اولین دایرةالمعارف دیجیتال از کتاب شریف «الغدیر» علامه امینی(ره)
۱۰ آذر ۱۴۰۱

راویان دروغگو و جاعلان حدیث | حروف «ع» – «غ»

متن فارسی

حرف عین
281- عاصم بن سلیمان ابو شعیب تمیمی بصری، کذاب و متروک الحدیث و حدیث ساز است «6».
282- عاصم بن طلحه، که ازدی گفته است: او مجهول و کذاب است «7».
283- عامر بن ابی عامر، کذاب و حدیث ساز بوده است «8».
284- عامر بن صالح نوه زبیر بن عوام ابو الحارث اسدی مدینی، نزیل بغداد، متوفیدر خلافت رشید، کذاب و خبیث و دشمن خدا و غیر مورد اعتماد است. و ابن معین و ابن حبان و ابن عدی او را تکذیب کرده‌اند «1».
285- عباد بن جویریه بصری، کذاب، تهمت زننده، متروک الحدیث و ناکس است «2».
286- عباد بن صهیب، موصوف به وضع و متروک الحدیث است. کدیمی گفته است: از علی بن المدینی شنیدم که می‌گفت: از حدیثم صد هزار حدیث را ترک کردم که نصف آنها از عباد بن صهیب بود و خطیب از «المدینی» نقل کرده که گفته است از صد هزار حدیثم صرفنظر کردم که در آنها سی هزار از عباد بن صهیب بود «3».
287- عباس بن بکار ضبی بصری، کذاب است «4».
288- عباس بن ضحاک بلخی، دجال و حدیث ساز است «5».
289- عباس بن عبد اللّه بن احمد ابو الفضل مری فقیه شافعی که در سال 325 ه زیست می‌کرده، کذاب و تهمت زننده است. او راستگو و مورد اعتماد و مأمون نبوده است «6».
290- عباس بن فضل عبدی ازرق بصری، نزیل بغداد، کذاب و خبیث است «7».
291- عباس بن محمد عدوی، حدیث می‌ساخته است «8».
292- عباس بن محمد مرادی، احادیث دروغی از مالک روایت کرده است «9».
293- عبد الاعلی بن ابی المساور ابو مسعود جزار، کذاب و حدیثش نادرست وغیر قابل احتجاج است «1».
294- عبد الباقی بن احمد ابو الحسن، متوفی در سال، 485 ه، که ابن صابر گفته است: او کذاب است «2».
295- عبد الرحمن بن حماد طلحی، که پیشش نسخه موضوعه و ساختگی بوده است «3».
296- عبد الرحمن بن داود، ابو البرکات الزرزور، که در سال 608 ه می‌زیسته کذاب است. برای او اربعینی درباره قضاء حوائج است که تمام آن ساختگی است، ولی برای آن سندهائی از طرق بخاری و ابو داود و غیر اینها ساخته است «4».
297- عبد الرحمن بن عبد اللّه بن عمر عدوی عمری، نوه عمر بن خطاب متوفی در سال 186 ه، کذاب و دگرگون کننده احادیث و متروک الحدیث بوده و حدیثش نادرست و دور از حقیقت است «5».
298- عبد الرحمن بن عفان، ابو بکر الصوفی، کذاب و دروغ پرداز است «6».
299- عبد الرحمن بن عبد اللّه بن عمر بن حفص عمری، کذاب، متروک الحدیث و احادیثش غیر قابل احتجاج است «7».
300- عبد الرحمن بن عمرو بن جبلة، کذاب و حدیث ساز است»
301- عبد الرحمن بن قطامی بصری، کذاب است «9».
302- عبد الرحمن بن قیس ابو معاویة ضبی زعفرانی بصری، نزیل بغداد کذاب و حدیث ساز است «1».
303- عبد الرحمن بن مالک بن مغول، کذاب و تهمت زننده و حدیث ساز بوده و کسی در آن شک ندارد «2».
304- عبد الرحمن بن محمد بلخی که، بنام قتیبة حدیث ساخته است «3».
305- عبد الرحمن بن محمد بن علویة ابو بکر ابهری قاضی، متوفی در سال 342 ه دروغگوئی است که سندها را با متون ترکیب می‌کرده، برایش احادیثی است که همه آنها ساختگی است و حمل آنها به عهده اوست «4».
306- عبد الرحمن بن محمد بن محمد بن هندویة که حافظ ابن ناصر او را تکذیب کرده و در سال 537 ه وفات کرده است «5».
307- عبد الرحمن بن مرزوق طرطوسی، احادیثی جعل می‌کرده که جز بر سبیل مذمت شایستگی برای نقل ندارد «6».
308- عبد الرحمن بن یزید دمشقی دروغگو و متروک الحدیث است «7».
309- عبد الرحیم (در تاریخ ابن عساکر عبد الرحمن آمده که تصحیف شده است) ابن حبیب فاریابی که به نام ثقات حدیث می‌ساخته و شاید بیش از پانصد حدیث به نامرسول خدا ساخته، چنانکه حافظ ابو حاتم گفته است «1».
310- عبد الرحیم بن زید بصری، کذاب و خبیث است «2»
311- عبد الرحیم بن منیب بغدادی، حدیث می‌ساخته است «3».
312- عبد الرحیم بن هارون واسطی، نزیل بغداد، کذاب و متروک الحدیث است «4».
313- عبد العزیز بن ابان، از فرزندان سعد بن العاص اموی ابو خالد قرشی، متوفی در سال 207 ه کذاب و خبیث و حدیث ساز است که با احادیث موضوعه روایت می‌کرده است «5».
314- عبد العزیز بن ابی زواد (در لئالی سیوطی ابی الرجاء و در تاریخ ابن عساکر ابن ابی داود آمده است) کذاب است. پیش او نسخه موضوعه و ساختگی است «6».
315- عبد العزیز بن حارث ابو الحسن تمیمی حنبلی، متوفی در سال 371 ه که از رؤسای حنبلی‌ها بوده دو حدیث در سند امام احمد وضع کرده است.
ابن زرقویة گفته است: اصحاب حدیث این کار را بر حارث انکار کرده و در محضر حاکم این مطلب را علیه او نوشته‌اند، دار قطنی و ابن شاهین و دیگران چنین مطلبی را نوشته‌اند «7».
316- عبد العزیز بن خالد کذاب است «1».
317- عبد العزیز بن عبد الرحمن باسلی کذاب است که احمد بن حنبل نسخه‌ای را که او در آن صد حدیث ثبت کرده بوده دور انداخت زیرا که بعضی از آنها اصل نداشته و بعضی دیگر را از کسانی نقل کرده بوده که قابل اعتماد نبودند «2».
318- عبد العزیز بن یحیی مدنی، کذاب و حدیث ساز است که حدیث او را ترک کرده‌اند «3».
319- عبد الغفور بن سعید ابو الصباح واسطی از کسانی بوده که حدیث می‌ساخته است «4».
320- عبد القدوس بن حبیب ابو سعید شامی که عبد الرزاق گفته است:
ندیدم ابن المبارک درباره کسی کلمه کذاب بزبان جاری کند، مگر درباره عبد القدوس و اسماعیل بن عیاش می‌گوید: درباره کسی به دروغ شهادت نمی‌دهم، مگر درباره عبد القدوس و ابن حبان می‌گوید: او حدیث ساز بوده است «5».
321- عبد القدوس بن عبد القاهر ابو شهاب او دروغ‏هائی به نام علی بن عاصم ساخته که آشکار گردید «6».
322- عبد الکریم بن عبد الکریم ابو الفضل خزاعی جرجانی، متوفی در سال 380 ه وارد بغداد شد و در آنجا حدیث می‌کرد.
خطیب گفته است: برای او عنایت خاصی به قرائتها بوده و در آن باره کتابی نوشته است. آنگاه گفته است که او مطالب را بهم مخلوط می‌کرده و بر چیزهائی کهروایت می‌نموده مأمون نبوده است و او کتابی درباره حروف ساخته و آنرا به ابی حنیفه نسبت داده است.
دار قطنی و جماعتی نوشتند که این کتاب ساختگی است و اصلی ندارد، آنگاه او مفتضح شد و از بغداد به سوی جبل عامل رفت و جریانش در آنجا مشهور گردید و منزلتش پائین آمد «1».
323- عبد اللّه بن ابراهیم بن ابی عمر و غفاری، بی اساس گو و حدیث ساز بوده عموم چیزهائی که روایت کرده افراد مورد اعتماد آنها را ترک کرده‌اند و ابن عدی دو حدیث از او درباره فضیلت ابو بکر نقل کرده که هر دو باطلند «2».
324- عبد اللّه بن ابراهیم مدنی شیخ نادرست گو و حدیث ساز است که به نام ثقات حدیث‏های نادرست می‌ساخته است «3».
325- عبد اللّه بن ابی جعفر الرازی، که محمد بن حمید رازی گفته است از او ده هزار حدیث شنیدم، همه آنها را به خاطر آنکه فاسق بوده دور انداختم «4».
326- عبد اللّه بن ایوب بن ابی علاج، او و پدرش دروغگو هستند که ازدی گفته است: ایوب کذاب است و پسرش از او دروغگوتر است و هر دو بر خدا جری هستند. و دار قطنی گفته است: ابن ابی علاج حدیث می‌ساخته است «5».
327- عبد اللّه بن حارث صنعانی، شیخ دجال و حدیث ساز است که از عبد الرزاق نسخه‌ای دارد که همه محتوای آن ساختگی است «6».
328- عبد اللّه بن حفص، ابو محمد وکیل سامری، دجال و حدیث دزد است و حدیثهای زیادی ساخته است که ابن عدی گفته است: از او چیزی نوشتم، ولی او حدیث دزد بوده و بر من احادیثی را املا می‌کرد که شک در ساختگی بودن آنها نداشتم «1».
329- عبد اللّه بن حکیم ابو بکر داهری بصری کذاب و حدیث ساز و متروک الحدیث بوده است «2».
330- عبد اللّه بن زیاد بن سمعان فقیه ابو عبد الرحمن قرشی قاضی، کذاب و نسیان در حدیث داشته و حدیث ساز است «3».
331- عبد اللّه بن سعد انصاری رقی، کذاب و حدیث ساز است «4».
332- عبد اللّه بن سلیمان سجستانی حافظ، پسر حافظ، متوفی در سال 316 ه، پدرش او را در چند حدیث تکذیب کرده اما زاهد و عابد بوده است»
333- عبد اللّه بن صالح، ابو صالح مصری، متوفی در سال 223 ه کاتب لیث، کذاب و حدیث ساز بوده است «6».
334- عبد اللّه بن عبد الرحمن کلبی اسامی، از دروغگوترین افراد مردم بوده و مطالب نادرست را روایت می‌کرده و لذا، او را تکذیب کرده و عموم احادیثش را نادرست دانسته‌اند. او در سال 225 ه به بخارا رفت و در آنجا حدیث می‌کرد «7».
335- عبد اللّه بن علان بن رزین خزاعی ابو الفضل واسطی، متوفی در سال 623 ه کذاب و اهل تزویر بوده است «1».
336- عبد اللّه بن علی باهلی وضاحی، حدیث می‌ساخته است «2».
337- عبد اللّه بن عمرو واقعی بصری، حدیث می‌ساخته و دار قطنی او را تکذیب کرده است «3».
338- عبد اللّه بن عمیر قاضی افریقیه (تونس و طرابلس) بنام مالک حدیث می‌ساخته و از او نسخه‌ای دارد «4».
339- عبد اللّه بن عیسی جزری حدیث می‌ساخته است «5».
340- عبد اللّه بن قیس از حمید الطویل روایت می‌کرده و ازدی گفته که:او کذاب است «6».
341- عبد اللّه بن کرز، کذاب است «7».
342- عبد اللّه بن محمد بن اسامة حدیث ساز بوده است «8».
