اولین دایرةالمعارف دیجیتال از کتاب شریف «الغدیر» علامه امینی(ره)
۳ مرداد ۱۴۰۳

شعری از امیرالمؤمنین(ع) در مدح خود

متن فارسی

علی بن احمد واحدی پیشوای اهل سنت، از ابی هریره نقل کند که می‌گفت:
عده‌ای از اصحاب رسول خدا دور هم جمع، و مناقب خود را بازگو میکردند از جمله:
ابو بکر، عمر، عثمان، طلحه، زبیر، فضل بن عباس، عمار، عبد الرحمن بن عوف، ابوذر، مقداد، سلمان و عبد اللّه بن مسعود (رضی اللّه عنهم) بودند، سپس حضرت علی (ع) بر آنها وارد شد و پرسید: در چه موضوعی سخن میگوئید؟
گفتند فضائل و مناقب خود را که از رسول خدا (ص) شنیده‌ایم ذکر میکنیم.
حضرت فرمود: پس حالا به سخنان من گوش دهید و این اشعار را سرود:

مردم به خوبی دانستند که سهم من (در ترویج) اسلام از همه فزونتر است.
و احمد، پیامبر خدا (ص) برادر و خویشاوند و پسر عموی منست.
و منم، که عرب و عجم را به سوی اسلام راهبری میکنم.
و منم که بزرگان و گردنکشان و دلیران کفار را به خاک و خون کشیدم.
این قرآن است که همگان را به دوستی و پیروی از من خواند.
و همچنانکه هارون برادر موسی، وصی و جانشین او بود، منهم برادر محمّدم همین است فخر من.
و بر این اساس، مرا در غدیر خم، پیشوای مسلمین نمود.
حال. با این همه فضائل کدامیک از شما در اسلام آوردن و خویشاوندی، و سوابق درخشان می‌تواند با من برابری کند.
وای بر آنکه، فردای قیامت، هنگام ملاقات با خدا، به من ظلم کرده باشد و وای بر کسیکه، وجوب طاعتم را انکار کند و حقم را پایمال نماید.
و وای بر آن بدبختیکه از روی سفاهت، بدون اینکه تقصیری در من بیند، با من دشمنی نماید.

این روایت و اشعار را، واحدی از قاضی میبدی شافعی، در شرح دیوان منسوب به أمیر المؤمنین (ع) ص 405- 407 و قندوزی حنفی در (ینابیع المودة) ص 68 نقل میکند.

شخصیت سراینده این اشعار
او، امیر مؤمنان، سید مسلمانان، رهبر پیشکسوتان در ایمان، و خاتم اوصیاء است.
اولین کسی است که به رسالت محمّد (ص) ایمان آورد و وفادارترین مردم به عهد الهی است، در مزایای انسانی بزرگترین مردم، و در پایداری در راه حق استوار ترین آنان است.
داناترین مردم به احکام خدا، پرچم هدایت خلق، تابشگاه ایمان،در حکمت، خود باخته و بی‌قرار در ذات خدا و جانشین پیغمبر «1» است که درود بر محمّد و او باد.

او، علی بن ابیطالب (ع) است، پاک مردی از خاندان هاشم، که در خانه خدا دیده به جهان گشود، کسی است که خانه خدا را از بتها پاک نمود، و بالاخره در سال 40، در خانه خدا (مسجد کوفه)، در محراب عبادت به شهادت رسید، پایان زندگیش چنان گذشت که ابتدای تولدش بود: زاده خانه خدا، در پایان زندگی در خانه‌ای که از بزرگترین خانه‌های خداست شربت شهادت نوشید و مسیر زندگی او در بین این مبدء و منتهی پیوسته با مبدء اعلی بود.

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج‏2، ص: 63

متن عربی

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏2، ص: 63

و یروى لأمیر المؤمنین علیه السلام

ما أخرجه الإمام علیُّ بن أحمد الواحدی، عن أبی هریرة، قال: اجتمع عدّةٌ من أصحاب رسول اللَّه صلى الله علیه و آله و سلم منهم: أبو بکر، و عمر، و عثمان، و طلحة، و الزبیر، و الفضل بن عبّاس، و عمّار، و عبد الرحمن بن عوف، و أبو ذر، و المقداد، و سلمان، و عبد اللَّه بن مسعود فجلسوا و أخذوا فی مناقبهم، فدخل علیهم علیٌّ علیه السلام فسألهم: فیم أنتم؟ قالوا: نتذاکر مناقبنا ممّا سمعنا من رسول اللَّه، فقال علیٌّ: اسمعوا منّی ثمّ أنشأ یقول:

لقدْ عَلِمَ الأُناس بأنَّ سهمی             من الإسلام یَفْضُلُ کلَّ سهمِ‏

و أحمدٌ النبیُّ أخی و صِهری             علیهِ اللَّهُ صلّى و ابن عمّی‏

و إنّی قائدٌ للناسِ طُرّا             إلى الإسلام من عُرْبٍ و عُجْمِ‏

و قاتلُ کلِّ صندیدٍ رئیسٍ             و جبّارٍ من الکفّار ضَخْمِ‏

و فی القرآن ألزَمَهمْ ولائی             و أوجب طاعتی فرضاً بعزمِ‏

کما هارون من موسى أخوهُ             کذاک أنا أخوه و ذاک اسمی‏

لذاک أقامنی لهمُ إماماً             و أخبرهمْ به بغدیرِ خُمّ‏

فمن منکم یعادلنی بسهمی             و إسلامی و سابقتی و رحمی‏

فویلٌ ثمّ ویلٌ ثمّ ویلٌ             لمن یلقى الإله غداً بظلمی‏

و ویلٌ ثمّ ویلٌ ثمّ ویلٌ             لجاحدِ طاعتی و مریدِ هضمی‏

و ویلٌ للذی یشقى سفاهاً             یرید عداوتی من غیرِ جرمِ‏

 

و ذکره عن الواحدی القاضی المیبذیّ الشافعیّ فی شرح الدیوان المنسوب إلى أمیر المؤمنین (ص 405- 407)، و القندوزیّ الحنفیّ فی ینابیع المودّة «1» (ص 68).

 

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏2، ص: 64

الشاعر

أمیر المؤمنین، و سیّد المسلمین، و قائد الغرّ المحجَّلین، و خاتم الوصیّین، و أوّل القوم إیماناً، و أوفاهم بعهد اللَّه، و أعظمهم مزیّة، و أقومهم بأمر اللَّه، و أعلمهم بالقضیّة، و رایة الهدى، و منار الإیمان، و باب الحکمة، و الممسوس فی ذات اللَّه، خلیفة النبیِّ الأقدس «1» صلّى اللَّه علیهما و آلهما- علیُّ بن أبی طالب، الهاشمیّ الطاهر، ولید الکعبة المشرَّفة، و مطهِّرها من کلِّ صنم و وثن، الشهید فی البیت الإلهیّ جامع الکوفة- فی محرابه حال صلاته سنة (40)، و قد اتّصل هاهنا المنتهى بالمبدأ، فولید البیت فاض شهیداً فی بیتٍ هو من أعظم بیوت اللَّه، و بین الحدّین لم تزل عُرى حیاته متواصلة بالمبدأ الأعلى سبحانه.