logo-samandehi

قضاوت خلیفه دوم درباره زنی دیوانه که زنا داده است

قضاوت خلیفه دوم درباره زن دیوانه ای که زنا داده است

از ابن عباس روایت شده که گفت: زن دیوانه ای را آوردند پیش عمر که زنا داده بود پس درباره آن با چند نفر مشورت کرد و دستور سنگسار کردن او را داد . پس علی که رضوان خدا بر او باد گذر به آن زن نمود فرمود : کار این زن بیچاره چیست ؟ گفتند: این زن دیوانه فلان قبیله است که زنا داده و عمر فرمان داده که سنگسار شود. پس گفت او را برگردانید سپس آمدند پیش عمر وگفتند: ای پیشوای مسلمین آیا ندانستی آیا یاد نداری که پیغمبر خداصلی الله علیه و آله فرمود: قلم تکلیف از سه طایفه برداشته شده ” 1″ از طفل تا بالغ شود ” 2″ از خواب تا بیدار گردد ” 3″ از دیوانه تا عاقل شود ؟ این دیوانه فلان قبیله است شاید این زنائی که مرتکب شده در حال دیوانگی بوده پس او را آزاد گذارد و عمر شروع کرد به الله اکبر گفتن

صورت دیگری

از ابی ظبیان گوید : حاضر شدم پیش عمر بن خطاب که زنی را که زنا داده بود آورده بودند و او فرمان داد او را سنگسار کنند پس او را بردند تا سنگباران کنند پس علی علیه السلام برخورد کرد به ایشان و فرمود : به آنها این بیچاره را چه می شود ؟ گفتند: زنا داده است پس عمر فرمان داده به سنگسار کردن او . علی علیه السلام او را از دست ایشان نجات داد و برگردانید به نزد عمر پس گفتند: ما را علی برگردانید . عمر گفت: علی علیه السلام نکرده این کار را مگر برای چیزی، پس فرستاد به سوی آن حضرت وآمد نزد او . پس گفت برای چه برگردانیدی این گنهکار را ؟ فرمود: آیا نشنیدی پیامبر صلی الله علیه و آله می فرماید:””رفع القلم عن ثلاثه: عن النائم حتی یستیقظ، و عن الصغیر حتی یکبر، و عن المبتلی حتی یعقل”” قلم برداشته شد از سه نفر، از خواب تا آنکه بیدار شود، و از کودک تا بزرگ شود، و از دیوانه تا عاقل شود ؟ فرمود: آری این دیوانه فلان قبیله است پس شاید او در حال جنون مرتکب آن عمل شده است عمر به آن حضرت گفت : من نمی دانم . آن حضرت فرمود: و من هم نمی دانم پس عمر ترک کرد سنگسار کردن او را.

ابو ظبیان که همان حصین بن جندب جَنبی (به فتح جیم) کوفی متوفای سال90 است ، روایت کرده این حکایت را از ابن عباس .

صورت سوم

آقای ما عمر که خدا از او راضی… فرمان داد به سنگسار کردن زن زنا دهنده ای . پس گذشت آقای ما علی که رضوان خدا بر او باد در بین سنگباران کردن پس او را خلاص کرد پس چون به عمر خبر داده شد گفت آن حضرت بدون جهتی این کار را نمی کند. پس چون از او پرسید فرمود: او دیوانه فلان قبیله است پس ممکن است که او مرتکب این کار شده در حال دیوانگی پس عمر گفت “لو لا علی لهلک عمر ” اگر علی نبود عمر هلاک شده بود.

صورت چهارم

دیوانه ای را آوردند نزد عمر… که زنا داده بود پس فرمان داد او را سنگسار کنند پس گذشت بر اوعلی بن ابیطالب علیه السلام و با آن زن بچه هائی بودند که او را دنبال می کردند پس فرمود : چیست این زن را ؟ گفتند: عمر فرمان داده که این را سنگباران کنند فرمود: او را برگردانید و رفتند با آن زن نزد عمر. و فرمود: آیا ندانی که قلم تکلیف از دیوانه برداشته شده تا عاقل شود و از مبتلی تا بهبودی یابد و از خواب تا بیدار شود و از کودک تا محتلم شود ؟

حاکم گوید: این حدیث صحیح است و شعبه آن را روایت کرده از اعمش با لفظ بیشتری.

صورت پنجم

به گفته بیهقی:

علی علیه السلام عبور کرد بر دیوانه فلان قبیله که زنا داده بود و محکوم به سنگسارشده بود. پس علی علیه السلام به عمر فرمود: ای پیشوای مسلمین فرمان داده ای که فلان زن را سنگسار کنند ؟ گفت : آری فرمود: آیا خاطرت نیست فرمایش پیامبر خدا صلی الله علیه و آله”” رفع القلم عن ثلاثه: عن النائم حتی یستیقظ و عن الصبی حتی یحتلم، و عن المجنون حتی یفیق”” قلم تکلیف از سه گروه برداشته شده از خواب تا بیدار نشود، و از کودک تا محتلم و بالغ شود، و از دیوانه تا عاقل شود ؟ گفت ؟ چرا ، پس فرمان داد تا او را آزاد کنند

مدارک این داستان

ابو داود نقل کرده آن را در سنن خودش به چند طریق ج 2 ص 227، و ابن ماجه در سننش ج 2 ص 227، و حاکم در مستدرک ج 2 ص 59 و ج4 ص 389 و آن را صحیح دانسته، و بیهقی در سنن الکبری ج 8 ص 264 به چندین طریق، و ابن اثیر در جامع الاصول چنانچه در تیسیر الوصول ج 2 ص 5، و محب الدین طبری در الریاض النضره ج 2 ص 196 به لفظ دومی نقل از احمد، ودر ذخائر العقبی ص 81 و یاد کرده آن را قسطلانی در ارشاد الساری ج 10 ص 9 نقل از بغوی و ابو داود و نسائی و ابن حبان، و مناوی در فیض القدیر ج 4 ص 357 به صورت دوم پس گوید و اتفاق افتاده برای او و برای علی علیه السلام با ابوبکر مانند آن. و حفنی در حاشیه شرح عزیزی بر جامع صغیر ج 2ص 417 به لفظ سوم، و دمیاطی در مصباح ظلام ج 2 ص 56 بلفظ سوم، و سبط ابن جوزی در تذکره اش ص 57 به لفظی که در آن قول عمر ” لو لا علی لهلک عمر ” است و ابن حجر در فتح الباری ج 12 ص 101 و عینی در عمده القاری ج 11 ص151.

جالب توجه است بخاری این حدیث را در صحیح خود نقل کرده جز اینکه او وقتی دید که در آن برخورد به کرامت و بزرگواری خلیفه می کند اول داستان را حذف کرده برای حفظ کردن مقام خلافت و خوشش نیامده آگاهی امت اسلامی را بر حکایتی که جهل و نادانی او را اعلام می کند به سنت مشهوره یا غفلت او را از آن در موقع قضاوت پس گفت: علی علیه السلام به عمرفرمود: آیا ندانستی که قلم از دیوانه برداشته شد تا عاقل شود و از کودک تا بالغ گردد و از خواب تا بیدار شود.

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج 6، ص: 146

رفتن به بالا