343- عبد اللّه بن محمد بن عبد اللّه ابن بختری ابو القاسم، معروف به ابن ثلاج، متوفی در سال 387 ه کذاب و حدیث ساز و سند ساز بوده و مطالب را به هم می‌آمیخته و چیزی را که نشنیده بوده ادعا، می‌کرده است «9».
344- عبد اللّه بن محمد بن جعفر، ابو القاسم قزوینی، قاضی و فقیه بر مذهبشافعی، متوفی در سال 315 که در مصر مجلسی برای فتوی داشته، کذاب بوده و احادیثی را بر متون معروفه ساخته است. او کتاب سنن شافعی را نوشته و در آن حدود دویست حدیث که شافعی بدانها حدیث نکرده بوده آورده است «1».
345- عبد اللّه بن محمد بن سنان روحی (چون روایات زیادی از روح بن قاسم نقل کرده، از این رو به این لقب ملقب شده است) بصری واسطی، متروک الحدیث بوده و حدیث می‌ساخته و دگرگون می‌کرده و دزدی می‌نموده است. او از روح بیش از هزار حدیث که کسی از آنها پیروی نکرده نقل کرده است. او زیاد حدیث می‌ساخته تا جائی که اجماع کرده‌اند که او کذاب است «2».
346- عبد اللّه بن محمد بن قراد ابو بکر خزاعی، متوفی در سال 359 ه متروک الحدیث است او و پدرش حدیث می‌ساخته‌اند «3».
347- عبد اللّه بن محمد بن وهب دینوری حافظ، متوفی در سال 308 ه، دجال و متروک الحدیث و حدیث ساز بوده است «4».
348- عبد اللّه بن محمد البلوی، صاحب رحلة شافعی، کذاب است «5».
349- عبد اللّه بن مسلم بن رشید، که به نام لیث و مالک و ابن لهیعة حدیث می‌ساخته، نوشتن حدیثش روا نیست «6».
350- عبد اللّه بن مسور ابو جعفر هاشمی، کذاب و حدیث ساز است. احادیثش ساختگی است. او از قول رسول خدا، کلمه می‌ساخته و با احادیث آن حضرت مخلوط کرده است «7».
351- عبد اللّه بن وهب نسوی، دجال و حدیث ساز است «1».
352- عبد اللّه بن یزید بن مخمش نیشابوری، که دار قطنی گفته است: او حدیث می‌سازد «2».
353- عبد المغیث بن زهیر بن علوی حربی حنبلی بغدادی، متوفی در سال 583 ه. یکی از حفاظ است. جزوه‌ای در فضائل یزید نوشته و در آن، مطالب ساختگی زیادی آورده است.
و ابن جوزی، کتابی در رد این جزوه، نوشته و آن را «الرد علی المتعصب العنید عن لعن یزید» نام نهاد «3».
354- عبد الملک بن عبد الرحمن ابو العباس شامی، نزیل بصره، که فلاس گفته است: او آدم کذابی است «4».
355- عبد الملک بن هارون بن عنترة، دجال و کذاب و حدیث ساز است «5».
356- عبد المنعم بن ادریس ابو عبد اللّه یمانی، متوفی در سال 228 ه قصه گو و کذاب و خبیث و حدیث ساز است «6».
357- عبد المنعم بن بشیر ابو الخیر انصاری از ابن معین احادیث زیادی با سند خود آورده و در حدود دویست حدیث از آن را پیش ابی مودود «7» فرستاد، او به عبد المنعم گفت: از خدا بترس، زیرا اینها همه دروغند.
حاکم گفته است: او احادیث ساختگی روایت می‌کرده، و خلیلی گفته است:او به نام ائمه، دروغ می‌ساخته. و احمد گفته: او کذاب است، و ابو نعیم گفته: مطالب نادرست روایت می‌کرده است «1».
358- عبدوس بن خلاد، که ابو زرعة رازی او را تکذیب کرده است «2».
359- عبد الوهاب ضحاک عرضی، کذاب و حدیث ساز و راوی مطالب ساختگی زیاد است. و حدیث می‌دزدیده و معروف به دروغ در روایت بوده است «3».
360- عبد الوهاب بن عطاء خفاف، متروک الحدیث و دروغگو بوده است «4».
361- عبید بن قاسم، فامیل سفیان ثوری، که در شرح مواهب زرقانی جلد 5 صفحه 41، آمده است. او پسر خواهر ثوری است. او کذاب و خبیث و حدیث ساز بوده و دارای نسخه موضوعه است «5».
362- عبد اللّه بن تمام، ابو عاصم که ساجی گفته است: او کذاب است و به مطالب نادرست حدیث می‌کرده و دار قطنی و ابن ابی هند گفته‌اند: او حدیث‏های دگرگون شده روایت می‌کرده است «6».
363- عبید اللّه بن سفیان غدانی، ابو سفیان بن رواحة ازدی، صوفی بصری، کذاب بوده است»
364- عتاب بن ابراهیم، کذاب است و به خاطر تقرب به خلیفه مهدی، پسر منصور به نام رسول خدا حدیث ساخته است «8».
365- عثمان بن خالد بن عمر، نوه عثمان بن عفان اموی، با احادیث موضوعه حدیث می‌کرده و از ثقات روایات دگرگونه روایت می‌کرده است «1».
366- عثمان بن عبد الرحمن ابو عمر زهری، نوه سعد بن ابی وقاص اموی، متوفی در خلافت هارون، دروغ می‌گفته حدیثش نوشته نمی‌شده از نظر افتاده و ترک شده بوده است. و خطیب نیز گفته است: او کذاب و متروک الحدیث بوده مطالب نادرست را روایت می‌کرده و از افراد مورد اعتماد مطالب موضوعه می‌آورده است «2».
367- عثمان بن عبد اللّه مغربی، حدیث ساز و دروغ گو بوده است «3».
368- عثمان بن عبد اللّه بن عمرو بن عثمان بن عفان اموی، کذاب و حدیث ساز بوده نوشتن حدیثش جز بر سبیل اعتبار و پند گرفتن جائز نیست، و دار قطنی گفته است: او چیزهای نادرست را به نام افراد مورد اعتماد می‌ساخته است «4».
369- عثمان بن عفان سجستانی، که ابن خزیمه گفته است: من شهادت می‌دهم که او به نام رسول خدا حدیث می‌ساخته و جوزقانی گفته است: او دزدی حدیث می‌کرده است «5».
370- عثمان بن مطر شیبانی، کذاب است و به نام ثقات حدیث می‌ساخته است «6».
371- عثمان بن معاویه، که ابن حبان گفته است: او شیخی است که مطالبساختگی که هیچ کس از ثقات آن را نقل نکرده است روایت می‌کند و روایتش جز بر سبیل مذمت کردن جائز النقل نیست «1».
372- عثمان بن مقسم بری ابو سلمه کندی بصری، یکی از ائمه اعلام است، ولی از معروفین به دروغ و حدیث سازی است، عموم حدیث‏هایش نه از لحاظ متن و نه سند، قابل پیروی نیست. پیش شیبان، از عثمان بیست و پنج هزار حدیث بوده که از او نشنیده بوده و فلاس گفته: از ابو داود شنیدم که می‌گفت: در سینه‌ام ده هزار حدیث از عثمان است، یعنی به آنها حدیث نکرده‌ام «2».
373- عذافر بصری، که سلیمانی گفته است: او در زمره کسانی است که حدیث می‌ساخته است «3».
374- عصمة بن محمد بن فضاله انصاری خزرجی، کذاب و حدیث ساز است، او دارای هیبت و قیافه جالبی است، ولی از دروغگوترین مردم است در عین حال پیشنماز مسجد بزرگ انصار در بغداد بوده است «4».
375- عطاء بن عجلان حنفی بصری عطار، کذاب و حدیث ساز بوده. و برایش حدیث ساخته می‌شده و او حدیث می‌کرده است «5».
376- عطیة بن سفیان، کذاب است «6».
377- علاء بن زید ثقفی بصری، کذاب و حدیث ساز بوده او دارای نسخه موضوعه است «7».
378- علاء بن عمر (عمرو) حنفی کوفی، کذاب و متروک الحدیث است و به گفته‌اش احتجاج نمی‌شود کرد «1».
379- علاء بن مسلمة الرواس، حدیث می‌ساخته و روایت از او جائز نیست.
او از ثقات مطالب ساختگی روایت می‌کرده و در چیزهائی که روایت می‌کرده باک نداشته است «2».
380- علی بن احمد بن علی واعظ شروانی، مؤلف «اخبار الحلاج» کذاب و عیاش بوده است «3».
381- علی بن امیرک خرافی مروزی، محدث و کذاب است برای «زینب شعریه» مطالب شنیده شده را جعل کرده و مفتضح شده و تزویرش نگرفته است «4».
382- علی بن جمیل رقی وضاح، به نام ثقات حدیث می‌ساخته و مطالب نادرست می‌گفته و حدیث می‌دزدیده است.
در این کار شیخ مجهولی، به نام معروف بلخی و مرد گمنامی به نام عبد العزیز خراسانی از او پیروی نموده‌اند «5».
383- علی بن جهم بن بدرسامی خراسانی بغدادی، مقتول در سال 249 ه.
از دروغگوترین خلق خدا و مشهور به ناصبی بوده و نسبت به علی و اهل بیت علیهم السلام جسارت می‌کرده است. و گفته شده که پدرش را به جهت اینکه نامش را علی گذارده بوده لعن می‌کرده است، و تجری او را هجو کرده و او منسوب به بنی سامة بن لؤی بوده و در نسبتش به قریش تردید است و ترجمه گفته تجری چنین است: «هنگامی که قریش علی را یافت تو در قافله و قوم نبودی روی چه حساب علی
مجتهد را با دروغ‏ها و گفتار نادرست هجو کرده‌ای!؟» «1»
امینی می‌گوید: این ملخص گفتار درباره شرح حال این مرد (علی بن جهم) بوده، حال ببین که ابن کثیر در تاریخش جلد 11 صفحه 4 درباره‌اش چه می‌گوید:
او می‌گوید: «او یکی از شعراء مشهور و اهل دیانت با اعتبار است، اگر چه نسبت به علی بن ابیطالب رضی اللّه عنه توهین کرده و عدالت را در حقش روا نداشته است».
و گویا توهینش نسبت به علی، او را از اهل دیانت صاحب اعتبار پیش ابن کثیر قرار داده است، آری ابن کثیر باید چنین باشد و پایان همه به سوی خدا است.
384- علی بن حسن بن جعفر ابو الحسین، شهیر به ابن کرینب محزمی، متوفی در سال 376 ه در ضبط متون از همه حافظتر بود، نهایت آنکه کذاب بوده چیزی را که نشنیده بوده ادعا می‌کرده و حدیث می‌ساخته است «2».
385- علی بن حسن بن صقر صائغ بغدادی، کذاب است و به نام شیوخ حدیث می‌ساخته و دزدی حدیث می‌کرده است «3».
386- علی بن حسن بن یعمر شامی مصری، دروغ می‌گفته و از ثقات مانند مالک و ثوری و ابن ابی ذئب و دیگران مطالب نادرست روایت می‌کرده است «4».
387- علی بن حسن رصافی، حدیث می‌ساخته و بر خدا افتراء، می‌بسته است «5».
388- علی بن ظبیان عبسی قاضی بغداد، متوفی در سال 192 ه متروک الحدیث و کذاب و خبیث و غیر مورد اطمینان است «6».
389- علی بن عبدة المکتب، متوفی در سال 257 ه کذاب و حدیث ساز است «1».
390- علی بن عبد اللّه بردانی آدم درستی نیست، او متهم به حدیث سازی است «2».
