اولین دایرةالمعارف دیجیتال از کتاب شریف «الغدیر» علامه امینی(ره)
۳۰ تیر ۱۴۰۳

غدیریه نهم سید حمیری

متن فارسی

به «سوّار بن عبد اللّه عنبری» قاضی بصره، گزارش رسید که شاعر ما، سیّد حمیری، درباره «حدیث مرغ بریان»- که همگان بر آن اتّفاق دارند- قصیده ای این چنین سرورده است:

آنگاه، که خبر صحیح مرغ بریان اهدائی به پیغمبر بازگو شد؛
خبری که اولین بار «ابان» از «انس» روایت کرده و «قیس حبر» نیز، آن را از قول «سفینه»
که مردی متقلب و ناپایدار بود، نقل نموده اند.
سرانجام سفینه، هدایت یافت؛ ولی انس، خیانت ورزید و با ردّ گفتار سرور خلق، و آنکه در (قرآن)، این کتاب محکم منزل مولای مردم، خوانده شده بود، ستم نمود. و خدای ذو العرش او را هدایت نفرمود و به بیماری زشت پیسی گرفتارش کرد.
«سوّار» گفت: این مرد هیچ یک از صحابه را وا نگذاشت، مگر آنکه درباره اش شعری سرود و زشتیهایش را باز نمود؛ سپس دستور داد سید را زندان کنند. بنی هاشم و شیعیان جمع آمدند و به سوار گفتند: بخدا سوگند؛ اگر او را آزاد نکنی، زندان را ویران می کنیم. شاعری که ترا می ستاید، صله اش می دهی و آن که به مدح خاندان پیغمبر می پردازد، به زندانش می اندازی.

سوّار به ناچار سیّد را آزاد کرد و او در هجوش چنین سرود:
به ابی شمله، سوّار بگوئید: ای یگانه روزگار، در ننگ و عار!
من درباره مرغ بریان چیزی که خلاف آن باشد که تو خود در آثار، روایت کرده ای، نگفتم.
و خبری هم درباره در آمدن به مسجد است که پیغمبر، علی را به آن ویژگی داده و ورودش را از خانه به مسجد، در حال جنابت و طهارت، و در آشکار و نهان روا دانسته و دیگران را به وحیی که از جانب خدای جبار فرود آمد، از مسجد بیرون کرده است.
«علی» و «حسین» و «حسن» پاک نهاد را که از خاندانی پاکیزه است، و نیز فاطمه را، که همگان اهل کسائند و به اکرام و ایثار ویژگی یافته اند، دوست بدارید.
و آن کس که با اینان دشمنی ورزد، دشمن خدا، و راهی خواری و دوزخ خواهد بود.
در کار چنین کینه توزی از جانب خدای برین، نشانی است که عیب شناس سرزنش گر، به خوبی آن را در می یابد.
و تو ای سوّار! در پستی و کینه توزی سرآمد همه آنهائی.
از کسی خرده می گیری که بهترین مردم، او را از میان همه پاکان و نیکان به برادری برگزید.
و در غدیر خم، به گفتاری آشکار و غیر قابل انکار، درباره اش فرمود: «هر کس من سرور اویم، این علی سرور او است. پس ناسپاس نباشید. و پس از من، او را تکیه گاه خویش سازید و به دنبال سراب روان پندار نیفتید».
و سید، در هجو سوّار، قاضی، پس از مرگش، این چکامه را پرداخت:
ای آنکه پیکر سوّار را به دوش می کشی! و آن را از خانه اش به دوزخ می بری!
خداوند پاکی مبخشاد به جانی که جرثومه آن، روزگار را سخت به ننگ و عار گذراند.
تا به دردمندی در قعر وادی دوزخ، در افتاد و پیکرش نیز بسته پلیدیها شد.
کار خدای رحمن را، درباره سوار شگفت انگیز دیدم و احکام خدای را جریانی به اندازه است.
برو، ای لعنت خدای رحمان بر تو باد! و ای بدترین موجود زنده خدای یکتا! ای دشمن امیر مؤمنان، آن کسی که پیغمبر در روز غدیر با سخنی انکار ناپذیر، در حالیکه همه مردم حاضر بودند، درباره اش فرمود: هر کس من در نهان و آشکار سرور اویم، این علی برادر من و جانشین من در کارها است و قائم مقام من در هر یاد کردی است.
پروردگارا! هر کس علی را دشمن دارد، وی را دشمن دار! و به جهنم سوزانش در انداز. و تو ای سوّار! به دشمنی علی بی شک با خدا دشمنی کردی، پس هان ای جهنم او را به کام خویش فرو بر.

