اولین دایرةالمعارف دیجیتال از کتاب شریف «الغدیر» علامه امینی(ره)
۲۰ مرداد ۱۴۰۵

عثمان باحیاترین فرد امت است

متن فارسی

پاره ای از روایات جعلی در فضیلت عثمان :

5/ ابو نعیم از طریق هشیم – ابو نصر تمار – از کوثر بن حکیم – از نافع از ابن عمر روایت می کند که پیامبر خدا (ص) فرمود “: پر شرم ترین فرد امتم عثمان بن عفان است “.

امینی گوید:  اگر عثمان – که کارها و ترک وظائفش را دیدیم و مقدار بهره اش را از شرم و حیا سنجیدیم – پر شرم ترین فرد امت اسلامی باشد ، باید در حیای این امت و میزانش به حیرت بود . اگر این روایات واهی و ساختگی درست بود باید فاتحه این امت را می خواندیم.  آری، اینها بی اساس است و عثمان هرگز پر شرم ترین فرد امت عظیم اسلامی نیست ، و پیامبر ارجمند سخن نسنجیده نمی گوید و در تجلیل مبالغه نمی نماید و راه گزاف نمی پیماید.  

سند این روایت، سست و پوشالی است زیرا کوثر بن حکیم در آن وجود دارد که ابو زرعه می گوید “: ضعیف ” است.  یحیی بن معین می گوید:  بی اعتبار است.  احمد بن حنبل می گوید:  احادیث او مشتی حرف باطل و بی اعتبار است.  دار قطنی و دیگران می گویند:  مجهول و ناشناخته است ، ابو طالب می گوید : از احمد حنبل درباره او پرسیدیم گفت:  او از خانواده روائی ما نیست.  وی چون از کسی نقل حدیث نمی کرد می گفت : او از خانواده روائی ما نیست و روایتش متروک و مطرود است.  و نیز می گوید “: ضعیف ” و زشت روایت است . جوزجانی می گوید:  به نظر من نوشتن حدیث وی جایز نیست زیرا متروک و مطرود است. ابن عدی می گوید:  روایاتش عموما غیر محفوظ است.  ابن ابی حاتم می گوید:  پدرم گفت:  روایتش ” ضعیف ” و سست است . پرسیدم:  او متروک و مطرود است ؟ گفت:  نه ، ولی هیچ حدیث صاف و درستی از او ندیده ام و او کسی نیست (یا بی اعتبار است) . ابن ابی شیبه می گوید:  زشت روایت است . ابو الفتح و ساجی می گویند “: ضعیف ” است.  بر قانی و دار قطنی می گویند: روایاتش متروک و مطرود است.  عقیلی و دولابی و ابن جارود و ابن شاهین او را در ردیف راویان ” ضعیف ” آورده اند.

( الغدیر فی الکتاب و السنة و الادب ج 9 ص 395 )

 ابن عساکر در شرح حال عثمان از طریق ابو هریره چنین حدیثی به پیامبر (ص) نسبت داده است “: حیا از ایمان است و با حیاترین فرد امتم عثمان است. ” این حدیث را سیوطی ” در جامع الصغیر ” ضعیف و سست دانسته، و مناوی با او موافقت نموده است.

( الغدیر فی الکتاب و السنة و الادب ج 9 ص 397 )

متن عربی

5- أخرج أبو نعیم فی حلیة الأولیاء (1/56) من طریق هشیم أبی نصر التمّار، عن الکوثر بن حکیم، عن نافع، عن ابن عمر، قال: قال رسول اللَّه صلی الله علیه و آله و سلم: أشدّ أُمّتی حیاء عثمان بن عفّان.

قال الأمینی: تغمرنی الحیرة فی حیاء أُمّة محمد صلی الله علیه و آله و سلم و مبلغها منه بعد أن کان عثمان أشدّها حیاءً و بین یدیک أفعاله و تروکه، فعلی الأُمّة العفا إن صدقت الأحلام. نعم: هذا لا یکون، و نبیّ العظمة لا یسرف فی القول، و لا یجازف فی الإطراء، و الإسناد باطل لا یعوّل علیه لمکان کوثر بن حکیم قال أبو زرعة: ضعیف، و قال یحیی بن معین: لیس بشی ء، و قال أحمد بن حنبل «3»: أحادیثه بواطیل، لیس بشی ء، و قال الدارقطنی «4» و غیره: مجهول، و قال أبو طالب: سألت أحمد عنه فقال: لیس هو من عیالنا، و کان أحمد إذ لم یرو عن رجل قال: لیس هو من عیالنا، متروک الحدیث، و قال: ضعیف منکر الحدیث، و قال الجوزجانی: لا یحلّ کتابة حدیثه عندی؛ لأنّه متروک، و قال ابن عدی «5»: عامّة ما یرویه غیر محفوظة، و قال ابن أبی حاتم عن

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج 9، ص: 396

أبیه «1»: ضعیف الحدیث، قلت: هو متروک؟ قال: لا، و لا أعلم له حدیثاً مستقیماً و هو لیس بشی ء، و قال ابن أبی شیبة: منکر الحدیث، و قال أبو الفتح و الساجی: ضعیف، و قال البرقانی و الدارقطنی «2»: متروک الحدیث. و ذکره العقیلی «3» و الدولابی و ابن الجارود و ابن شاهین فی الضعفاء.

میزان الاعتدال (2/359)، لسان المیزان (4/491) «4».

7- أخرج ابن عساکر «2» فی ترجمة عثمان من طریق أبی هریرة مرفوعاً: الحیاء من الإیمان و أحیا أُمّتی عثمان.

ضعّفه السیوطی فی الجامع الصغیر «3» و أقرّه المناوی. راجع فیض القدیر (3/429).