logo-samandehi

نظر سید امیرمحمد یمنی درباره معنای کلمه «مولیٰ»

سید امیر محمد یمنی، متوفای 1182 در ” الروضه الندیه شرح التحفه العلویه ” بعد از ذکر حدیث غدیر بطرق متعدد گوید: و فقیه، حمید در معانی آن (حدیث غدیر) سخن گفته و در آن اطاله کلام داده و بعض از سخنان او را ما نقل مینمائیم (تا اینکه گوید): و از جمله سخنان او این است: دست او را (پیغمبر صلی الله علیه و آله گرفت و بلند کرد و گفت “: من کنت مولاه فعلی مولاه”و مولی هر وقت بدون قرینه اطلاق شود از آن معنی مالک متصرف فهمیده میشود، و هنگامی که در اصل برای معانی متعددی استعمال میشد از جمله آن معانی: مالک تصرف است، و به همین علت است، زمانی که گفته شود “: هذا مولی القوم ” این معنی در فهم از آن سبقت میگیرد که: او مالک است برای تصرف در امور آنها، سپس از معانی آن (مولی) اینها را شمرده: ناصر، و ابن عم،و معتق، و معتق، سپس گوید: و از جمله معانی آن اولی است، خدای تعالی فرماید “: ماواکم النار هی مولاکم ” یعنی “: اولی بکم و بعذابکم ” و بعد از همه این مطالب، اگر از لفظ مولی در جمله سابقه ” من کنت مولاه “… معنای مالک بر تصرف سبقت به فهم نگیرد (متبادر به ذهن نشود) ناچار بطور مساوی منسوب به تمام معانی خواهد بود و آن را به همه معانی حمل خواهیم نمود، مگر آن معانی که در حق او (علی علیه السلام) امکان حمل ندارد، از قبیل: معتق و معتق، در نتیجه این معنی (مالک برای تصرف) داخل در معانی محتمله است و معنی (سزاوارتر) و مفید از آن ملک تصرف است و هنگامی که (بنص فرموده پیغمبر صلی الله علیه و آله) او اولی (سزاوارتر) بمومنین از خود آنها باشد، امام خواهد بود، و از جمله آن کلماتست قول رسول خدا صلی الله علیه و آله “: من کنت ولیه فهذا ولیه ” ولی بر حسب تبادر بفهم مالک برای تصرف است، اگر چه در غیرآن استعمال شود، و بنابراین معنی است که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود “: و السلطان ولی من لا ولی له ” یعنی: و سلطان ولی کسی است که ولیی برای او نیست، مرادش ملک تصرف در عقد و نکاح است، یعنی: برای سلطان است ولایت در او هنگامی که بسته و خویشاوندی موجود نباشد و این معنی بر سبیل حقیقت است، پس علی القاعده زمانی که دلیل بر تخصیص به معنای خاص نباشد باید کلمه حمل به تمام آنها بشود.

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج‏1، ص: 689 و 690

رفتن به بالا