (سهل) ابو الحسن باهلی، از کسانی بوده که از لحاظ سند و متن حدیث می‌ساخته و حدیث‏های ضعاف را می‌دزدیده و به افرادمورد اعتماد می‌چسبانده است «1»
485- محمد بن احمد بن عبد اللّه عامری مصری، متوفی در سال 343 ه دروغ می‌گفته و نسخه ساختگی داشته است «2» و «3»
486- محمد بن احمد بن محروم ابو الحسین مصری، متوفی در سال 330 ه دروغ می‌گفته است «4»
487- محمد بن احمد نحاس عطار، شیخ متأخر و کذاب است «5»
488- محمد بن احمد بن هارون ابو بکر زیوندی شافعی، متوفی در سال 355 ه استاد ابی عبد اللّه حاکم، متهم به حدیث سازی است که حاکم گفته است:
از احادیث نادرست زیادش و روایتش از مردمی که شناخته شده نیستند، مثل: ابی الملوک، حجازی و احمد بن عمر زنجانی بر من عرضه داشت. و اتفاقا روزی بر ابی محمد عبد اللّه بن احمد ثقفی مزکی وارد شدم او حدیثی با سندهای نادرست از حجاج ابن یوسف بر من عرضه داشت، که شنیدم ابن جندب از رسول خدا آورده است:
«هر کس که خدا برایش خیر بخواهد او را فقیه در دین می‌کند» گفتم: این باطل است چون تو از فرزندان حجاج بودی ابو بکر شافعی برای خوشایندت این حدیث را ساخته است.
حاکم می‌گوید: دوباره در جائی با هم اجتماع کردیم به من گفت: آمده‌ام تا حدیثم را بر تو عرضه بدارم، گفتم: از ابی الملوک و احمد بن عمر چیزی نگو که بنظرم هنوز خدا آنها را نیافریده است. او گفت: خدا را خدا را در من که آنها سرمایه‌ام
هستند، آنگاه به او گفتم: «اصلت را برایم آشکار کن، و دیگر در این باره با من سخن مگو» اما گویا که به او گفته بودم: در آنچه که آغاز کردی اضافه کن و لذا بر آن افزود «1»
489- محمد بن اسحاق ابو بکر مدینی، متوفی در سال 150 ه صاحب سیره مشهور که هشام بن عروه گفته است: او خبیث و دشمن خدا و دروغ گو است. و مالک پیشوای مالکیها گفته است: او کذاب و دجال است.«2»
490- محمد بن اسحاق بلخی، متوفی در سال 244 ه یکی از حفاظ بوده، ولی دروغ می‌گفته و از پیش خود احادیث نادرست می‌ساخته و برای کلمات سند درست می‌کرده است»
491- محمد بن اسحاق عکاشی، کذاب و حدیث ساز بوده است «4»
492- محمد بن اسحاق ابو عبد اللّه ضبی (صینی) متوفی در سال 236 ه کذاب و متروک الحدیث بوده است «5»
493- محمد بن اسعد حکیمی ابو المظفر، واعظ و فقیه حنفی‌ها، نزیل دمشق، متوفی در سال 567 ه که در دینش سست و قمارباز، کم مروت و کذاب بوده است «6»
494- محمد بن اسماعیل ابو الحسین رازی، تعلیم دهنده کتابت، متوفی بعد از سال 350 ه که حافظ ابو القاسم طبری او را در روایتش از موسی بن نصر،تکذیب کرده است «1»
495- محمد بن اسماعیل وساسی بصری، حدیث ساز بوده است «2»
496- محمد بن اسماعیل عوام، دروغ می‌گفته و در شنیده‌ها تزویر می‌کرده است «3»
497- محمد بن ایوب رقی، به نام مالک، حدیث می‌ساخته است «4»
498- محمد بن ایوب بن سوید رملی، حدیث ساز بوده و در کتابهای پدرش، مطالب ساختگی زیادی داخل کرده و حاکم و ابو نعیم گفته‌اند: او از پدرش احادیث ساختگی روایت کرده است «5»
499- محمد بن تمیم فاریابی، کذاب و خبیث و حدیث ساز است. حافظ سری گفته است: محمد بن تمیم و احمد جویباری و محمد بن عکاشة، بیش از ده هزار حدیث ساخته‌اند «6»
