قطب الدین راوندى متوفى در سال 573 ه اشعارى درباره غدیر خم سروده که عبارات زیر ترجمه قسمتى از آن است:

فرزندان زهرا، پدران یتیمانند که هرگاه مخاطب (جاهلان) قرار گیرند می گویند: درود بر شما.
آنان دلیلهاى خدا بر مردمند، هر کس بدى آنان را بخواهد گناهکار است.
آنان روزها را روزه دار و شبها را شب زنده دارند.
آیا رسول خدا روز غدیر على بزرگوار را امام قرار نداد؟

آیا نبود حیدر (على) مرد شجاع با عظمت و آیا نبود حیدر داراى بهترین مقام و منزلت؟!»

و باز از اشعار اوست که می گوید:

براى خاندان پیامبر اکرم شرافت عظیمى است که زمین براى فضائلشان کوچک است.
هنگامى که همه جا را بلا فرا گرفت، هر کدام آنان زره (و پناهگاه) محکمى هستند.
هنگامى که قائمشان در مقام موعظه ایستاد کلامش چون در گرانبها است.
و یا زمانیکه دنیا با عدلشان پر شد، روزگار جبار در برابرشان تسلیم خواهد شد.
آنان دانایانند اگر چه مردم جاهلند، آنان وفا کنندگان اند اگر چه (حتى) دوستان خیانت کنند.
پسر عموهایشان بر آنان ستم کردند، روزگار از آنها اعراض کرد هنگامى که ریاست از آنها گرفته شد.
براى آنان در هر روز، پیش دشمنانشان قربانى تازه اى بود.

فراموش کردند آنچه که در غدیر خم گذشته بود، در نتیجه به خاطر شقاوتشان مقام آنان (از نظر ظاهرى) پائین آمد.

لعنت خدا بر بنى امیه که خون حسین علیه السلام را ریختند، گویا که او جوجه کم ارزشى بود!!
بر دودمان پیامبر همه روزه درود خدا باد تا زمانى که صبح می دمد و خورشید طلوع می کند «1».

شخصیت و شرح حال راوندى
قطب الدین ابو الحسین سعد «2» بن هبة اللّه بن حسین بن عیسى راوندى یکى از پیشوایان علماى شیعه، چشمى از چشمهاى این طائفه و از اساتید بى نظیر فقه و حدیث و از نوابغ علم و ادب است، هیچ گونه عیبى در آثار فراوانش و تیرگى در فضائل و مساعى جمیله و خدمات دینى و اعمال نیکو و کتب ارزنده اش وجود ندارد.
ذکر خیر و تعریف و تمجید فراوانش در کتابهاى زیر به چشم می خورد: فهرست شیخ منتجب الدین- معالم العلماء- امل الآمل- لسان المیزان جلد 4 صفحه 48-
ریاض العلماء- اجازه بزرگ سماهیجى- ریاض الجنه در روضه چهارم- لؤلؤ البحرین- منتهى المقال جلد 2 صفحه 22- الکنى و الالقاب جلد 3 صفحه 58.
مشایخ او و کسانی که از او روایت کرده اند: آن مرحوم از بسیارى از دانشمندان و بزرگان مذهب روایت می کند که از آن جمله است:

1- شیخ ابو السعادات هبة اللّه بن على بغدادى متوفى در سال 522 ه.
2- سید عماد الدین ابو الصمصام ذو الفقار بن محمد حسینى مروزى که شیخ منتجب الدین حدود سال 520 او را درک کرده و در آن وقت از عمرش 115 سال گذشته بود.
3- شیخ ابو المحاسن مسعود بن محمد صوانى متوفى در سال 544 چنانکه در تاریخ بیهق آمده است.
4- شیخ عماد الدین محمد بن ابى القاسم طبرى مؤلف «بشارة المصطفى لشیعة المرتضى».
5- شیخ ابو على طبرسى صاحب مجمع البیان متوفى در سال 548 ه چنانکه در نقد الرجال آمده است.
6- شیخ رکن الدین ابو الحسن على بن على بن عبد الصمد نیشابورى تمیمى.
7- شیخ محمد بن على بن عبد الصمد برادر شیخ رکن الدین یاد شده.
8- سید ابو تراب مرتضى بن داعى رازى حسنى صاحب «تبصرة العوام».
9- سید ابو الحرب مجتبى بن داعى رازى برادر سید ابو تراب یاد شده.
10- سید ابو البرکات محمد بن اسماعیل حسینى مشهدى.
11- شیخ ابو جعفر محمد بن على بن حسن حلبى.
12- ابو نصر الغارى. صاحب «الریاض» گفته است: شاید آن نسبت به سوى «الغار» از قراء احساء که تا کنون آباد است باشد.
13- شیخ ابو القاسم بن کمیح.
14- شیخ ابو جعفر محمد بن مرزبان.
15- شیخ ابو عبد اللّه حسین مؤدب قمى.
16- شیخ ابو سعد حسن بن على ارابادى.
17- شیخ ابو القاسم حسن بن محمد حدیقى.
18- شیخ ابو الحسین احمد بن محمد بن على بن محمد مرشکى.
19- شیخ هبة اللّه بن دعویدار.
20- سید على بن ابیطالب سلیقى.
21- شیخ ابو جعفر بن کمیح برادر شیخ ابو القاسم یاد شده.
22- شیخ عبد الرحیم بغدادى معروف به ابن الاخوة.
23- شیخ ابو جعفر محمد بن على بن حسن نیشابورى مقرى.
24- شیخ محمد بن حسن والد شیخ خواجه نصیر الدین طوسى.
صاحب «روضات» او را از مشایخ راوندى آورده ولى روى حساب بعید به نظر می رسد، زیرا پدر خواجه از طبقه شاگردان قطب الدین است.
و به احتمال قوى او شیخ محمد بن حسن بن محمد طوسى مکنى به ابو نصر متوفى در سال 540 ه باشد (چنانکه در شذرات آمده) در هر صورت خدا داناتر است.