391- علی بن عبد اللّه بن حسن بن جهضم ابو الحسن همدانی مؤلف کتاب «بهجة الاسرار» متوفی در سال 414 ه که ابن خیرون گفته است که: گفته شده: او دروغ می‌گفته است و دیگران گفته‌اند که او متهم بوضع حدیث است و ابن جوزی گفته است: ذکر کرده‌اند که او کذاب است و گفته می‌شود که او نماز رغائب را وضع کرده است «3».
392- علی بن عروة دمشقی، کذاب و حدیث ساز است «4».
393- علی بن فرس که ابن حجر گفته است که: او را به وضع حدیث نسبت داده‌اند «5».
394- علی بن قرین ابو الحسن بصری، نزیل بغداد، متوفی در سال 233 ه کذاب و خبیث و حدیث ساز بوده است «6».
395- علی بن مجاهد بن مسلم کابلی قاضی رازی که در سنه 182 ه می‌زیسته کذاب و حدیث ساز بوده و برای گفتارش اسنادی می‌ساخته»
396- علی بن محمد مروزی ابو احمد حبینی، متوفی در سال 351 ه که حاکم گفته است: او دروغ می‌گفته و صاحب حدیث بوده است. «1»
397- علی بن محمد زهری ابو الحسن ضریر، که در سال 381 ه می‌زیسته کذاب و حدیث ساز بوده است «2».
398- علی بن محمد بن اسری، ابو الحسن همدانی وراق، متوفی در سال 379 ه، کذاب بوده و از متقدمین شیوخ که درکشان نکرده روایت می‌کرده است «3».
399- علی بن محمد بن سعید ابو الحسن موصلی، متوفی در سال 359 ه ساکن بغداد بوده کذاب و درهم آمیزنده احادیث و غیر نیکو بوده است «4».
400- علی بن معاذ ابو الحسن رعیسی، متوفی در سال 389 ه کذاب بوده است «5».
401- علی بن یعقوب بن سوید وراق مصری، متوفی در سال 318 ه حدیث ساز بوده است «6».
402- عمار بن زربی ابو المعتمر بصری، که ابن عدی گفته است: او دروغ می‌گفته و عبدان اهوازی از او استماع حدیث کرده و او را ترک نموده رمی به کذبش کرده است و نباتی گفته است که: او متروک الحدیث است «7».
403- عمار بن عطیه کوفی وراق، دروغ‏گو بوده است «8».
404- عمار بن مطر ابو عثمان رهاوی که ابن عدی گفته است: احادیث او نادرست است و ابو حاتم گفته است: او دروغ می‌گفته است، و عقیلی گفته است: ازثقات مطالب ناپسند حدیث می‌کرده است، و بیهقی گفته است، سندها را پائین و بالا می‌کرده و حدیث می‌دزدیده است «1».
405- عمارة بن زید، حدیث ساز بوده است «2».
406- عمر بن ابراهیم بن خالد کردی هاشمی کذاب و غیر مورد اعتماد است از افراد مورد اعتماد مطالب نادرست روایت می‌کرده و حدیث ساز بوده و تا سال بعد از دویست و بیست می‌زیسته است «3».
407- عمر بن اسماعیل بن مجالد همدانی، کذاب و خبیث و مرد بد و متروک الحدیث و حدیث دزد بوده است «4».
408- عمر بن جعفر ابو حفص وراق بصری، متوفی در سال 357 ه یکی از حفاظ است. سبیعی گفته است که: او کذاب کذاب بوده و کتابهایش بی ارزش است «5».
409- عمر بن حبیب عدوی بصری، متوفی در سال 209 ه که ابن معین او را تکذیب کرده است «6».
410- عمر بن حسن، شهیر به ابن دحیه ابو الخطاب حافظ شیخ دیار مصر در حدیث بوده و در سال 633 ه فوت کرده است، مردم روایت کردن از او را ترک کرده و تکذیبش نمودند. و او را به وضع حدیث در کوتاه کردن نماز مغرب نسبت داده‌اند «7».
411- عمر بن حفص دمشقی خیاط که دار قطنی گفته است: معتقدم که او به نام معروف خیاط احادیثی وضع کرده، پس از دویست و پنجاه سال بعد از او آنها را حدیث می‌کرده است «1».
412- عمر بن راشد ابو حفص جاری، حدیثش دروغ و ساختگی است. افراد مورد اعتماد احادیثش را مورد عمل قرار نداده از آن پیروی نمی‌کنند «2».
413- عمر بن رباح بصری، دجال و متروک الحدیث است. و از ثقات، روایات ساختگی نقل می‌کند «3».
414- عمر بن سعد خولانی، حدیث می‌ساخته است «4».
415- عمر بن سعید دمشقی ابو حفص، متوفی در سال 225 ه که ساجی گفته است: او کذاب است، و ابن عدی گفته است: او از سعید احادیث غیر محفوظه‌ای روایت کرده است «5».
416- عمر بن شاکر بصری، دارای نسخه‌ای است که در حدود بیست حدیث غیر محفوظه دارد «6».
417- عمر بن صبیح (صبح) خراسانی، کذاب و حدیث ساز بوده، و در دنیا در بدعت و دروغ نظیر نداشته است «7».
418- عمر بن عمر و عسقلانی ابو حفص طحان، که ابن عدی گفته است: او از
افراد مورد اعتماد مطالب دروغ و نادرست روایت می‌کرده است، و نیز گفته است:
عموم چیزهائی که روایت کرده، موضوع و ساختگی است. و او در زمره حدیث سازان است. «1»
419- عمر بن عیسی اسلمی، که ابن حبان گفته است: او از ثقات، احادیث ساختگی را روایت می‌کرده است «2».
420- عمر بن محمد بن سری الوراق ابو بکر بن ابی طاهر، متوفی در سال 318 ه که حاکم گفته است: او معروف‏ترین مردم به دزدی حدیث و دگرگونی- های آن بوده و دروغگو است دیدم که همه بر ترک حدیثش اجماع کرده‌اند، و درباره‌اش نوشته‌اند که: او کذاب است. پس ملاقاتش نکردم و به او مشغول نشدم «3».
421- عمر بن محمد ابو حفص تلعکبری خطیب بغدادی، غیر ثقه و مشهور بوضع حدیث است «4».
422- عمر بن مدرک قاضی بلخی، متوفی در سال 270 ه کذاب است «5».
423- عمر بن موسی میثمی بن وجیه وجیهی، کذاب و حدیث ساز است. و از لحاظ متن و سند حدیث می‌ساخته است «6».
424- عمر بن هارون بلخی ابو حفص، متوفی در سال 194 ه کذاب و خبیث و متروک الحدیث است و ابو زکریا گفته است: از او چیزی نوشتم سپس حالش برای ما آشکار شد نوشته را پاره کردم، تا جائی که یک کلمه از او پیش من باقی نماند مگر آنچه که پشت دفتر پاره شده باقیمانده است «7».
425- عمر بن یزید الرفاء ابو حفص البصری، که ابو حاتم گفته است که: او دروغگو بوده است، و ابن عدی گفته است: احادیثش شبیه به ساختگی است «1».
426- عمرو بن الازهر العتکی بصری، قاضی جرجان، کذاب و حدیث ساز و متروک الحدیث است. «2»
427- عمرو بن بحر ابو عثمان جاحظ، متوفی در سال 255 یا 256 ه صاحب تصانیف زیاد، دروغگوترین افراد است و حدیث‏سازترین آنها و یاری کننده ترینشان نسبت به باطل است. و ثعلب گفته است: او کذاب بر خدا و رسول خدا و مردم بوده است».
428- عمرو بن بکر السکسکی، که ابن حبان گفته است: او دروغگو بوده است «4».
429- عمرو بن جریر ابو سعید البجلی که ابو حاتم او را تکذیب کرده است «5».
430- عمرو بن جمیع ابو عثمان قاضی حلوان، کذاب و خبیث و غیر مورد اطمینان است «6».
431- عمرو بن حصین، کذاب بوده است «7».
432- عمرو بن حمید قاضی دینور، که سلیمانی او را در زمره حدیث سازان آورده است «8».
433- عمرو بن خالد قرشی کوفی ابو خالد، کذاب و غیر مورد اطمینان و حدیث ساز بوده است «1».
434- عمرو بن خلیف ابو صالح خناوی، که ابن حبان گفته است: او حدیث می‌ساخته است. و از حدیث‏های ساختگیش این است که ابن عباس گفته است که:
رسول خدا فرموده است: وارد بهشت شدم گرگی را در آنجا دیدم و گفتم: آیا در بهشت و گرگ؟ گرگ در جواب گفت: چون من پسر پاسبان و پلیسی را خورده بودم، ابن عباس گفت: این توفیق به خاطر خوردن پسر پلیسی نصیب گرگ شده و اگر خود پلیس را می‌خورده طبعا در علیین جای داده می‌شد!! «2»
امینی می‌گوید: ای کاش ابن عباس می‌گفت: اگر او رئیس پلیس‏ها را خورده بود در کجا جایش می‌دادند؟!
435- عمرو بن زیاد بن تومان باهلی، که در سال 234 ه حدیث می‌گفته کذاب و تهمت زننده و حدیث ساز بوده است و ابن عدی گفته است: او حدیث دزد بوده و مطالب نادرست نقل می‌کرده است «3».
436- عمرو بن عبید ابو عثمان معتزلی بصری، متوفی در سال 144 ه از دروغگویان گناهکار و بدعتگذار بوده است «4».
437- عمرو بن مالک فقیمی، کذاب و حدیث دزد بوده است «5».
438- عمرو بن محمد بن اعثم، کذاب و حدیث ساز بوده است. و از افراد مورد اعتماد مطالب نادرست روایت می‌کرده و اسماء محدثین را می‌ساخته است. احمدابن حسین بن عباد بغدادی احادیثی از او روایت کرده که همه آنها ساختگی بوده است «1».
439- عمرو بن واقد دمشقی که دحیم گفته است: شیوخ ما از او حدیث نمی‌کرده و شک نداشتند که او دروغ می‌گوید «2».
440- عنبسة بن عبد الرحمن اموی نوه عاص بن امیه، کذاب و حدیث ساز بوده است «3».
441- عوانة بن حکم کوفی، متوفی در سال 158 ه عثمانی بوده و به نفع بنی امیه اخبار می‌ساخته است «4».
442- عیسی بن زید هاشمی عقیلی که شافعی مذهب بوده و حاکم به او ملحق شده کذاب بوده است «5».
443- عیسی بن عبد العزیز لخمی اسکندرانی مقری، متوفی در سال 627 ه حدیث‏هائی که از سلفی و دیگران شنیده است صحیح است و اما در قرائت‏هایش مورد اعتماد و امین نیست، سندهائی ساخته و مطالبی را که اصلا وجود ندارد ادعا کرده است و بسیاری را موهون دانسته در صورتی که ما از آنها حدیث شده‌ایم و برای او کتاب جامع بزرگی درباره اختلاف قراء است که مشتمل بر هفت هزار روایت و طریق است و از همین کتاب، مردم در آن اختلاف، واقع شدند «6».
444- عیسی بن یزید ابن دأب اللیثی المدینی، کذاب و حدیث‏ساز در مدینه بوده و ابن مناذر درباره‌اش چنین گفته است: «هرگاه کسی بخواهد از وصیت‏ها پیروی کند پیشم وصایائی برای پیران و جوانان است: از مالک و ابن عوف روایت کنید، اما احادیث ابن دأب را روایت نکنید، افراد هلاک شونده از احادیث دروغ رستگاری می‌جویند در صورتی که به دنبال آنها رفتن همانند دنبال سراب رفتن بی نتیجه و مایه سرگردانی است «1»».

