logo-samandehi

عثمان نیکوکارترین و خویشاونددارترین ما بود

پاره ای از روایات جعلی در فضیلت عثمان

42/ بلاذری در ” انساب الاشراف ” روایتی ثبت کرده است از خلف بزار از عبد الوهاب بن عطاء خفاف بصری از سعید بن ابی عروه – ابی نصر بصری – از ابن اخی مطرف بن عبد الله بن شخیر از مطرف بصری.  می گوید “: در جنگ جمل، علی را دیدم . سواره به شتاب پیش من آمد.  گفتم:  سزاوار این بود که من شتابان به خدمتت می آمدم.  گفت:  به گمانم عثمان سبب شد که پیش ما نیایی.  شروع کردم به عذرخواهی از او.  گفت : اگر تو دوستش می داری حقیقت هم این است که او نیکوکارترین و خویشاونددارترین ما بود “.

رجال سند این روایت را بررسی می کنیم :

1 – خلف بزار .

مورد اعتماد و امینی که شرابخوار است

-2  عبد الوهاب بن عطاء

مروزی می گوید:  از احمد حنبل پرسیدم:  عبد الوهاب ” ثقه ” و مورد اعتماد است ؟ گفت:  چه می گوئی ؟ ثقه و مورد اعتماد، یحیی قطان است.  ساجی می گوید:  راستگوئی است که نزد علمای رجال و حدیث شناسان ” قوی ” شمرده نمی شود.  بخاری می گوید:  به نظر آنان” قوی ” شمرده نمی شود و روایاتش قابل یادگیری و حفظ هست.  نسائی می گوید “: قوی ” نیست.  ابو حاتم می گوید:  به نظر آنان (یعنی حدیث شناسان) از لحاظ حدیث “، قوی ” نیست.  میمونی به نقل از احمد حنبل می گوید:  سست روایت است.  بزاز می گوید “: قوی” نیست ، ولی دانشمندان روایاتش را یاد گرفته و حفظ کرده اند.

-3  سعید بن ابی عروه

ابو حاتم می گوید:  پیش از اینکه حواس پرتی پیدا کند ” ثقه ” و مورد اعتماد بوده است.  دحیم می گوید:  اختلال حواس پیدا کرده است.  ازدی می گوید:  به طرز بدی هم اختلال حواس پیدا کرده است.  ابن سعد می گوید “: ثقه ” و بسیار حدیث بوده اما آخر عمری اختلال حواس پیدا کرده است.  ابن حبان می گوید:  اختلال حواسش پنج سال به طول انجامیده است.  فقط احادیثی معتبر است که پیشینیانی مثل یزید بن زریع و ابن مبارک از او نقل کرده باشند.  عبد الوهاب – کسی که همین روایت را از او نقل کرده – می گوید :

سعید در سال 47 اختلال حواس پیدا کرد و پس ازآن 9 سال زندگی کرد.  نسائی می گوید : هر که پس از اختلال حواس از او چیزی شنیده باشد بی اعتبار است.  ابن عدی می گوید:  هر که پیش از اختلال حواس از او چیزی شنیده باشد نقلش صحیح و قابل استدلال است و هر که پس از اختلال حواس چیزی شنیده باشد سخنش قابل استناد نیست .

ابوبکر بزار می گوید: در سال 133 اختلال حواسش شروع شد .

بر اساس سخن ابوبکر بزار که اختلال حواسش در 133 شروع شده، و گفته ابن حبان که در سال 155 مرده است ، طول دوره اختلال حواس سعید بن ابی عروه به 22 سال می رسد . و این حداکثر دوره اختلال حواس او است بنابر نوشته مورخان، و حداقل آن 5 سال است، و دیگر اظهار نظرها که میان 5 سال و 22 سال است.

این، خرابی و عیبناکی سند روایت بود.

اما درباره متن آن روایت ، باید از مولا امیرالمومنین پرسید و از نظرش در حق عثمان – که در همین جلد به شرح آوردیم – آیا می شود که حضرتش عقیده داشته باشد عثمان نیکوکارترین و خویشاونددارترین فرد بوده است و بعد از فراز منبر و به بانگ بلند و در برابر همه اشاره به عثمان بگوید “: نفر سوم برخاسته شروع کرد به باد در پهلو انداختن و لولیدن میان اصطبل و چراگاهش، و همراهش خویشاوندانش بنا کردند به خوردن مال خدا چنانکه شتر گیاه نورس بهاره را می چرد، تا آنگاه که بنای حکومتش متزلزل گشت و کارش گریبانگیرش شد و دار و دسته اش او را به سرنگونی درآورد “. یا درباره عثمان بگوید “: بنی امیه میراث محمد (ص) را با ستیز از دستم به در آورده اند ” و درباره بخشش ها و پرداخت هائی که از خزانه عمومی کرده است بگوید “: هان هر قطعه زمینی که عثمان به کسی اختصاص داده باشد و هر پولی که از مال خدا پرداخته باشد به خزانه عمومی بازگشت خواهد بود ، زیراحق قدیم (یا قانون اسلام را که قدیم و ازلی است)هیچ چیز ابطال نمی نماید.  و هر گاه آن را ببینم که با آن ازدواج صورت گرفته یا در استانها (بصورت املاک و اموال خریداری شده)پراکنده گشته است به وضع اصلیش باز خواهم آورد “. کجا بذل و بخششهای عثمان به نظر علی بن ابیطالب مشروع و روا بود که او را بخاطرش بستاید و نیکوکارترین و خویشاونددارترین فرد بشمارد.  در جلد هشتم دیدیم که بریز و بپاش هایش چه بوده و از کجا و برای که، دگر باره ملاحظه کنید و بیاد آورید تا حقیقت روشن گردد و رسوائی این روایت ساختگی هویداتر .

( الغدیر فی الکتاب و السنة و الادب  ج 9  ص 486 )

رفتن به بالا