500- محمد بن حاتم مروزی ابو عبد اللّه سمین، متوفی در سال 236 ه که یحیی بن معین گفته است: او کذاب است و به نام مدینی حدیث دروغ ساخته است «7»
501- محمد بن حاتم کشی کذاب است. «8»
502- محمد بن حجاج واسطی لخمی ابو ابراهیم نزیل بغداد، متوفی در سال 181 ه کذاب، خبیث، حدیث ساز و نسیان در حدیث داشته است «9»
503- محمد بن حسان کوفی خزاز، که ابو حاتم گفته است: او کذاب است. «1»
504- محمد بن حسان اموی که ابن جوزی گفته است: او کذاب است. «2»
505- محمد بن حسان سمتی که یحیی بن معین، گفته است: او کذاب و آدم بدی است که او را در مسجد الحرام دیدم دروغ می‌گفته است. «3»
506- محمد بن حسن بن ابی یزید همدانی کوفی، کذاب و متروک الحدیث است. «4»
507- محمد بن حسن شیبانی، مصاحب ابی حنیفة، متوفی در سال 189 ه که یحیی بن معین و احمد گفته‌اند که او کذاب است. «5»
508- محمد بن حسن اهوازی، کپسول دروغ، کذاب و حدیث دزد بوده و به نام شیوخ حدیث می‌ساخته و در سال 418 فوت کرده است. «6»
509- محمد بن حسن، که ذهبی گفته است: شاید او همان نقاش و صاحب تفسیر بوده که کذاب و یا آخر دجال‏ها است. «7»
510- محمد بن حسن بن زباله مخزومی ابو الحسن مدنی، که پیش از دویست مرده است، کذاب و متروک الحدیث، سست روایت، به حدیث سازی نسبت داده شده است. «8»
511- محمد بن حسن ابو بکر دعاء اصم قطایعی، متوفی در سال 320 ه از افراد مورد اعتماد، مطالب ساختگی روایت می‌کرده است و بنظر ذهبی، او واضع کتاب «الحیدة» است که متفرد در روایت آنست. «1»
512- محمد بن حسن (ابو الحسن) بن کوثر ابو بحر البر بهاری، متوفی در سال 362 ه، کذاب بوده است. «2»
513- محمد بن حسن (حسین) ابو عبد الرحمن سلمی نیشابوری، حدیث ساز بوده و بنفع صوفیه، احادیثی ساخته و کتاب بزرگی مشتمل بر صد کتاب نوشته است. «3»
514- محمد بن حسین بن ابراهیم ابو بکر وراق، معروف به ابن خفاف، در سال 418- ه فوت کرده که خطیب، در تاریخش جلد 2 صفحه 250 گفته است، شک ندارم که او حدیث‏ها را بهم مخلوط کرده و بنام ثقات آنها را می‌ساخته است.
و اسمها و نسبهای عجیبی برای کسانی که از آنها حدیث می‌کرده، می‌ساخته است.
و پیش من، از آن مطالب نادرست، مقداری موجود است. و من بعضی از آنها را بر هبة اللّه بن حسن طبری، عرضه داشتم. و او کتابم را پاره کرد و تعجب می‌کرد که چگونه از او شنیده‌ام. ابن خفاف برایم نقل کرد که: یکبار بازار «باب الطاق» آتش گرفت و از کتابهایم در حدود هزار و هشتاد جلد، که همه آنها سماعی بوده سوخت. «4»
515- محمد بن حسین شاشی، مردک کذابی است. «5»
516- محمد بن حسین مقدسی، حدیث ساز بوده، او چنانکه گذشت خود راملحق کننده نامیده است. «1»
516- محمد بن حسین ابو بکر قطان بلخی. متوفی در سال 306 ه. که ابن ناحیه، او را تکذیب کرده است. «2»
517- محمد بن حسین بن عمران ابو عمر، حدیث می‌ساخته است. «3»
518- محمد بن حمید ابو عبد اللّه رازی، متوفی در سال 248 ه که یکی از حفاظ و از ظرفهای دانش بوده، کذاب و حدیث دزد و مخلوط کننده سندها، با متن است. او حدیثها را اخذ می‌کرده، آنگاه بعضی را با بعضی دیگر، می‌آمیخته و احادیثش، هر روز زیاد می‌شده است.
اسدی گفته است: کسی را در دروغگوئی، حاذق‏تر از دو نفر: سلیمان بن شاذکونی، و محمد بن حمید رازی، ندیدم.