حرف غین
445- غنیم (غنم) بن سالم یکی از دروغگویان معروف است ثقه و امین نیست، ابن حبان گفته است: او چیزهای عجیب و ساختگی زیاد روایت کرده است که خوشم نمی‌آید آنها را نقل کنم تا چه رسد احتجاج به آنها. و ابن حجر گفته است: برای او از انس نسخه ساختگی است «2».
446- غیاث بن ابراهیم نخعی کوفی کذاب و خبیث و حدیث ساز است «3».

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 360

متن عربی

حرف العین المهملة

281- عاصم بن سلیمان أبو شعیب التمیمی البصری: کذّاب متروک، کان یضع الحدیث «6». میزان الاعتدال (2/2)، لسان المیزان (3/218).

282- عاصم بن طلحة: قال الأزدی: مجهول کذّاب «7». میزان الاعتدال (ج 2)،

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 360

لسان المیزان (3/220).

283- عامر بن أبی عامر: کان کذّاباً یضع الحدیث. تذکرة الموضوعات «1» (ص 74).

284- عامر بن صالح- حفید الزبیر بن العوام- أبو الحارث الأسدی المدینی، نزیل بغداد: المتوفّى فی خلافة الرشید: کذّاب خبیث، عدوّ اللَّه، لیس بثقة «2». تاریخ بغداد (12/236)، کذّبه ابن معین «3» و ابن حبّان «4» و ابن عدی «5». خلاصة التهذیب «6» (ص 156).

285- عبّاد بن جویریة البصری: کذّاب أفّاک، متروک لیس بشی‏ء «7». میزان الاعتدال (2/9)، اللآلئ المصنوعة (2/10).

286- عبّاد بن صهیب: موصوف بالوضع متروک، قال الکدیمی: سمعت علیّ بن المدینی یقول: ترکت من حدیثی مائة ألف حدیث، النصف منها عن عبّاد بن صهیب، و حکى الخطیب عن المدینی أنّه قال: ترکت من حدیثی مائة ألف حدیث فیها ثلاثون ألفاً لعبّاد بن صهیب «8». تاریخ بغداد (11/463)، میزان الاعتدال (2/10)، تذکرة الموضوعات (ص 46، 115).

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 361

287- عبّاس بن بکّار الضبّی البصری: کذّاب «1». میزان الاعتدال (2/18)، اللآلئ المصنوعة (1/402).

288- عبّاس بن الضحّاک البلخی: دجّال یضع «2». میزان الاعتدال (2/18)، تذکرة الموضوعات (ص 95).

289- عبّاس بن عبد اللَّه بن أحمد أبو الفضل المرّی الفقیه الشافعی، کان حیّا فی سنة (325): کذّاب أفّاک، لم یکن صدوقاً و لا ثقة و لا مأموناً «3». تاریخ الشام (7/225).

290- عبّاس بن الفضل العبدی الأزرق البصری- نزیل بغداد-: کذّاب خبیث «4». تاریخ بغداد (12/134)، میزان الاعتدال (2/20).

291- عبّاس بن محمد العدوی: کان یضع الحدیث «5». تذکرة الموضوعات (ص 71).

292- عبّاس بن محمد المرادی: روى أحادیث کذباً عن مالک. میزان الاعتدال «6» (2/20).

293- عبد الأعلى بن أبی المساور أبو مسعود الجزّار: کذّاب منکر الحدیث، لیس

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 362

بحجّة «1». تاریخ بغداد (11/69)، اللآلئ المصنوعة (2/39).

294- عبد الباقی بن أحمد أبو الحسن المتوفّى (485): قال ابن صابر: کان کذّاباً. لسان المیزان «2» (3/383).

295- عبد الرحمن بن حمّاد الطلحی: عنده نسخة موضوعة. تذکرة الموضوعات «3» (ص 51).

296- عبد الرحمن بن داود أبو البرکات الزرزور، کان حیّا فی سنة (608): کذّاب له الاربعون فی قضاء الحوائج موضوعة، قد رکّب لها أسانید من طرق البخاری و أبی داود و غیرهما. میزان الاعتدال «4» (2/102).

297- عبد الرحمن بن عبد اللَّه بن عمر العدوی العمری حفید عمر بن الخطاب. المتوفّى (186): کان کذّاباً یقلّب الأحادیث، متروک الحدیث، حدیثه أحادیث مناکیر. تاریخ بغداد (10/231)، تهذیب التهذیب «5» (6/213).

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 363

298- عبد الرحمن بن عفّان أبو بکر الصوفی: کذّاب یکذب «1». تاریخ بغداد (10/264)، میزان الاعتدال (2/113)، اللآلئ المصنوعة (1/165).

299- عبد الرحمن بن عبد اللَّه بن عمر بن حفص العمری «2»: کان کذّاباً متروکاً لا یحتجُّ به. نصب الرایة (1/60).

300- عبد الرحمن بن عمرو بن جبلة: کذّاب یضع الحدیث. میزان الاعتدال «3» (1/147، 2/113).

301- عبد الرحمن بن القطامی البصری: کذّاب «4». میزان الاعتدال (2/114)، اللآلئ المصنوعة (1/199).

302- عبد الرحمن بن قیس أبو معاویة الضبّی الزعفرانی البصری، نزیل بغداد: کذّاب کان یضع الحدیث «5». تاریخ بغداد (10/251)، خلاصة التهذیب (ص 198)، میزان الاعتدال (2/114).

303- عبد الرحمن بن مالک بن مغول: کان کذّاباً أفّاکاً لا یشکُّ فیه أحد، و کان

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 364

یضع الحدیث «1». تاریخ بغداد (10/236، 9/341)، مجمع الزوائد (9/51)، میزان الاعتدال (2/115)، اللآلئ المصنوعة (1/332).

304- عبد الرحمن بن محمد البلخی: کان یضع الحدیث على قتیبة «2»، میزان الاعتدال (2/116)، اللآلئ المصنوعة (2/156)، تذکرة الموضوعات (ص 33).

305- عبد الرحمن بن محمد بن علویّة أبو بکر الأبهری القاضی المتوفّى (342): کان کذّاباً یرکّب الأسانید على المتون، له أحادیث کلّها موضوعة، و الحمل فیها علیه. لسان المیزان «3» (3/430).

306- عبد الرحمن بن محمد بن محمد بن هندویه: کذّبه الحافظ ابن ناصر. توفّی (537). لسان المیزان «4» (3/432).

307- عبد الرحمن بن مرزوق الطرسوسی: کان یضع الحدیث، لا یحلُّ ذکره إلّا على سبیل القدح»

. میزان الاعتدال (2/117)، تذکرة الموضوعات (ص 71)، اللآلئ المصنوعة (2/177).

308- عبد الرحمن بن یزید الدمشقی: کذّاب متروک. تهذیب التهذیب «6» (6/297).

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 365

309- عبد الرحیم «1» بن حبیب الفاریابی: کان یضع الحدیث على الثقات، و لعلّه قد وضع أکثر من خمسمائة حدیث على رسول اللَّه صلى الله علیه و آله و سلم، قاله الحافظ أبو حاتم «2». تاریخ الشام (5/160)، میزان الاعتدال (2/124)، لسان المیزان (4/4)، اللآلئ المصنوعة (1/78، 105، 2/121) «3».

310- عبد الرحیم بن زید البصری: کذّاب خبیث «4». تهذیب التهذیب (6/305)، اللآلئ المصنوعة (2/70).

311- عبد الرحیم بن منیب البغدادی: کان یضع الحدیث. تذکرة الموضوعات «5» (ص 77).

312- عبد الرحیم بن هارون الواسطی، نزیل بغداد: کذّاب متروک الحدیث «6». تاریخ بغداد (11/85)، تهذیب التهذیب (6/309)، أسنى المطالب (ص 34)، خلاصة التهذیب (ص 201).

313- عبد العزیز بن أبان من ولد سعید بن العاص الأموی أبو خالد القرشی:

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 366

المتوفّى (207): کذّاب خبیث، کان یضع الحدیث، و حدّث بأحادیث موضوعة «1». تاریخ بغداد (10/445)، تذکرة الموضوعات (ص 87)، میزان الاعتدال (2/133)، تهذیب التهذیب (6/330)، اللآلئ المصنوعة (2/59).

314- عبد العزیز بن أبی زواد «2»: کذّاب عنده نسخة موضوعة «3». تاریخ الشام (5/153)، تذکرة الموضوعات (ص 77)، اللآلئ المصنوعة (1/66، 67).

315- عبد العزیز بن الحارث أبو الحسن التمیمی الحنبلی المتوفّى (371)، من رؤساء الحنابلة: وضع حدیثین فی مسند الإمام أحمد، قال ابن زرقویه الحارث «4»: أنکر أصحاب الحدیث علیه ذلک و کتبوا علیه محضراً بما فعل، کتب فیه الدارقطنی و ابن شاهین و غیرهما «5». تاریخ بغداد (10/462)، میزان الاعتدال (2/134)، لسان المیزان (4/26).

316- عبد العزیز بن خالد: کذّاب. اللآلئ المصنوعة «6» (2/49).

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 367

317- عبد العزیز بن عبد الرحمن البالسی: کذّاب، ضرب أحمد بن حنبل على حدیثه، له نسخة ثبتها بمائة حدیث مقلوبة منها ما لا أصل له، و منها ما هو ملزق بإنسان لا یحلُّ الاحتجاج به بحال «1». میزان الاعتدال (2/137)، لسان المیزان (4/34)، تذکرة الموضوعات (ص 76).

318- عبد العزیز بن یحیى المدنی: کذّاب یضع الحدیث ترکوه «2». میزان الاعتدال (2/140)، خلاصة التهذیب (ص 304).

