اولین دایرةالمعارف دیجیتال از کتاب شریف «الغدیر» علامه امینی(ره)
۷ اسفند ۱۴۰۲

قضاوت امروز با قضاوت دیروز فرق دارد

متن فارسی

عقیده خلیفه دوم در میراث

از مسعود ثقفی گوید : حاضر بودم پیش عمر بن خطاب… که شرکت داد برادران پدر و مادری را با برادران مادری در ثلث . پس مردی به او گفت : تو در اول این سال به غیر این قضاوت کردی ؟! گفت : چگونه قضاوت کردم ؟ گفت : ثلث را برای برادران مادری قرار دادی و برای برادران پدر و مادری چیزی قرار ندادی . گفت : این بنا بر آنچه ما حکم کردیم وآن هم بنا بر آنچه ما حکم نمودیم . و در لفظی : این بر آنچه ما امروز قضاوت کردیم و آن بر آنچه ما در دیروز قضاوت نمودیم !!

بیهقی آنرا در سنن کبری ج 6 ص 255، به چند طریق نقل کرده و دارمی در سننش ج 1 ص 154 به طوراختصار و ابو عمر در” العلم ” ص 139.

امینی گوید: مثل آنکه احکام قضاوتها دور می زند محور آنچه از رای خلیفه صادر شود چه با شریعت درست آید یا درست نیاید و مثل آنکه خلیفه برایش هست که حکم کند به آنچه که می خواهد و در اینجا حکمی نیست که پیروی شود و قانونی نیست که در اسلام شایع و مشهور باشد و شاید این زشت تر باشد از تصویبی که به دلیلهای قطعی باطل و رد شده است.

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج 6، ص: 158

متن عربی

14- رأی الخلیفة فی المیراث

عن مسعود الثقفی قال: شهدت عمر بن الخطاب رضی الله عنه أشرک الإخوة من الأب و الأُمّ مع الإخوة من الأُمّ فی الثلث، فقال له رجل: قضیت فی هذا عام أوّل بغیر هذا. قال: کیف قضیت؟

قال: جعلته للإخوة من الأُمّ و لم تجعل للإخوة من الأب و الأُمّ شیئاً.

قال: تلک علی ما قضینا و هذا علی ما قضینا. و فی لفظ: تلک علی ما قضینا یومئذٍ، و هذه علی ما قضینا الیوم.

أخرجه البیهقی فی السنن الکبری (6/255)، بعدّة طرق، و الدارمی فی سننه (1/154) مختصراً، و أبو عمر فی العلم «1» (ص 139).

قال الأمینی: کأنّ أحکام القضایا تدور مدار ما صدر عن رأی الخلیفة سواء أصاب الشریعة أم أخطأ، و کأنّ الخلیفة له أن یحکم بما شاء و أراد، و لیس هناک

                        الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج 6، ص: 158

حکم یتّبع و قانون مطّرد فی الإسلام، و لعلّ هذا أفظع من التصویب المدحوض بالبرهنة القاطعة.