و جزری گفته است: کسی را جری‌تر از او به خدا ندیدم. و فضلک رازی گفته است: پیش من از ابن حمید پنجاه هزار حدیث است که حتی یک حرف آن را برای کسی نقل نکردم. «4»
519- محمد بن خالد واسطی طحان، مرد بد و دروغ گوئی بوده است. «5»
520- محمد بن خلید حنفی کرمانی، اخبار را دگرگون و روایات بی سند را سند دار می‌کرده است. «6»
521- محمد بن خلیل ذهلی، حدیث می‌ساخته است.»
522- محمد بن داب المدینی، کذاب است. «1»
523- محمد بن داود بن دینار فارسی، دروغگو و حدیث ساز بوده است. «2»
524- محمد بن ززام، کذاب است. «3»
525- محمد بن زکریا خصیب، حدیث می‌ساخته است. «4»
526- محمد بن زیاد جزری حنفی، حدیث می‌ساخته است. «5»
527- محمد بن زیاد الیشکری، کذاب و حدیث ساز و کور و خبیث بوده است. و یحیی بن معین گفته است: در بغداد مردمی، حدیث ساز و دروغ گو بوده‌اند که از آن جمله محمد بن زیاد، است که حدیث می‌ساخته و ترجمان دروغ بوده است. «6»
528- محمد بن زیاده طحان، حدیث می‌ساخته و احادیثش دروغ بوده است. «7»
529- محمد بن سعید، معروف به مصلوب شامی، کذاب بوده و عمدا حدیث می‌ساخته است. که نسائی او را، از دروغگویان چهارگانه معروف که به نام رسول خدا حدیث می‌ساخته‌اند به حساب آورده است. و عبد اللّه بن احمد بن سواده گفته است: اسمش را بر بیشتر از صد اسم، دگرگون نموده‌اند و من همه آنها را در کتابی جمع کرده‌ام. «8»
530- محمد بن سعید ازرق، کذاب و حدیث ساز است «1».
531- محمد بن سعید مروزی بورقی، متوفی در سال 318 ه یکی از سازندگان حدیث، و دروغگویان است. و بغیر حدیثی که ساخته است نیز حدیث کرده است.
خطیب گفته است: او به نام افراد مورد اعتماد، احادیث نادرستی که از شمارش بیرون است ساخته است. و بدترین آنها روایتی است که از بعضی از مشایخش نقل کرده است «2»، «3».
532- محمد بن سلیم بغدادی، در حدیث دروغ می گفته است «4».
533- محمد بن سلیمان بن ابی فاطمه، کذاب و حدیث ساز است «5».
534- محمد بن سلیمان بن دبیر، که بنام ثقات، حدیث می‌ساخته است و ابن حبان گفته است: او حدیث می‌دزدیده و حدیث می‌ساخته است «6».
535- محمد بن سلیمان بن زبان، او شیخی در بصره بوده و گفته شده که حدیث می‌ساخته است «7».
536- محمد بن سلیمان بن هشام ابو جعفر خزاز، معروف به: «ابن بنت مطر وراق» که در سال 265 ه فوت کرده، او را بطور کلی تضعیف کرده‌اند. ابن حبان گفته است: به هیچ وجه با گفته‌اش احتجاج نمی‌شود کرد. و ابن عدی گفته است: حدیث را وصل می‌کرده و می‌دزدیده است. و ذهبی در کتابش جلد 3 صفحه 68 برای او، دروغ‏هائی شمرده است. و خطیب، در تاریخش جلد 5 صفحه 297 و ابن جوزی و ذهبی، بعضی از روایات ساخته را، از او دانسته‌اند.
537- محمد بن سنان قزاز بصری، نزیل بغداد، که ابو داود و دیگران، او را تکذیب کرده‌اند «1».
538- محمد بن سهل ابو عبد اللّه عطار، حدیث می‌ساخته است «2».
539- محمد بن شجاع ابو عبد اللّه بن ثلجی حنفی، متوفی در سال 266 ه که در زمانش، فقیه عراق بوده، کذاب است. و در موضوع تشبیه، حدیث ساخته.
و در ابطال حدیث از رسول خدا، وردش، به خاطر یاری کردن ابی حنیفه و رأیش حیله‌ای کرده است «3».
540- محمد بن ضوبن صلصال ابو جعفر کوفی، کذاب و شارب الخمر بوده است «4».