319- عبد الغفور بن سعید أبو الصباح الواسطی: کان ممّن یضع الحدیث «3». میزان الاعتدال (2/142)، اللآلئ المصنوعة (2/72).

320- عبد القدّوس بن حبیب أبو سعید الشامی: قال عبد الرزّاق: ما رأیت ابن المبارک یفصح بقوله کذّاب إلّا لعبد القدّوس، و قال إسماعیل بن عیّاش: لا أشهد على أحد بالکذب إلّا على عبد القدّوس، و قال ابن حبّان «4»: کان یضع على الثقات «5». تاریخ بغداد (11/127)، میزان الاعتدال (2/143)، اللآلئ المصنوعة (1/207)، لسان المیزان (4/46).

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 368

321- عبد القدّوس بن عبد القاهر أبو شهاب: له أکاذیب وضعها على علیّ بن عاصم تبیّنت. لسان المیزان «1» (4/48).

322- عبد الکریم بن عبد الکریم أبو الفضل الخزاعی الجرجانی المتوفّى (380): قدم بغداد و حدّث بها، قال الخطیب: کانت له عنایة بالقراءات و صنّف أسانیدها، ثمّ ذکر أنّه کان یخلط و لم یکن مأموناً على ما یرویه، و أنّه وضع کتاباً فی الحروف و نسبه إلى أبی حنیفة، فکتب الدارقطنی و جماعة: أنّ هذا الکتاب موضوع لا أصل له، فافتضح و خرج من بغداد إلى الجبل، فاشتهر أمره هناک، و حبطت منزلته. البدایة و النهایة «2» (11/308).

323- عبد اللَّه بن إبراهیم بن أبی عمرو الغفاری: مدلّس یضع الحدیث، عامّة ما یرویه لا یُتابعه علیه الثقات، ذکر له ابن عدی «3» حدیثین فی فضل أبی بکر و عمر و هما باطلان «4». میزان الاعتدال (2/21)، خلاصة التهذیب (ص 161)، اللآلئ المصنوعة (2/42، 109).

324- عبد اللَّه بن إبراهیم المدنی: شیخ منکر الحدیث، وضّاع یحدِّث عن الثقات بالمقلوبات. تهذیب التهذیب «5» (5/138).

325- عبد اللَّه بن أبی جعفر الرازی: قال محمد بن حمید الرازی: سمعت منه عشرة آلاف حدیث فرمیتها، کان فاسقاً «6». میزان الاعتدال (2/28).

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 369

326- عبد اللَّه بن أیّوب بن أبی علاج: هو و أبوه کذّابان، قال الأزدی: أیّوب کذّاب و ابنه أکذب منه و أجرأ على اللَّه، و قال الدارقطنی: ابن أبی علاج یضع الحدیث «1». تذکرة الموضوعات (ص 51، 80)، میزان الاعتدال (2/23)، لسان المیزان (3/262)، اللآلئ المصنوعة (1/17).

327- عبد اللَّه بن الحارث الصنعانی: شیخ دجّال یضع الحدیث وضعاً، حدّث عن عبد الرزّاق بنسخة کلّها موضوعة «2». میزان الاعتدال (2/29)، اللآلئ المصنوعة (2/137).

328- عبد اللَّه بن حفص أبو محمد الوکیل السامَرِّیّ: دجّال یسرق الحدیث، و قد وضع أحادیث، قال ابن عدیّ «3»: کتبت عنه، کان یسرق الحدیث، و أملى علیَّ أحادیث موضوعة لا أشکُّ أنّه واضعها «4». تاریخ بغداد (9/449)، میزان الاعتدال (2/31)، اللآلئ المصنوعة (1/220).

329- عبد اللَّه بن حکیم أبو بکر الداهری البصری: کذّاب یضع الحدیث، متروک الحدیث «5». تاریخ بغداد (9/447)، میزان الاعتدال (2/32)، تذکرة الموضوعات (ص 10)، نصب الرّایة (1/39).

330- عبد اللَّه بن زیاد بن سمعان الفقیه أبو عبد الرحمن القرشی القاضی: کذّاب

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 370

ذاهب الحدیث، وضّاع یضع الحدیث «1». تاریخ بغداد، (9/456)، تاریخ الشام (7/426)، میزان الاعتدال (2/38)، تذکرة الموضوعات (ص 103)، اللآلئ المصنوعة (1/64، 2/83، 126، 201).

331- عبد اللَّه بن سعد الأنصاری الرقّی: کذّاب کان یضع الحدیث. میزان الاعتدال «2» (2/41).

332- عبد اللَّه بن سلیمان السجستانی الحافظ ابن الحافظ المتوفّى (316): کذّبه أبوه فی غیر حدیث، و کان زاهداً ناسکاً. شذرات الذهب»

 (2/273).

333- عبد اللَّه بن صالح أبو صالح المصری المتوفّى (223): کاتب اللیث، کذّاب وضّاع. تذکرة الموضوعات «4» (ص 17، 20، 44، 112).

334- عبد اللَّه بن عبد الرحمن الکلبی الأسامی: من أکذب خلق اللَّه، روى بالأباطیل فکذّبوه، عامّة أحادیثه بواطیل، قدم بخارى و حدّث بها سنة (225).

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 371

تاریخ بغداد (10/28)، میزان الاعتدال «1» (2/53).

335- عبد اللَّه بن علان بن رزین الخزاعی أبو الفضل الواسطی المتوفّى (623): کان کذّاباً کثیر الکذب و التزویر. لسان المیزان «2» (4/107).

336- عبد اللَّه بن علی الباهلی الوضّاحی: کان یضع الحدیث. لسان المیزان «3» (2/318).

337- عبد اللَّه بن عمرو الواقعی البصری: کان یضع الحدیث، و کذّبه الدارقطنی. لسان المیزان «4» (3/320).

338- عبد اللَّه بن عُمیر قاضی إفریقیّة: کان یضع الحدیث على مالک، له نسخة. تذکرة الموضوعات «5» (ص 116).

339- عبد اللَّه بن عیسى الجزری: کان یضع الحدیث «6». لسان المیزان (2/61)، اللآلئ المصنوعة (2/102).

340- عبد اللَّه بن قیس الراوی عن حمید الطویل: قال الأزدی: کذّاب «7». میزان الاعتدال (2/62). اللآلئ المصنوعة (2/217).

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 372

341- عبد اللَّه بن کرز: کذّاب. تذکرة الموضوعات «1» (ص 49).

342- عبد اللَّه بن محمد بن أسامة: کان یضع الحدیث. میزان الاعتدال «2» (2/71).

343- عبد اللَّه بن محمد بن عبد اللَّه بن البختری أبو القاسم المعروف بابن الثلّاج المتوفّى (387): کذّاب یضع الأحادیث و الأسانید، و یرکّب و یدّعی ما لم یسمع «3». تاریخ بغداد (10/136)، المنتظم (7/193)، میزان الاعتدال (2/74).

344- عبد اللَّه بن محمد بن جعفر أبو القاسم القزوینی القاضی الفقیه على مذهب الشافعی المتوفّى (315) کان له حلقة بمصر للفتوى: کذّاب وضع أحادیث على متون معروفة، ألّف کتاب سنن الشافعی و فیها نحو مائتی حدیث لم یحدِّث بها الشافعی «4». میزان الاعتدال (2/73)، شذرات الذهب (2/270).

345- عبد اللَّه بن محمد بن سنان الروحی «5» البصری الواسطی: متروک الحدیث، کان یضع الحدیث و یقلّبه و یسرقه، روى عن روح أکثر من مائة حدیث لم یتابع علیها، و کان کثیر الوضع، أجمعوا على أنّه کذّاب ذاهب «6». تاریخ بغداد (10/88)، میزان الاعتدال (2/70)، اللآلئ المصنوعة (2/240)، لسان المیزان (3/336).

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 373

346- عبد اللَّه بن محمد بن قراد أبو بکر الخزاعی المتوفّى (359): متروک یضع الحدیث هو و أبوه. میزان الاعتدال «1» (2/74).

347- عبد اللَّه بن محمد بن وهب الدینوری الحافظ المتوفّى (308): دجّال متروک، کان یضع الحدیث. میزان الاعتدال «2» (2/73).

348- عبد اللَّه بن محمد البلوی صاحب رحلة الشافعی: کذّاب. البدایة و النهایة «3» (10/182).

349- عبد اللَّه بن مسلم بن رشید، کان یضع على لیث و مالک و ابن لهیعة، لا یحلُّ کتب حدیثه. میزان الاعتدال «4» (2/77).

350- عبد اللَّه بن مسوّر أبو جعفر الهاشمی: کذّاب یضع، أحادیثه موضوعة، وضع عن رسول اللَّه کلاماً هو حقٌّ فاختلط بأحادیث رسول اللَّه صلى الله علیه و آله و سلم «5». تاریخ بغداد (10/172)، لسان المیزان (4/339)، اللآلئ المصنوعة (2/160، 173)، الإصابة (3/141).

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 374

351- عبد اللَّه بن وهب النسوی: دجّال یضع «1». میزان الاعتدال (2/87)، اللآلئ المصنوعة (2/92، 123، 181).

352- عبد اللَّه بن یزید بن مخْمِش النیسابوری: قال الدارقطنی: کان یضع الحدیث. میزان الاعتدال «2» (2/88).

353- عبد المغیث بن زهیر بن علوی الحربی الحنبلی البغدادی المتوفّى (583)، أحد الحفّاظ: صنّف جزءاً فی فضائل یزید أتى فیه بالموضوعات، و ألّف ابن الجوزی کتاباً فی الردّ على ذلک الجزء و سمّاه کتاب الردِّ على المتعصِّب العنید عن لعن یزید. شذرات الذهب «3» (4/276).

354- عبد الملک بن عبد الرحمن أبو العبّاس الشامی، نزیل البصرة: قال الفلّاس: کذّاب «4». لسان المیزان (4/66)، اللآلئ المصنوعة (2/116).

355- عبد الملک بن هارون بن عنترة: دجّال کذّاب یضع الحدیث «5». میزان الاعتدال (2/154)، لسان المیزان (4/71)، تذکرة الموضوعات (ص 84)، اللآلئ المصنوعة (1/128، 460 و 2/39، 60).

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 375

356- عبد المنعم بن إدریس أبو عبد اللَّه الیمانی المتوفّى (228): قصّاص کذّاب خبیث، یضع الحدیث «1». تاریخ بغداد (11/133)، مجمع الزوائد (9/31)، میزان الاعتدال (2/155)، اللآلئ المصنوعة (1/11، 30).

357- عبد المنعم بن بشیر أبو الخیر الأنصاری: أخرج إلى ابن معین أحادیث لأبی مودود «2» نحواً من مائتی حدیث کذب، فقال له: اتّق اللَّه فإنّ هذه کذب.

قال الحاکم: یروی الموضوعات، و قال الخلیلی: وضّاع على الأئمّة، و قال أحمد: کذّاب، و قال أبو نعیم: یروی المناکیر «3». میزان الاعتدال (2/156)، لسان المیزان (4/75).

358- عبدوس بن خلّاد: کذّبه أبو زرعة الرازی. لسان المیزان «4» (4/95).