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج 2، ص: 315

متن عربی

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج 2، ص: 315

– 9-

بلغ سوّار بن عبد اللَّه العَنْبَریّ قاضی البصرة قول شاعرنا السیِّد الحمیری فی حدیث الطائر المشویِّ المتّفق علیه:

لمّا أتی بالخبرِ الأنبلِ             فی طائرٍ أُهدی إلی المرسَلِ

فی خبرٍ جاء أبانٌ بهِ             عن أنسٍ فی الزمن الأوّلِ

هذا و قیسُ الحَبْرُ یرویه عنْ             سفینةٍ ذی القُلّب الحُوَّلِ

سفینةٌ یمکن من رشده             و أَنسٌ خان و لم یَعدِلِ

فی ردِّه سیِّدَ کلِّ الوری             مولاهمُ فی المُحْکم المنزلِ

فصدّه ذو العرش عن رشده             و شانه بالبَرَصِ الأنکلِ

 

فقال سوّار: ما یدع هذا أحداً من الصحابة إلّا رماه بشعر یُظهر عواره، و أمر بحبسه، فاجتمع بنو هاشم و الشیعة، و قالوا له: و اللَّه لئن لم تخرجه و إلّا کسرنا الحبس و أخرجناه، أ یمتدحک شاعرٌ فتثیبه و یمتدح أهل البیت شاعرٌ فتحبسه؟ فأطلقه علی مضض، فقال یهجوه:

قولا لسوّارٍ أبی شملةٍ             یا واحداً فی النَوْک و العارِ

ما قلتُ فی الطیرِ خلافَ الذی             رویتَهُ أنت بآثارِ

و خبرُ المسجد إذ خصّه             محلّلًا من عَرْصَة الدارِ

إن جُنُباً کان و إن طاهراً             فی کلِّ إعلانٍ و إسرارِ

و أخرج الباقین منه معاً             بالوحی من إنزال جبّارِ

حَبَا علیّا و حسیناً معاً             و الحسنَ الطُّهْرَ لأطهارِ

و فاطماً أهلَ الکساءِ الأُلی             خُصّوا بإکرامٍ و إیثارِ

فمبغض اللَّه یری بغضَهمُ             یصیر للخزی و للنارِ

علیه من ذی العرش فی فعلِهِ             و سمٌ یراه العائبُ الزاری

 

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج 2، ص: 316

و أنتَ یا سوّارُ رأسٌ لهمْ             فی کلِّ خزیٍ طالب الثارِ

تعیبُ من آخاه خیرُ الوری             من بین أطهارٍ و أخیارِ

و قال فی خُمٍّ له معلناً             ما لم یُلقّوه بإنکارِ

من کنت مولاهُ فهذا له             مولیً فکونوا غیر کفّارِ

فعوِّلوا بعدی علیه و لا             تبغُوا سَراب المَهْمَهِ الجاری «1»

 

و قال یهجو سوّار القاضی بعد موته «2»:

یا من غدا حاملًا جُثمان سوّارِ             من داره ظاعناً منها إلی النارِ

لا قدّس اللَّه روحاً کان هیکلَها             لقد مضت بعظیمِ الخزی و العارِ

حتی هوت قعرَ بُرهوتٍ معذَّبةً             و جسمُه فی کنیفٍ بین أقذارِ

لقد رأیتُ من الرحمن معجبةً             فیه و أحکامُهُ تجری بمقدارِ

فاذهب علیکَ من الرحمن بَهلتُه «3»             یا شرَّ حیٍّ یراه الواحد الباری

یا مبغضاً لأمیر المؤمنین و قد             قال النبیُّ له من دون إنکارِ

یومَ الغدیر و کلُّ الناس قد حضروا             من کنت مولاهُ فی سرٍّ و إجهارِ

هذا أخی و وصیِّی فی الأمور و من             یقوم فیکم مقامی عند تذکاری

یا ربِّ عادِ الذی عاداهُ من بشرٍ             و أَصْلِهِ فی جحیمٍ ذاتِ إسعارِ

و أنت لا شکَّ عادیتَ الإلهَ بهِ             فیا جحیمُ ألا هُبِّی لِسوّار