541- محمد بن عبد بن عامر سمرقندی، متوفی در حدود سیصد، کذاب و معروف به وضع حدیث است. او احادیث نادرست، روایت می‌کرده. و حدیث می‌دزدیده. و آن را روایت می‌کرده و از ضعفاء و دروغگویان، در روایت کردن از ثقات به باطل، پیروی می‌نموده. و بالاخره، دروغش آشکار گردید «5».
542- محمد بن عبدة قاضی بصری، متوفی در سال 313 ه کذاب، متروک الحدیث، ناچیز و آفت بوده است «6».
543- محمد بن عبد الرحمن بن بجیر، متوفی در سال 292 ه کذاب و متروک الحدیث بوده، از افراد مورد اعتماد و مالک مطالب نادرست و غیر صحیح، روایتمی‌کرده است «1».
544- محمد بن عبد الرحمن بیلمانی، از پدرش نسخه‌ای، مشتمل بر دویست حدیث که همه آنها ساختگی بوده، حدیث کرده است «2».
545- محمد بن عبد الرحمن ابو جابر بیاضی مدنی، کذاب و متروک الحدیث است «3».
546- محمد بن عبد الرحمن قشیری، کذاب و متروک الحدیث بوده، دروغ می‌گفته. و حدیث می‌ساخته است «4».
547- محمد بن عبد الرحمن بن غزوان، مشهور به ابن قراد، کذاب و حدیث ساز، بوده و از ثقات مردم مطالب نادرست روایت کرده و با وقاحت، از مالک و شریک و ضمام بن اسماعیل، درباره حوادث و بلایا، حدیث کرده است «5».
548- محمد بن عبد العزیز جارودی عبادانی حافظ، دروغ گوئی بوده است «6».
549- محمد بن عبد القادر ابو الحسین بن سماک واعظ، متوفی در سال 502 ه کذاب است و روایت از او جائز نیست «7».
550- محمد بن عبد اللّه بن ابی سبرة ابو بکر مدنی، متوفی در سال 162 ه کذاب و حدیث ساز و ناکس بوده، حدیث می‌ساخته و دروغ می‌گفته و در مدینهطیبه فتوا می‌داده و پیش او، هفتاد هزار حدیث، درباره حلال و حرام، وجود داشته است «1».
551- محمد بن عبد اللّه بن ابراهیم بن ثابت ابو بکر اشنانی، کذاب و دجال و حدیث ساز، بوده است و گاهی حدیثی که نیکو نبوده نهایت آنکه، خدا داناتر است. سندهای صحیحی، از بعضی کتابها می‌گرفته، آنگاه این بلاها را، با آنها ترکیب می‌کرده است «2».
552- محمد بن عبد اللّه بن زیاد ابو سلمه، کذاب است «3».
553- محمد بن عبد اللّه بن علائة حرانی قاضی، متوفی در سال 167 ه از افراد مورد اعتماد، حدیث می‌ساخته و معضلاتی نقل می‌کرده است که روایت از او چنانکه ابن حبان گفته است، روا نیست»
554- محمد بن عبد اللّه بن مطلب ابو الفضل شیبانی کوفی، متوفی در سال 387 ه وضاع و دجال و کذاب است. و به نفع رافضی‌ها، حدیث می‌ساخته است.
و در صفحه 147 اللئالی به نقل از ابی الغنائم، آمده است که او کذاب و حدیث ساز است. آنگاه سیوطی گفته است: او از موصوفین به حفظ است، در صورتی که این از شگفت انگیزترین چیزها است و خدا داناتر است«5».
555- محمد بن عبد اللّه بن حبابه بغدادی بزار، متوفی در سال 435 ه که ابن برهان، گفته است: ابن شیخ کذاب است «6».
556- محمد بن عبد الملک ابو عبد اللّه ضریر انصاری مدنی، کذاب و حدیث ساز است. احمد درباره‌اش گفته: او کذاب است. از این رو حدیثش را سوزانده‌ایم «1».
