اولین دایرةالمعارف دیجیتال از کتاب شریف «الغدیر» علامه امینی(ره)
۷ اسفند ۱۴۰۲

عثمان دوبار بهشت را خرید

متن فارسی

پاره ای از روایات جعلی در فضیلت عثمان

33/ از ابو نعیم در ” حلیه الاولیاء ” روایتی ثبت کرده است از طریق ابراهیم بن سعدان از بکر بن بکار بصری از عیسی بن مسیب از ابی زرعه از ابی هریره . می گوید : عثمان بن عفان دوبار بهشت را از پیامبر خدا (ص) خریده است ، یکبار وقتی چاه ” رومه ” را حفر کرد و دیگربار که سپاه ” تنگدستی ” را تدارک نمود .

رجال سند را بررسی کنیم :

1- بکر بن بکار – ابو عمرو بصری .

ابن ابی حاتم می گوید : سست روایت است و بدحافظه و مبتلا به اختلال مشاعر.

ابن معین می گوید : روای ای نیست . نسائی می گوید : قوی نیست . و نیز می گوید : ثقه و مورد اعتماد نیست . ابو حاتم می گوید : قوی نیست . عقیلی و ابن جارود و ساجی او را در ردیف سست روایتان نشانده اند.

2- عیسی بن مسیب .

یحیی و نسائی و دار قطنی می گویند : ضعیف است . ابو حاتم و ابو زرعه می گویند : قوی نیست . و ابن حبان و دیگران به او ایراد گرفته اند . ابو داود می گوید : ضعیف است . یحیی بن معین نیز می گوید : راوی ای نیست . ابن حبان می گوید : اخبار را وارونه می سازد ، و درست نمی فهمد و اشتباه می کند بطوریکه دیگر قابل استناد نیست .

هر محقق و پژوهنده ای می داند که اصحاب پیامبر (ص) چنین بهشت خریدنی را هرگز باور نداشته اند وگرنه علیه عثمان چنان هم داستان و فعال نمی بودند و او را خوار و بی دفاع رها نمی ساختند، حتی خود عثمان آن را باور نداشته وگرنه از این بیمناک نمی بود که آن کسی باشد که پیامبر (ص) فرموده در مکه کافر و مدفون می شود و نیمی از عذاب جهانیان را بر عهده دارد .

( الغدیر فی الکتاب و السنة و الادب ج 9 ص 464 )

متن عربی

33- أخرج أبو نعیم فی حلیة الأولیاء (1/58)؛ من طریق إبراهیم بن سعدان، عن بکر بن بکار البصری، عن عیسى بن المسیب، عن أبی زرعة، عن أبی هریرة، قال: اشترى عثمان بن عفّان من رسول اللَّه صلى الله علیه و آله و سلم الجنّة مرّتین بیع الخلق: حین حفر بئر رومة، و حین جهّز جیش العسرة.
رجال الإسناد:
1- بکر بن بکار أبو عمرو البصری، قال ابن أبی حاتم «6»: ضعیف الحدیث

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج 9، ص: 465

سیّئ الحفظ له تخلیط. و قال ابن معین «1»: لیس بشی ء. و قال النسائی «2»: لیس بالقویّ. و قال أیضاً: لیس بثقة. و قال أبو حاتم «3»: لیس بالقویّ. و ذکره العقیلی «4» و ابن الجارود و الساجی فی الضعفاء «5».
2- عیسى بن المسیب، قال یحیى و النسائی و الدارقطنی «6»: ضعیف. و قال أبو حاتم»
 و أبو زرعة: لیس بالقویّ. و تکلّم فیه ابن حبّان و غیره. و قال أبو داود: ضعیف. و قال یحیى بن معین «8» أیضاً: لیس بشی ء. و قال ابن حبّان «9»: یقلّب الأخبار و لا یفهم و یخطئ حتى خرج عن حدّ الاحتجاج به.
لسان المیزان «10» (4/405).
و الباحث جدّ علیم بأنّ الصحابة لم تکن على یقین من هذا البیع المزعوم و إلّا لما تجمهروا على مقت الرجل و خذلانه، و لم یکن عثمان نفسه على ثقة بذلک أیضاً و إلّا لما کان حذراً من أن یکون هو الملحد بمکة الذی علیه نصف عذاب أهل الأرض، کما مرّ حدیثه فی هذا الجزء (ص 153).