359- عبد الوهّاب الضحّاک العرضی: کذّاب کان یضع الحدیث، و روى أحادیث کثیرة موضوعة، و کان ممّن یسرق الحدیث، و کان معروفاً بالکذب فی الروایة «5». تاریخ بغداد (8/268)، تاریخ الشام (5/148، 7/241)، تهذیب التهذیب (6/447)، میزان الاعتدال (2/160)، لسان المیزان (6/41).

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 376

360- عبد الوهّاب بن عطاء الخفّاف: متروک الحدیث، کان یکذب. میزان الاعتدال «1» (2/162).

361- عبید بن القاسم- نسیب سفیان الثوری-، و فی شرح المواهب للزرقانی (5/41): هو ابن أُخت الثوری: کذّاب خبیث، کان یضع الحدیث، له نسخة موضوعة «2». تاریخ بغداد (11/95)، میزان الاعتدال (2/172)، تهذیب التهذیب (7/73).

362- عبید اللَّه بن تمام أبو عاصم: قال الساجی: کذّاب یحدِّث بمناکیر، و قال الدارقطنی و ابن أبی هند: یروی أحادیث مقلوبة. لسان المیزان»

 (4/98).

363- عبید اللَّه بن سفیان الغدّانی أبو سفیان بن رواحة الأزدی الصوفی البصری: کان کذّاباً «4». تاریخ بغداد (1/37، 10/313)، میزان الاعتدال (2/167)، اللآلئ المصنوعة (1/473).

364- عتاب بن إبراهیم: کذّاب وضع على رسول اللَّه الحدیث تقرّباً إلى الخلیفة المهدی بن المنصور. البدایة و النهایة «5» (10/154).

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 377

365- عثمان بن خالد بن عمر حفید عثمان بن عفان الأموی: حدّث بأحادیث موضوعة، و یروی المقلوبات عن الثقات. تهذیب التهذیب «1» (7/114).

366- عثمان بن عبد الرحمن أبو عمر الزهری حفید سعد بن أبی وقّاص الأموی المتوفّى فی خلافة هارون: کان یکذب لا یُکتب حدیثه، ساقط ترکوه. تاریخ بغداد (11/280)، و قال الخطیب أیضاً: کذّاب متروک، یحدِّث بالبواطیل، و یروی عن الثقات الموضوعات «2». تهذیب التهذیب (7/133)، اللآلئ المصنوعة (1/54).

367- عثمان بن عبد اللَّه المغربی: کان یضع الحدیث، کذّاب. تذکرة الموضوعات «3» (ص 54، 58).

368- عثمان بن عبد اللَّه بن عمرو بن عثمان بن عفّان الأموی: کذّاب وضّاع یضع الحدیث، لا یحلُّ کتب حدیثه إلّا على سبیل الاعتبار. و قال الدارقطنی: یضع الأباطیل على الشیوخ الثقات «4». میزان الاعتدال (2/183)، تذکرة الموضوعات (ص 38)، لسان المیزان (4/145)، اللآلئ المصنوعة (1/20، 22، 2/47، 146، 175).

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 378

369- عثمان بن عفّان السجستانی: قال ابن خزیمة: أشهد أنّه کان یضع الحدیث على رسول اللَّه، و قال الجوزقانی: کان یسرق الحدیث «1». میزان الاعتدال (2/186)، لسان المیزان (4/248).

370- عثمان بن مطر الشیبانی: کذّاب، یروی الموضوعات عن الثقات «2». تذکرة الموضوعات (ص 56، 115)، تهذیب التهذیب (7/155).

371- عثمان بن معاویة: قال ابن حبّان «3»: شیخ یروی الأشیاء الموضوعة التی لم یحدِّث بها ثابت قطّ، لا تحلُّ روایته إلّا على سبیل القدح فیه. لسان المیزان «4» (4/153).

372- عثمان بن مقسم البُرِّی أبو سلمة الکندی البصری أحد الأئمّة الأعلام: من المعروفین بالکذب و وضع الحدیث، عامّة حدیثه ممّا لا یُتابع علیه إسناداً و متناً، کان عند شیبان، عن عثمان خمسة و عشرون ألفاً لا تسمع منه، قال الفلّاس: سمعت أبا داود یقول: فی صدری عشرة آلاف حدیث- عن عثمان یعنی- و ما حدّثت بها. میزان الاعتدال «5» (2/191).

373- عذافر البصری: ذکره السلیمانی فیمن یضع الحدیث «6». میزان الاعتدال (2/93).

374- عصمة بن محمد بن فضالة الأنصاری الخزرجی: کان کذّاباً یضع

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 379

الحدیث، و کان شیخاً له هیبة و منظر من أکذب الناس، و کان إمام مسجد الأنصار الکبیر ببغداد «1». تاریخ بغداد (12/286)، میزان الاعتدال (2/196)، اللآلئ المصنوعة (2/41، 131، 155).

375- عطاء بن عجلان الحنفی البصری العطّار: کذّاب، یضع الحدیث، و یوضع له الحدیث فیحدِّث به «2». میزان الاعتدال (2/200)، مجمع الزوائد (2/172)، تهذیب التهذیب (7/208).

376- عطیّة بن سفیان: کذّاب. میزان الاعتدال «3» (2/201).

377- العلاء بن زید الثقفی البصری: کذّاب، کان یضع الحدیث، له نسخة موضوعة «4». میزان الاعتدال (2/211)، تذکرة الموضوعات (ص 114)، تهذیب التهذیب (8/183).

378- العلاء بن عمر- عمرو- الحنفی الکوفی: کذّاب، متروک لا یجوز الاحتجاج به بحال «5». میزان الاعتدال (2/213)، اللآلئ المصنوعة (1/50).

379- العلاء بن مسلمة الروّاس: کان یضع الحدیث، لا تحلُّ الروایة عنه، یروی

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 380

الموضوعات عن الثقات، لا یبالی ما روى «1». میزان الاعتدال (2/214)، اللآلئ المصنوعة (2/120، 172).

380- علیّ بن أحمد بن علیّ الواعظ الشروانی مؤلّف أخبار الحلّاج: کذّاب أشر. لسان المیزان «2» (4/205).

381- علیّ بن أمیرک الخرافی المروزی: محدّث کذّاب، زوّر سماعات لزینب الشعریّة، فافتضح و ما تمَّ له ذلک. لسان المیزان «3» (4/207).

382- علیّ بن جمیل الرقّی الوضاح «4»: کان یضع الحدیث على الثقات، حدّث بالبواطیل عن ثقات الناس، و یسرق الحدیث «5». تذکرة الموضوعات (ص 74، 109)، میزان الاعتدال (2/220)، لسان المیزان (4/209)، اللآلئ المصنوعة (1/165، 2/7)، و تابع الرقّی فی ذلک و سرقه منه شیخ مجهول یقال له: معروف البلخی، و عبد العزیز الخراسانی رجل مجهول «6».

383- علیّ بن الجهم بن بدر السامی الخراسانی ثمّ البغدادی المقتول سنة (249): کان أکذب خلق اللَّه، مشهوراً بالنصب، کثیر الحطِّ على علیّ و أهل البیت، و قیل: إنّه کان یلعن أباه لِمَ سمّاه علیّا، و هجاه البحتری، و کان ینسب فی بنی سامة بن لؤیّ، و فی

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 381

نسبهم إلى قریش تردّد، بقوله:

إذا ما حصّلت علیا قریشٍ             فلا فی العیر أنت و لا النفیرِ

على مَ هجوت مجتهداً علیّا             بما لفّقت من کذب و زورِ

 

لسان المیزان «1» (4/210).

قال الأمینی: هذا ملخّص القول فی ترجمة الرجل، فانظر عندئذٍ إلى قول ابن کثیر فی تاریخه «2» (11/4) عند ذکره، قال: أحد الشعراء المشهورین، و أهل الدیانة المعتبرین، و کان فیه تحامل على علیّ بن أبی طالب رضى الله عنه. فکأنَّ تحامله على علیّ علیه السلام جعله من أهل الدیانة المعتبرین عند ابن کثیر! هکذا فلیکن ابن کثیر، و إلى اللَّه المنتهى.

384- علیّ بن الحسن بن جعفر أبو الحسین الشهیر بابن کرینب المحزمی «3» المتوفّى (376): کان من أحفظ الناس للمتون إلّا أنّه کان کذّاباً یدّعی ما لم یسمع، و یضع الحدیث. تاریخ بغداد (11/386)، لسان المیزان «4» (4/215).

385- علیّ بن الحسن بن الصقر الصائغ البغدادی: کذّاب، یضع الحدیث على الشیوخ، و یسرق. میزان الاعتدال «5» (2/222).

386- علیّ بن الحسن بن یعمر الشامیّ مصریّ: یکذب، یروی عن الثقات

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 382

بواطیل، مالک و الثوری و ابن أبی ذئب و غیرهم. لسان المیزان «1» (4/213).

387- علیّ بن الحسن الرصافی: کان یضع الحدیث و یفتری على اللَّه. میزان الاعتدال «2» (2/223).

388- علیّ بن ظبیان العبسی قاضی بغداد المتوفّى (192): متروک الحدیث، کذّاب خبیث، لیس بثقة «3». تاریخ بغداد (11/444)، میزان الاعتدال (2/228)، تهذیب التهذیب (7/342).

389- علیّ بن عبدة المکتب المتوفّى (257): کذّاب، یضع الحدیث». تاریخ بغداد (12/19).

390- علیّ بن عبد اللَّه البردانی: لیس بشی‏ء، اتّهم بالوضع. میزان الاعتدال «5» (2/221).

391- علیّ بن عبد اللَّه بن الحسن بن جهضم أبو الحسن الهمذانی مؤلّف کتاب بهجة الأسرار المتوفّى سنة (414): قال ابن خیرون: قیل إنّه یکذب، و قال غیره: اتّهموه بوضع الحدیث، و قال ابن الجوزی: قد ذکروا أنّه کان کذّاباً، و یقال: إنّه وضع

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 383

صلاة الرغائب «1». المنتظم (8/14)، البدایة و النهایة (12/16)، شذرات الذهب (3/201).

392- علیّ بن عروة الدمشقی: کذّاب، یضع الحدیث «2». میزان الاعتدال (2/233)، تهذیب التهذیب (7/365)، أسنى المطالب (ص 49)، اللآلئ المصنوعة (2/47، 93).

393- علیّ بن فرس: قال ابن حجر: نسبوه لوضع الحدیث. الإصابة (3/598).

394- علیّ بن قرین أبو الحسن البصری نزیل بغداد المتوفّى (233): کذّاب خبیث، کان یضع الحدیث «3». تاریخ بغداد (12/51)، أسنى المطالب (ص 110)، میزان الاعتدال (2/236)، لسان المیزان (4/251).

395- علیّ بن مجاهد بن مسلم الکابلی القاضی الرازی، کان حیّا سنة (182): کذّاب، یضع الحدیث، و یضع لکلامه إسناداً «4». تاریخ بغداد (12/107)، خلاصة التهذیب (ص 235)، تهذیب التهذیب (7/378)، اللآلئ المصنوعة (1/359).

396- علیّ بن محمد المروزی أبو أحمد الحبّینی «5» المتوفّى (351): قال الحاکم:

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 384

کان یکذب، و کان صاحب حدیث. شذرات الذهب «1» (3/8).