557- محمد بن عبد الواحد ابو عمر زاهد، غلام ثعلب، متوفی در سال 345 ه که خطیب درباره‌اش گفته است: او چنان بود که اگر مرغی می‌پرید، می‌گفت:
ثعلب از ابن اعرابی ما حدیث کرده، آنگاه چیزی در این باره می‌گفت. و اما از لحاظ حدیث، جمیع شیوخ ما را دیدیم که حدیث او را توثیق و تصدیق می‌کردند و رئیس الرؤسا، به من گفت: بسیاری از احادیث ابو عمر که مورد استنکار قرار گرفته و در کتب اهل علم دروغ شمرده شده دیده‌ام. برای او کتابی است به نام «غرائب- الحدیث» که آن را بر اساس مسند احمد نوشته و چه نیکو نوشته است. و نیز دارای جزوه‌ای است که آن را جمیع احادیثی که در فضائل معاویه روایت شده، گرد آورده است. و هر کدام از اشراف و کتاب را که احادیث را بر آنها قرائت می‌کرده ابتدا، از این جزوه آغاز می‌نموده و آنها را نسبت به آن معاف نمی‌داشته است.
ابن نجار گفته است: ابو عمر زاهد، جزوه‌ای در فضائل معاویه تهیه کرده که اکثر مطالبش نادرست و ساختگی است «2».
امینی می‌گوید: ابن نجار، در رأیش، راه انصاف نپیموده، بلکه درست همان است که فیروز آبادی در «سفر السعاده» اش و عجلونی در «کشف الخفاء» آورده‌اند که:
هیچ حدیث صحیحی در فضیلت معاویه نیامده است. و از این جزوه (ابو عمر) خواننده محترم، ارزش گفتار خطیب را که گفته است: «و اما از لحاظ حدیث پس دیدیم …»می‌یابد که چگونه شیوخ ما، مردی را که چنین جزوه‌ای درباره معاویه تهیه کرده است، توثیق و تصدیق می‌کنند؟!
558- محمد بن عثمان بن حسن قاضی نصیبی، نزیل بغداد، ابو الحسن، متوفی در سال 406 ه کذاب است. و به نفع شیعه مطالب نا درست روایت کرده و احادیث ساخته است. و ابو الفتح مصری گفته است: من در بغداد، برای کسانیکه گفته می‌شده دروغ‏گو هستند چیزی ننوشتم، جز برای چهار نفر که یکی از آنها «نصیبی» بوده است. و ابو عبد اللّه صیمری گفته است: او در روایت ضعیف و در شهادت، عدل بوده است. «1»
559- محمد بن عثمان بن ابی شیبة، متوفی در سال 297 ه که عبد اللّه بن اسامة کلبی و ابراهیم بن اسحاق صواف و داود بن یحیی و عبد الرحمن بن یوسف ابن خراش و محمد بن عبد اللّه حضرمی و عبد اللّه بن احمد بن حنبل و جعفر بن محمد ابن ابی عثمان طیالسی و عبد اللّه بن ابراهیم بن قتیبة و محمد بن احمد عدوی و جعفر ابن هذیل گفته‌اند: او کذاب و حدیث ساز بوده که حدیث سازیش، آشکار بوده و چیزهائی را به مردمی نسبت می‌داده که معلوم بوده از آنها نیست. «2»
560- محمد بن عثیم، کذاب و متروک الحدیث است و نباید حدیثش را نوشت «3».
561- محمد بن عکاشه کرمانی، دروغ گو و حدیث ساز بوده و مطالب نادرست، روایت می‌کرده و زیاد گریه می‌کرده، چنانکه هرگاه حرف می‌زده می‌گریسته است. و از حافظ سری نقل شده که می‌گفت: احمد جویباری و محمد تمیم و محمد ابن عکاشه، به نام رسول خدا بیش از ده هزار حدیث ساخته‌اند. و قرطبی در «التذکار» صفحه 155 او را از افرادی که قربة الی اللّه، حدیث می‌ساخته‌اند تا مردم را به اعمال نیک، دعوت کنند بشمار آورده است «4».
562- محمد بن علی بن موسی ابو بکر سلمی دمشقی، متوفی در سال 460 هدروغ می‌گفته و به نام شیوخ، حدیث می‌ساخته است «1».
563- محمد بن علی بن ودعان، متوفی در سال 494 ه صاحب «اربعین و دعانیة» ساختگی که «سلفی» گفته است: هنگامی که آنرا ورق زدم، این حقیقت برایم آشکار گردید که در آن، درهم آمیزی بزرگی وجود دارد که دلالت بر کذب او و مخلوط کردن سندها که از عمویش و یا از زید بن رفاعه دزدیده است می‌کند «2».
