اولین دایرةالمعارف دیجیتال از کتاب شریف «الغدیر» علامه امینی(ره)
۱ اردیبهشت ۱۴۰۳

راویان دروغگو و جاعلان حدیث | حروف «ص» – «ض» – «ط» – «ظ»

متن فارسی

حرف صاد و ضاد
269- ابو العلاء صاعد بن حسن ربعی بغدادی لغوی، صاحب کتاب «الفصوص» وارد اندلس شد و کتابها تألیف نمود و در سال 417 ه فوت کرد. او در مطالبی که نقل می‌کرده متهم به دروغ بوده و لذا مردم کتابش را دور انداختند و هنگامی که برای منصور بن عامر دروغش آشکار گردید کتاب فصوصش را به دریا افکند،
زیرا به او گفته بودند: آنچه که در آن کتاب است دروغ و بی اساس است «1».
270- صالح بن احمد بن ابی مقاتل قیراطی هروی، متوفی در سال 316 ه، کذاب و دجال است. و چیزی را که نشنیده بوده حدیث می‌کرده و حدیث می‌دزدیده است.
ابو حاتم محمد بن حسان بستی گفته است: او حدیث می‌دزدیده و آن را دگرگون می‌کرده است و شاید او بیش از ده هزار حدیث، پائین و بالا کرده و آنها را از شیوخ در ابواب مختلف آورده که به هیچوجه قابل عمل و احتجاج نیستند «2».
271- صالح بن بشیر ابو بشر مری بصری، متوفی در سال 172 یا 176 ه، داستانسرا و کذاب و متروک الحدیث است «3».
272- صالح بن حسان بصری کذاب است «4».
273- صبیح (در تاریخ بغداد صبیج آمده است) ابن سعید بغدادی خلدی، کذاب و خبیث و ناکس است «5».
274- صخر بن محمد منقری مروزی حاجبی که در حدود سال‏های صد و سی می‌زیسته، کذاب و حدیث ساز است. و تمام روایاتش ساختگی است و از ثقات مطالب نادرست آورده و از مالک ولیث و ابن لهیعه احادیث ساختگی روایت کرده است «6».
275- صقر بن عبد الرحمن ابو بهز کوفی از دروغگوترین مردم بوده و حدیث می‌ساخته است. «7»
276- صلة بن سلیمان ابو زید عطار، نزیل بغداد، کذاب و متروک الحدیث و غیر مورد اطمینان است «1».
277- ضحاک بن حمزه منبجی، حدیث می‌ساخته و تمام حدیثهایش یا از لحاظ متن و یا از لحاظ سند نادرست است «2».

حرف طاء و ظاء
278- طاهر بن فضل حلبی او به نام افراد مورد اعتماد حدیث می‌ساخته و احادیثش را جز به عنوان تعجب نباید نوشت «3».
279- طلحة بن زید- در لئالی سیوطی یزید آمده که فکر می‌کند تصحیف شده باشد ابو مسکین الرقی حدیثش جدا نادرست است و نمی‌شود با خبرش احتجاج کرد او بد حدیث و حدیث ساز بوده است «4».
280- ظبیان بن محمد حمصی، کذاب است و نمی‌شود با حدیثش احتجاج کرد «5».

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 357

متن عربی

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 357

حرف الصاد المهملة و أختها المعجمة

269- أبو العلاء صاعد بن الحسن الربعی البغدادی اللغوی: صاحب کتاب الفصوص، نزل الأندلس و صنّف الکتب، توفّی (417) کان یتّهم بالکذب فی نقله، فلهذا رفض الناس کتابه، و لمّا ظهر للمنصور بن عامر کذبه فی النقل، و عدم تثبّته رمى کتاب الفصوص فی البحر، لأنّه قیل له: جمیع ما فیه لا صحّة له «1». وفیات الأعیان (1/287)، البدایة و النهایة (12/21)، شذرات الذهب (3/207)، بغیة الوعاة (ص 268).

270- صالح بن أحمد بن أبی مقاتل القیراطی الهروی المتوفّى (316): کذّاب دجّال، یحدِّث بما لم یسمع، و کان یسرق الحدیث، قال أبو حاتم محمد بن حبّان البستی «2»: کان یسرق الحدیث و یقلّبه، و لعلّه قد قلّب أکثر من عشرة آلاف حدیث فیما خرج من الشیوخ و الأبواب، لا یجوز الاحتجاج به بحال «3». تاریخ بغداد (9/329)، میزان الاعتدال (1/453).

271- صالح بن بشیر أبو بشر المرّی البصری المتوفّى (172، 176): قاصّ کذّاب متروک الحدیث «4». تاریخ بغداد (9/308).

272- صالح بن حسّان البصری: کذّاب «5». تذکرة الموضوعات (ص 7).

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 358

273- صبیح «1» بن سعید البغدادی الخلدی: کذّاب خبیث، لیس بشی‏ء. تاریخ بغداد (9/338)، میزان الاعتدال «2» (1/463).

274- صخر بن محمد المنقری المروزی الحاجبی: کان فی حدود الثلاثین و مائة، کذّاب، یضع الحدیث، عامّة ما یرویه من موضوعاته، حدّث عن الثقات بالبواطیل، روى عن مالک و اللیث و ابن لهیعة أحادیث موضوعة «3». میزان الاعتدال (1/464)، تذکرة الموضوعات (ص 28، 40)، اللآلئ المصنوعة (1/78).

275- الصقر بن عبد الرحمن أبو بهز الکوفی: من أکذب الناس، کان یضع الحدیث «4». تاریخ بغداد (9/340)، میزان الاعتدال (1/467)، اللآلئ المصنوعة (2/39).

276- صلة بن سلیمان أبو زید العطّار، نزیل بغداد: کذّاب، متروک الحدیث، لیس بثقة «5». تاریخ بغداد (9/337).

277- الضحّاک بن حمزة المنبجی: کان یضع الحدیث، کلُّ روایاته مناکیر إمّا متناً و إمّا إسناداً «6». میزان الاعتدال (1/470).

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 359

حرف الطاء المهملة و أختها المعجمة

278- طاهر بن الفضل الحلبی: کان یضع الحدیث على الثقات وضعاً، لا یحلّ کتب حدیثه إلّا على جهة التعجّب «1». میزان الاعتدال (1/475).

279- طلحة بن زید «2» أبو مسکین الرقی: منکر الحدیث جدّا، لا یحلّ الاحتجاج بخبره، سیّئ یضع الحدیث «3». تاریخ الشام (7/65)، اللآلئ المصنوعة (1/81)، تأتی ألفاظ جرح الحفّاظ فیه فی الجزء التاسع»

 إن شاء اللَّه تعالى.

280- ظبیان بن محمد الحمصی: کذّاب، لا یحلُّ الاحتجاج به «5». میزان الاعتدال (1/481).