397- علیّ بن محمد الزهری أبو الحسن الضریر، کان حیّا سنة (381): کان کذّاباً یضع. تاریخ بغداد (12/92)، اللآلئ المصنوعة «2» (2/3، 80).

398- علیّ بن محمد بن السریّ أبو الحسن الهمدانی الورّاق المتوفّى (379): کان کذّاباً یروی عن متقدّمی الشیوخ الذین لم یدرکهم «3». تاریخ بغداد (12/91).

399- علیّ بن محمد بن سعید أبو الحسن الموصلی المتوفّى (359)، سکن بغداد، کذّاب، کان مخلّطاً غیر محمود. تاریخ بغداد (12/83)، میزان الاعتدال «4» (2/237).

400- علیّ بن معاذ أبو الحسن الرعیسی: المتوفّى (389)، کذّاب. لسان المیزان «5» (4/263).

401- علیّ بن یعقوب بن سوید الورّاق المصری المتوفّى (318): کان یضع الحدیث «6». میزان الاعتدال (2/241)، لسان المیزان (4/267).

402- عمّار بن زربی أبو المعتمر البصری: قال ابن عدیّ «7»: یکذب، سمع منه عبدان الأهوازی، و ترکه و رماه بالکذب، و قال النباتی «8»: کذّاب متروک الحدیث «9».

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 385

لسان المیزان (4/271)، اللآلئ المصنوعة (1/243).

403- عمار بن عطیّة الکوفی الورّاق: کان کذّاباً. تاریخ بغداد (12/254).

404- عمار بن مطر أبو عثمان الرهاوی: قال ابن عدیّ «1»: أحادیثه بواطیل، و قال أبو حاتم «2»: کان یکذب، و قال العقیلی «3»: یحدّث عن الثقات بمناکیر، و قال البیهقی: کان یقلّب الأسانید، و یسرق الأحادیث. السنن الکبرى (8/30)، لسان المیزان «4» (4/275).

405- عمارة بن زید: کان یضع الحدیث «5». میزان الاعتدال (2/248)، الاستیعاب (1/231) فی ترجمة لهیب بن مالک، و الإصابة (3/332).

406- عمر بن إبراهیم بن خالد الکردی الهاشمی: کذّاب، غیر ثقة، یروی المناکیر عن الثقات، مذکور بالوضع، بقی إلى بعد العشرین و مائتین «6». تاریخ بغداد (11/202)، مجمع الزوائد (9/48)، میزان الاعتدال (2/249)، لسان المیزان (4/280)، أسنى المطالب (ص 205)، اللآلئ المصنوعة (1/152، 2/118).

407- عمر بن إسماعیل بن مجالد الهمدانی: کذّاب خبیث، رجل سوء، متروک، یسرق الحدیث «7». تاریخ بغداد (11/204)، میزان الاعتدال (2/250)، تهذیب التهذیب (7/428)، اللآلئ المصنوعة (2/228)، خلاصة التهذیب (ص 238).

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 386

408- عمر بن جعفر أبو حفص الورّاق البصری المتوفّى (357)، أحد الحفّاظ: قال السبیعی: کذّاب کذّاب، و کانت کتبه ردیئة. تاریخ بغداد (11/247)، طبقات الحفّاظ «1» (3/138).

409- عمر بن حبیب العدوی البصری المتوفّى (209): کذّبه ابن معین «2»، خلاصة التهذیب (ص 238)، میزان الاعتدال (2/251) «3».

410- عمر بن الحسن- الشهیر بابن دحیة- أبو الخطّاب الحافظ، شیخ الدیار المصریّة فی الحدیث المتوفّى (633): ترک الناس الروایة عنه و کذّبوه، و نسبه بعضهم إلى وضع حدیث فی قصر صلاة المغرب. البدایة و النهایة «4» (13/144).

411- عمر بن حفص الدمشقی الخیّاط: قال الدارقطنی: أعتقد أنّه وضع على معروف الخیّاط أحادیث، و حدّث بعد الخمسین و مائتین «5». میزان الاعتدال (2/254)، اللآلئ المصنوعة (1/37).

412- عمر بن راشد أبو حفص الجاری: حدیثه کذب و زور، کان یضع الحدیث، کلُّ أحادیثه ممّا لا یتابعه علیه الثقات «6». میزان الاعتدال (2/257)، تذکرة

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 387

الموضوعات (ص 42)، اللآلئ المصنوعة (1/121، 2/168).

413- عمر بن ریاح البصری: دجّال، متروک الحدیث، یروی الموضوعات عن الثقات «1». تهذیب التهذیب (7/448)، میزان الاعتدال (2/257).

414- عمر بن سعد الخولانی: کان یضع الحدیث «2». میزان الاعتدال (2/258)، تذکرة الموضوعات (ص 29).

415- عمر بن سعید الدمشقی أبو حفص المتوفّى (225): قال الساجی: کذّاب، و قال ابن عدی «3»: روى عن سعید أحادیث غیر محفوظة. لسان المیزان»

 (4/308).

416- عمر بن شاکر البصری: له نسخة نحو من عشرین حدیثاً غیر محفوظة. میزان الاعتدال «5» (2/260).

417- عمر بن صُبیح «6» الخراسانی: کذّاب، کان یضع الحدیث، لم یکن له فی الدنیا نظیر فی البدعة و الکذب «7». میزان الاعتدال (2/262)، تذکرة الموضوعات

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 388

 (ص 77)، تهذیب التهذیب (7/463)، اللآلئ المصنوعة (1/29، 108، 241، 2/153، 184)، کشف الخفاء (1/215).

418- عمر بن عمرو العسقلانی أبو حفص الطحّان: قال ابن عدیّ «1»: حدّث بالبواطیل عن الثقات، و قال أیضاً: عامّة ما یرویه موضوع، و هو فی عداد من یضع الحدیث. لسان المیزان «2» (4/320).

419- عمر بن عیسى الأسلمی: قال ابن حبّان «3»: یروی الموضوعات عن الأثبات. لسان المیزان «4» (4/321).

420- عمر بن محمد بن السری الورّاق أبو بکر بن أبی طاهر المتوفّى (378): قال الحاکم: أعرف الناس بسرقة الحدیث و المقلوبات، کذّاب، رأیتهم أجمعوا على ترک حدیثه، و کتبوا على ما کتبوا عنه: کذّاب؛ فلم ألقه و لم اشتغل به. لسان المیزان «5» (4/325).

421- عمر بن محمد أبو حفص التلعکبری الخطیب البغدادی «6»: غیر ثقة،

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 389

مشهور بوضع الحدیث. تاریخ بغداد (11/242).

422- عمر بن مدرک القاص البلخی المتوفّى (270): کذّاب. تاریخ بغداد (11/212)، میزان الاعتدال «1» (2/270).

423- عمر بن موسى المیثمی بن وجیه الوجیهی: کذّاب، وضّاع، کان یضع الحدیث متناً و إسناداً «2». میزان الاعتدال (2/271)، نصب الرایة (1/187)، مستدرک الحاکم (3/124) فی تلخیصه، أسنى المطالب (ص 44)، اللآلئ المصنوعة (2/84، 138، 220).

424- عمر بن هارون البلخی أبو حفص المتوفّى (194): کذّاب خبیث، متروک الحدیث، قال أبو غسان: قال عمر بن هارون: رمیت من حدیثی سبعین ألف حدیث، و قال أبو زکریّا: قد کتبت عنه ثمّ تبیّن لنا أمره بعد ذلک فخرقت حدیثه کلّه، ما عندی عنه کلمة إلّا أحادیث على ظهر دفتر خرقتها کلّها «3». تاریخ بغداد

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 390

 (11/189)، میزان الاعتدال (2/273)، أسنى المطالب (ص 161)، اللآلئ المصنوعة (2/36).

425- عمر بن یزید الرفّاء أبو حفص البصری: قال أبو حاتم «1»: یکذب، و قال ابن عدیّ «2»: أحادیثه تشبه الموضوع. لسان المیزان «3» (4/339).

426- عمرو بن الأزهر العتکی البصری قاضی جرجان: کذّاب، یضع الحدیث، متروک «4». تاریخ بغداد (12/194)، میزان الاعتدال (2/281)، اللآلئ المصنوعة (1/165، 2/65).

427- عمرو بن بحر أبو عثمان الجاحظ المتوفّى (255، 256): صاحب التصانیف الکثیرة، أکذب الأمّة و أوضعهم لحدیث، و أنصرهم للباطل، و قال ثعلب: کان کذّاباً على اللَّه و على رسوله و على الناس. لسان المیزان «5» (4/356).

428- عمرو بن بکر السکسکی: قال ابن حبّان «6»: یکذب. لسان المیزان «7» (5/270).

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 391

429- عمرو بن جریر أبو سعید البجلی: کذّبه أبو حاتم «1». لسان المیزان «2» (4/358).

430- عمرو بن جمیع أبو عثمان قاضی حلوان: کذّاب خبیث، لیس بثقة و لا مأمون. تاریخ بغداد (12/191)، اللآلئ المصنوعة «3» (2/8، 98، 103).

431- عمرو بن الحصین: کان کذّاباً. تاریخ بغداد (5/390)، اللآلئ المصنوعة «4» (1/103).

432- عمرو بن حمید قاضی الدینور: ذکره السلیمانی فی عداد من یضع الحدیث. میزان الاعتدال «5» (2/286).

433- عمرو بن خالد القرشی الکوفی أبو خالد: کذّاب غیر ثقة، کان یضع الحدیث «6». میزان الاعتدال (2/286)، نصب الرایة (1/41، 187)، مجمع الزوائد (1/246)، اللآلئ المصنوعة (2/160).

434- عمرو بن خلیف أبو صالح الخناوی «7»: قال ابن حبان «8»: کان یضع الحدیث، و من خزایاته الموضوعة على ابن عبّاس قال: قال النبیّ صلى الله علیه و آله و سلم: أُدخلت الجنّة فرأیت فیها ذئباً، فقلت: أ ذئب فی الجنّة؟ قال: إنّی أکلت ابن شرطیّ. قال

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 392

ابن عبّاس: و هذا إنّما أکل ابنه، فلو أکله رُفع فی علیّین.

قال الأمینی: لیت ابن عبّاس یُفصح عن أنّه لو کان أکل مدیر الشرطة أین کان یُرفع؟! تذکرة الموضوعات (ص 46)، میزان الاعتدال (2/287)، لسان المیزان (4/363) «1».

435- عمرو بن زیاد بن ثوبان الباهلی: حدّث سنة (234)، کان کذّاباً أفّاکاً یضع الحدیث، قال ابن عدیّ «2»: یسرق الحدیث و یحدّث بالبواطیل. تاریخ بغداد (12/205)، میزان الاعتدال (2/288)، مستدرک الصحیحین (3/64)، اللآلئ المصنوعة (1/392) «3».

436- عمرو بن عبید أبو عثمان المعتزلی البصری المتوفّى (144): کان من الکذّابین الآثمین، مبتدعاً و لا کرامة له «4». تاریخ بغداد (12/182)، نصب الرایة (1/49).

437- عمرو بن مالک الفقیمی»

: کذّاب ممّن یسرق الحدیث. لسان المیزان «6» (4/374).