564- محمد بن علی بن یحیی سمرقندی، متوفی در سال 359 ه کذاب بوده و به نام ثقات، روایاتی که نقل نکرده بودند می‌ساخته و از کسانیکه در کشان نکرده بوده روایت می‌کرده است «3».
565- محمد بن عمر بن فضل جعفی، متوفی در سال 361 ه کذاب بوده است «4».
566- محمد بن عیسی بن رفاعه اندلسی، متوفی در سال 337 ه کذاب و حدیث ساز بوده است «5».
567- محمد بن عیسی بن عیسی بن تمیم، کذاب و حدیثش نادرست و بی ارزش بوده است «6».
568- محمد بن فرات کوفی، (در اللئالی بجای کوفی کرمانی آمده که تصحیف شده است) ابو علی تمیمی، شیخی بود در بغداد، ولی اصلا اهل کوفه بوده، دروغ می‌گفته و از محارب روایات موضوعه نقل می‌کرده است «7».
569- محمد بن فرخان (در اللئالی فرغانی بجای فرخان آمده که تصحیف شده است) ابن روزبه، غلام متوکل ابو طیب دوری سامرائی الاصل، مقیم بغداد، متوفی کمی بعد از 359 ه که خطیب، در تاریخش جلد 3 صفحه 168 حدیث نادرستی نقل کرد و آنگاه افزود: بعید نیست، که ساخته ابن فرخان باشد که دارای احادیث نادرست زیادی است که با سندهای آشکار از شیوخ مورد اعتماد نقل کرده است. و در میزان الاعتدال آمده است که: برای او خبر دروغی در «موضوعات» ابن جوزی است. و در لسان المیزان جلد 5 صفحه 340 آمده است که ابن نجار گفته است: او متهم به ساختن حدیث است. و سیوطی گفته است: او حدیث می‌ساخته است«1».
570- محمد بن فضل بن عطیة مروزی، متوفی در سال 180 ه کذاب و حدیث ساز است «2».
571- محمد بن فضل یعقوبی واعظ، کذاب و درهم آمیزی احادیثش آشکار شده و در سال 617 فوت کرده است «3».
572- محمد بن قاسم ابو بکر بلخی، حدیث می‌ساخته است «4».
573- محمد بن قاسم ابو جعفر طالقانی، کذاب و خبیث و از مرجئه است. او بنفع مذهبش حدیث می‌ساخته است «5».
574- محمد بن مجیب ثقفی زرگر کوفی، ساکن بغداد، کذاب و دشمن خدا و نسیان در حدیث داشته است «6».
575- محمد بن مجیب ابو همام قرشی، کذاب و نسیان در حدیث داشته است «1».
576- محمد بن محرم، کذاب است «2».
577- محمد بن محصن اسدی، مورد اعتماد نیست و متروک الحدیث و کذاب و حدیث ساز است «3».
578- محمد بن محمد جرجانی وکیل ابو الحسین نضله، متوفی در سال 368 یا 378 ه او حافظ و امام است. که مطالب نادرست، از شیوخ گمنام روایت کرده که کسی از آنها پیروی نکرده. و آنها را مورد انکار قرار داده و تکذیبش نموده‌اند و ابو سعید نقاش، قسم خورده که او حدیث ساز بوده است «4».
579- محمد بن محمد بن عبد الرحمن ابو الفتح خشاب ثعلبی، که به او در دروغ‏گوئی و تخیلات و وضع حدیث مثل زده می‌شد و او شراب خوار بوده است.
ابراهیم بن عثمان عربی، درباره‌اش گفته است: «پدرش وصیت کرده بوده که او چوب بتراشد، نتوانست و دروغ تراش در آمد» «5».
580- محمد بن محمد بن معمر محدث ابو البقاء، که ابن مبارک خفاف گفته است: در سال 542 ه فوت کرده ثقه نبوده بلکه کذاب و حدیث ساز بوده اسمهای مردم را در جزوه‌هائی می‌ساخته، آنگاه می‌رفته و آنها را بر مردم قرائت می‌کرده است «6».
581- محمد بن محمد ابو بکر واسطی باغندی حافظ معمر، متوفی در سال 312 ه مخلوط کننده احادیث و خبیث در تدلیس بوده و ابراهیم اصفهانی گفته است: او کذاب است «1».
582- محمد بن مروان، معروف به سدی صغیر، مصاحب کلبی، کذاب و غیر ثقه و حدیث ساز بوده که حتما نباید حدیثش نوشته شود «2».
583- محمد بن مزید (مرثد) ابو بکر خزاعی، معروف به ابن ابی الازهر نحوی، متوفی در سال 325 ه دروغ گوی بدی بوده که خطیب در مسندش گفته است:
او کذاب است «3».
584- محمد بن مستنیر ابو علی نحوی، معروف به قطرب، متوفی در سال 206 ه که ابن سکیت گفته است: از او مطالب زیادی نوشتم، وقتیکه معلوم شد، او در لغت دروغ گو است، چیزی از آن نقل نکردم «4».
585- محمد بن مسلمه واسطی، متوفی در سال 282 ه متهم به حدیث ساختگی باطلی است که رجالش همه مورد اعتمادند، مگر خود او»
586- محمد بن معاویة ابو علی نیشابوری، متوفی در سال 229 ه کذاب است، در مکه، حدیث می‌ساخته و احادیث دروغ زیادی که اصل نداشته، برای مردم نقل می‌کرده است «6».
587- محمد بن مندة بن ابی الهیثم اصفهانی، نزیل ری، کذاب و دروغ گو بوده است «7».
588- محمد بن منذر تابعی، کذاب است «1».
589- محمد بن منصور بن جیکان ابو عبد اللّه قشیری، کذاب است «2».
590- محمد بن مهاجر ابو عبد اللّه طالقانی، برادر حنیف قاضی، متوفی در سال 264 ه وضاع و کذاب است. و به نام افراد مورد اعتماد، حدیث می‌ساخته که صالح اسدی، گفته است: او دروغ گوترین مخلوق خدا است. از مردمی حدیث می‌کرد که پیش از سی سال از تولدش مرده بودند، من او را از پنجاه سال پیش به دروغ می‌شناسم. «3».
591- محمد بن مهلب حرانی، حدیث می‌ساخته است «4».
592- محمد بن موسی بن ابی نعیم واسطی، کذاب و خبیث است «5».
593- محمد بن نعیم نصیبی، کذاب است «6».
594- محمد بن نمیر فاریابی، که او را «بیلمانی» در زمره حدیث سازان، بشمار آورده است «7».
595- محمد بن هارون هاشمی، معروف به ابن بریه، نسیان در حدیث داشته و متهم بوضع است «8».
596- محمد بن ولید قلانسی بغدادی، کذاب و حدیث ساز است «9».
597- محمد بن ولید قرطبی، متوفی در سال 309 ه هلاک شده و حدیث ساز است «1».
598- محمد بن ولید الیشکری که او همان محمد بن عمر بن ولید است که ازدی او را تکذیب کرده است «2».
599- محمد بن یحیی بن رزین مصیصی، دجال و حدیث ساز است «3».
600- محمد بن یزید مستملی ابو بکر طرطوسی، حدیث دزد است و در آن کم و زیاد می‌کند و حدیث می‌سازد «4».
601- محمد بن یزید معدنی، کذاب و خبیث است «5».
602- محمد بن یزید عابد حدیث ساخته‌ای، در فضیلت معاویه ذکر کرده که همان آفت او است «6».
603- محمد بن یوسف ابو بکر رقی حافظ، متوفی بعد از 382 ه کذاب است و بر طبرانی حدیث وضع کرده است «7».
604- محمد بن یوسف بن یعقوب رازی، شیخ دجال و کذاب است و حدیث و قرائت و نسخه می‌ساخته و در قرآن چیزهائی وضع کرده است که دار قطنی گفته است: در حدود شصت نسخه قرائتی که اصل نداشته و احادیثی که ضبط شده نبوده ساخته است او پیش از سیصد وارد بغداد گردید «8».