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 393

438- عمرو بن محمد بن الأعشم: کذّاب کان یضع الحدیث، یروی عن الثقات المناکیر، و یضع أسماء المحدِّثین، روى عنه أحمد بن الحسین بن عبّاد البغدادی أحادیث کلّها موضوعة «1». میزان الاعتدال (2/300)، تذکرة الموضوعات (ص 74، 79، 81، 100)، اللآلئ المصنوعة (2/102).

439- عمرو بن واقد الدمشقی: عن دحیم قال: لم یکن شیوخنا یحدّثون عنه، و کان لم یشکّ أنّه کان یکذب. میزان الاعتدال «2» (2/302).

440- عنبسة بن عبد الرحمن الأموی حفید العاص بن أُمیّة: کذّاب، کان یضع الحدیث «3». میزان الاعتدال (2/307)، تهذیب التهذیب (8/161).

441- عوانة بن الحکم الکوفی المتوفّى (158): کان عثمانیّا یضع الأخبار لبنی أُمیّة. لسان المیزان «4» (4/386).

442- عیسى بن زید الهاشمی العقیلی: کان شافعیّ المذهب لحقه الحاکم، کذّاب. لسان المیزان «5» (4/395).

443- عیسى بن عبد العزیز اللخمی الإسکندرانی المقری المتوفّى (629): سماعاته للحدیث من السلفی و غیره صحیحة، فأمّا فی القراءات فلیس بثقة و لا مأمون، وضع أسانید و ادّعى أشیاء لا وجود لها، وهّاه غیر واحد و قد حدّثونا عنه، له کتاب الجامع الأکبر فی اختلاف القرّاء یحتوی على سبعة آلاف روایة و طریق، و من

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 394

هذا الکتاب وقع الناس فیه. لسان المیزان «1» (4/402).

444- عیسى بن یزید بن داب اللیثی المدینی: کذّاب، کان یضع الحدیث بالمدینة، و فیه قال ابن مناذر:

و من تبع الوصاةَ فإنَّ عندی             وصاةً للکهول و للشبابِ‏

خذوا عن مالکٍ و عن ابن عوفٍ             و لا ترووا أحادیثَ ابنِ دابِ‏

ترى الهلّاکَ ینتجعون منها             ملاهیَ من أحادیثٍ کذابِ‏

إذا طُلِبتْ منافعُها اضمحلّت             کما یرفضُّ رقراقُ السرابِ‏

 

تاریخ بغداد (11/152)، میزان الاعتدال «2» (2/319).

حرف الغین المعجمة

445- غُنیم- غنم- بن سالم «3»: أحد المشهورین بالکذب، غیر ثقة و لا مأمون، قال ابن حبّان «4»: روى العجائب و الموضوعات، لا تعجبنی الروایة عنه، فکیف

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 395

الاحتجاج به؟! و قال ابن حجر: له عن أنس نسخة موضوعة «1». میزان الاعتدال (2/323)، لسان المیزان (4/421)، تذکرة الموضوعات (ص 88، 94).

446- غیاث بن إبراهیم النخعی الکوفی: کذّاب خبیث، کان یضع الحدیث «2». تاریخ بغداد (12/326)، نصب الرایة (4/239)، میزان الاعتدال (2/323)، أسنى المطالب (ص 50)، اللآلئ المصنوعة (2/116، 123).

برچسب‌ها: ابن ثلاجابن جوزیابن خزیمهابن دحیه ابو الخطابابن زرقویةابن کرینب محزمیابو البرکات الزرزورابو عاصماخبار الحلاجالرد علی المتعصب العنید عن لعن یزیدالمدینیبنی سامة بن لؤیبهجة الاسرارتهمتتونستوهینخیاطدارقطنیزینب شعریهسنن شافعیطرابلسعاصم بن سلیمان ابو شعیبعاصم بن طلحهعامر بن ابی عامرعامر بن صالحعباد بن جویریه بصریعباد بن صهیبعباس بن بکار ضبی بصریعباس بن ضحاک بلخیعباس بن عبد اللّه بن احمد ابو الفضلعباس بن فضل عبدی ازرقعباس بن محمد عدویعباس بن محمد مرادیعبد الاعلی بن ابی المساور ابو مسعود جزارعبد الباقی بن احمد ابو الحسنعبد الرحمن بن حماد طلحیعبد الرحمن بن داودعبد الرحمن بن عبد اللّه بن عمرعبد الرحمن بن عبد اللّه بن عمر بن حفصعبد الرحمن بن عفانعبد الرحمن بن عمرو بن جبلةعبد الرحمن بن قطامیعبد الرحمن بن قیس ابو معاویةعبد الرحمن بن مالک بن مغولعبد الرحمن بن محمد بلخیعبد الرحمن بن محمد بن علویةعبد الرحمن بن محمد بن محمد بن هندویةعبد الرحمن بن مرزوق طرطوسیعبد الرحمن بن یزید دمشقیعبد الرحیم ابن حبیب فاریابیعبد الرحیم بن زید بصریعبد الرحیم بن منیب بغدادیعبد الرحیم بن هارون واسطیعبد الرزاقعبد العزیز بن ابانعبد العزیز بن ابی زوادعبد العزیز بن حارث ابو الحسن تمیمی حنبلیعبد العزیز بن خالدعبد العزیز بن عبد الرحمن باسلیعبد العزیز بن یحیی مدنیعبد العزیز خراسانیعبد الغفور بن سعید ابو الصباح واسطیعبد القدوسعبد القدوس بن حبیب ابو سعید شامیعبد اللّه بن ابراهیم بن ابی عمر و غفاریعبد اللّه بن ابراهیم مدنیعبد اللّه بن ابی جعفر الرازیعبد اللّه بن ایوب بن ابی علاجعبد اللّه بن تمامعبد اللّه بن حارث صنعانیعبد اللّه بن حفصعبد اللّه بن حکیم ابو بکر داهریعبد اللّه بن زیاد بن سمعانعبد اللّه بن سعد انصاری رقیعبد اللّه بن سلیمان سجستانیعبد اللّه بن صالح، ابو صالح مصریعبد اللّه بن عبد الرحمن کلبی اسامیعبد اللّه بن علان بن رزین خزاعی ابو الفضل واسطیعبد اللّه بن علی باهلی وضاحیعبد اللّه بن عمرو واقعی بصریعبد اللّه بن عمیر قاضی افریقیهعبد اللّه بن عیسی جزریعبد اللّه بن قیس از حمید الطویلعبد اللّه بن محمد البلویعبد اللّه بن محمد بن اسامةعبد اللّه بن محمد بن جعفرعبد اللّه بن محمد بن سنان روحیعبد اللّه بن محمد بن عبد اللّه ابن بختری ابو القاسم،عبد اللّه بن محمد بن قراد ابو بکر خزاعی،عبد اللّه بن محمد بن وهب دینوریعبد اللّه بن مسلم بن رشیدعبد اللّه بن مسور ابو جعفر هاشمیعبد اللّه بن وهب نسویعبد اللّه بن کرزعبد اللّه بن یزید بن مخمش نیشابوریعبد المغیث بن زهیر بن علوی حربی حنبلیعبد الملک بن عبد الرحمن ابو العباس شامیعبد الملک بن هارون بن عنترةعبد المنعمعبد المنعم بن ادریس ابو عبد اللّه یمانیعبد المنعم بن بشیر ابو الخیر انصاریعبد الوهاب بن عطاء خفافعبد الوهاب ضحاک عرضیعبد الکریم بن عبد الکریم ابو الفضل خزاعی جرجانیعبدان اهوازیعبدوس بن خلادعبید اللّه بن سفیان غدانیعبید بن قاسم، فامیل سفیان ثوریعتاب بن ابراهیمعثمان بن خالد بن عمرعثمان بن عبد الرحمن ابو عمر زهریعثمان بن عبد اللّه بن عمرو بن عثمان بن عفان اموىعثمان بن عبد اللّه مغربیعثمان بن عفان سجستانیعثمان بن مطر شیبانیعثمان بن معاویهعثمان بن مقسم بری ابو سلمه کندیعذافر بصریعصمة بن محمد بن فضاله انصاری خزرجیعطاء بن عجلان حنفی بصری عطارعطیة بن سفیانعلاء بن زید ثقفی بصریعلاء بن عمر (عمرو) حنفیعلاء بن مسلمة الرواسعلی بن احمد بن علی واعظ شروانیعلی بن المدینیعلی بن امیرک خرافی مروزیعلی بن جمیل رقی وضاحعلی بن حسن بن جعفر ابو الحسینعلی بن حسن بن صقر صائغعلی بن حسن رصافیعلی بن ظبیان عبسیعلی بن عبد اللّه بردانیعلی بن عبد اللّه بن حسن بن جهضمعلی بن عبدة المکتبعلی بن عروة دمشقیعلی بن فرسعلی بن قرین ابو الحسن بصریعلی بن مجاهد بن مسلم کابلیعلی بن محمد بن اسریعلی بن محمد بن سعید ابو الحسنعلی بن محمد زهری ابو الحسن ضریرعلی بن محمد مروزی ابو احمد حبینیعلی بن معاذ ابو الحسن رعیسیعلی بن یعقوب بن سوید وراقعلیینعمار بن زربی ابو المعتمرعمار بن عطیه کوفیعمار بن مطر ابو عثمان رهاویعمارة بن زیدعمر بن ابراهیمعمر بن اسماعیل بن مجالد همدانیعمر بن جعفر ابو حفص وراق بصریعمر بن حبیب عدوی بصریعمر بن حسنعمر بن حفص دمشقیعمر بن راشد ابو حفص جاریعمر بن رباح بصریعمر بن سعد خولانیعمر بن سعید دمشقیعمر بن شاکر بصریعمر بن صبیحعمر بن عمر و عسقلانیعمر بن عیسی اسلمیعمر بن محمد ابو حفص تلعکبری خطیب بغدادیعمر بن محمد بن سری الوراقعمر بن مدرک قاضی بلخیعمر بن موسی میثمی بن وجیه وجیهیعمر بن هارون بلخی ابو حفصعمر بن یزید الرفاء ابو حفص البصریعمرو بن الازهر العتکی بصریعمرو بن بحر ابو عثمان جاحظعمرو بن بکر السکسکیعمرو بن جریر ابو سعید البجلیعمرو بن جمیع ابو عثمان قاضی حلوانعمرو بن حصینعمرو بن حمید قاضی دینورعمرو بن خالد قرشیعمرو بن خلیف ابو صالح خناویعمرو بن زیاد بن تومان باهلیعمرو بن عبید ابو عثمان معتزلی بصریعمرو بن مالک فقیمیعمرو بن محمد بن اعثمعمرو بن واقد دمشقیعنبسة بن عبد الرحمنعوانة بن حکم کوفیعیسی بن زید هاشمیعیسی بن عبد العزیز لخمیعیسی بن یزید ابن دأب اللیثی المدینیغنیم (غنم) بن سالمغیاث بن ابراهیم نخعیمتروک الحدیثمجهولمهدی عباسیمواهب زرقانیناصبینوه زبیرنوه سعد بن ابی وقاصنوه عثماننوه عمر بن خطابپاسبانکاتب لیثگرگ