605- محمد بن یونس کدیمی قرشی، یکی از بزرگان حفاظ بصره که درسال 286 ه فوت کرده، کذاب و حدیث بر پیغمبر و ثقات می‌ساخته، و ابن حبان گفته است: او بیش از هزار حدیث ساخته است «1»
606- محمش نیشابوری، حدیث می‌ساخته است «2»
607- محمود بن علی طواری (طرازی)، کذاب بوده و در سنه ششصد می‌زیسته است «3»
608- مروان بن سالم دمشقی غلام بنی امیة، کذاب و حدیث ساز بوده، هیچکدام از احادیثش مورد پیروی ثقات نیست «4»
609- مروان بن شجاع حرانی اموی، حجت نیست، مقلوبات را از افراد مورد اعتماد نقل می‌کند «5»
610- مروان بن عثمان بن ابی سعید ذوقی، کذاب است «6»
611- مطهر بن سلیمان ابوبکر معدل فقیه، متوفی در سال 363 کذاب است «7»
612- معاویة بن حلبی، حدیث می‌ساخته است «8»
613- معلی بن صبیح موصلی، که ابن عمار گفته است: او از عبادت کنندگان موصل بوده، حدیث می‌ساخته و دروغ می‌گفته است «9»
614- معلی بن هلال بن سوید طحان کوفی عابد، کذاب است و از معروفین به دروغ است و حدیث می‌ساخته است و احمد گفته است: تمام احادیثش ساختگی است «1»
615- مقاتل بن سلیمان بلخی، متوفی در سال 150 ه کذاب و دجال و حدیث ساز است. که نسائی او را از دروغگویان معروف که بر رسول خدا حدیث می‌ساخته به شمار آورده است. او به ابی جعفر منصور می‌گفته: بنگر چه حدیثی را درباره‌ات دوست می‌داری که برایت حدیث کنم و به مهدی گفته است: اگر بخواهی احادیثی برای تو درباره عباس وضع کنم؟ او در جواب گفت: حاجتی در آن نیست «2»
616- منذر بن زیاد (یزید) طائی، کذاب و متروک الحدیث است «3»
617- منصور بن عبد اللّه هروی ابو علی خالدی ذهلی، متوفی در سال 401 ه که ابو سعید ادریسی گفته است: او کذاب است»
618- منصور بن مجاهد، حدیث می‌ساخته است «5»
619- منصور بن موفق، حدیث می‌ساخته است «6»
620- مهدی بن هلال ابو عبد اللّه بصری، کذاب و صاحب بدعت است و حدیث می‌ساخته و عموم چیزهائی که روایت می‌کرده مورد پیروی قرار نگرفته است «7»
621- مهلب بن ابی صفرة ظالم بن سراق ازدی، متوفی در سال 83 ه مکنی به ابو سعید عیبی جز دروغ نداشته است و درباره‌اش گفته شده: هماره دروغ می‌گفته است و او والی خراسان بوده و پنج سال در آن ولایت داشته است. ابن قتیبه در «المعارف» صفحه 175 چنین گفته: ولی ابو عمر صاحب «الاستیعاب» گفته است:
او ثقة است و کسی که او را با دروغ عیب گرفته وجهی ندارد، زیرا او در جنگ با خوارج احتیاج به دروغ گفتن داشته و آنان روی خشم و کینه او را به دروغ نسبت داده‌اند «1»
امینی می‌گوید: جناب ابو عمر، دروغ گفتن مهلب را با این بیانش تثبیت کرده، نهایت آنکه آن را بخاطر نیازی که در جنگ داشته، تجویز کرده است و این همان رأی معاویه است که فتح این باب کرده است!!
622- مهلب بن عثمان، کذاب است «2»
623- موسی ابتی، در زمره حدیث سازان یاد شده است «3»
624- موسی بن ابراهیم مروزی، کذاب است «4»
625- موسی بن عبد الرحمن ثقفی صنعانی، دجال و وضاع است. و کتابی در تفسیر ساخته است «5»
626- موسی بن محمد ابو طاهر دمیاطی بلقاوی مقدسی واعظ، کذاب و حدیث ساز بوده و به نام افراد مورد اعتماد مطالب نادرست می‌ساخته است «6»
627- موسی بن مطیر، کذاب و متروک الحدیث است «1»
628- میسرة بن عبد ربه فارسی بصری «2»، کذاب و حدیث ساز است و در فضیلت قزوین چهل حدیث ساخته است. و ابو ذرعه گفته است که او می‌گفته: من در این کار نظر خیر دارم. و محمد بن عیسی بن طباع، گفته است که به میسره گفتم: این احادیث را از کجا آورده‌ای کسیکه چنین قرائت کند، برایش چنین خواهد بود؟! در جواب گفت: آنها را به خاطر ترغیب مردم به آن، ساخته‌ام!!و گروهی او را به زهد توصیف کرده‌اند «3»
629- میسرة بن عبید، کذاب است «4»

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 400

رفتن به بالا