و از شیخ ما قطب الدین راوندى جمعى از بزرگان شیعه از آن جمله افراد زیر روایت می کنند:
1- شیخ احمد بن على بن عبد الجبار طبرسى قاضى.
2- شیخ نصیر الدین راشد بن ابراهیم بحرانى.
3- شیخ بابویه سعد بن محمد بن حسن بن حسین بن بابویه.
4- پسر او ابو الفرج عماد الدین على بن قطب الدین راوندى.
5- قاضى جمال الدین على.
6- شریف عز الدین ابو الحرث محمد بن حسن علوى بغدادى.
7- شیخ ابن شهر اشوب محمد بن على سروى مازندرانى.

تألیفات ارزنده اش عبارت است از: سلوة الحزین «1». المغنى در شرح نهایه ده جلد- تفسیر قرآن- نهیة النهایة- منهاج البراعة در شرح نهج البلاغة «2»- احکام الاحکام- بیان الانفرادات- غریب النهایه- قصص الانبیاء- المعارج در شرح خطبه اى از نهج البلاغه- الشافیة رسالة فى الغسلة الثانیة- التغریب فی التعریب- آیات الاحکام- شرح کلمات صدگانه امیر المؤمنین- الاغراب فى الاعراب- زهرة المباحثه- ضیاء الشهاب فى شرح الشهاب «3» تهافت الفلاسفه- کتاب البحر- شجار العصابة فى غسل الجنابه- جواهر الکلام- النیات فى العبادات- فرض من حضره الادعاء و علیه القضاء- الخرائج و الجرائح- رسالة الفقهاء- رساله اى در ناسخ و منسوخ از قرآن- شرح العوامل- رساله اى در خمس- لباب الاخبار در فضیلت آیة الکرسى- مسأله اى در خمس- کتاب المزار جنا الجنتین درباره فرزندان عسکریین- تحفة العلیل- اسباب النزول- احوال احادیثنا و اثبات صحتها- ام القرآن- صلاة الآیات- حل المعقود من الجمل و العقود- فقه القرآن «4»- القاب المعصومین- التلخیص من فصول الشعرانى- الآیات المشکلة- رسالة فى العقیقة- شرح الذریعه شریف مرتضى در سه جلد- نفثة المصدور که دیوان اوست- خلاصة التفاسیر در ده جلد- الرایع فى الشرایع در دو جلد- الانجاز فى شرح الایجاز- شرح ما یجوز و ما لا یجوز من النهایة- اختلافى که میان شیخ مفید و سید مرتضى در مسائل کلامى واقع شده که در حدود 95 مسأله می شود.
اینها کتبى است که از مرحوم راوندى در اختیار ما است که فکر می کنم بعضى از این کتاب‏ها با دیگرى یکى باشد از قبیل: «التلخیص» نسبت به «لباب الاخبار» و «ام القرآن» با بعضى از تفاسیرش.

فرزند شایسته اش:

او از خود، فرزندان دانشمند که همه از فقهاء و بزرگان شیعه بودند بجا گذاشته است.
یکى از فرزندانش شیخ ابو الفرج عماد الدین على بن قطب الدین است، چنانکه در فهرست شیخ منتجب الدین آمده او عالمى ثقه و مورد اعتماد است.
او از پدرش و از جمعى که ذیلا نام برده می شود، روایت می کند:
سید ضیاء الدین فضل الله بن على راوندى کاشانى.
جمال الدین حسین بن على ابو الفتوح رازى مفسر معروف.
سدید الدین محمود بن على بن حسن حمصى رازى.
امین الدین ابو على فضل بن حسن طبرسى صاحب مجمع البیان.
شیخ عبد الرحیم بن احمد بغدادى مشهور به ابن اخوه.
صاحب معالم در اجازه بزرگش به همه اینها تصریح کرده است.
و فقیه بزرگ شیخ ابو طالب نصیر الدین عبد اللّه بن حمزة بن حسن بن على ابن نصیر طوسى و شیخ محمد بن جعفر بن ابى البقاء حلى معروف به ابن نما از او روایت می کنند.
شیخ حر عاملى در امل الآمل گاهى از او تحت عنوان: على بن قطب الدین ابى الحسین راوندى و گاهى به عنوان على بن امام قطب الدین سعید راوندى یاد کرده و شرح حالش را مرقوم فرموده است و در مورد اول نوشته است: شهید از او روایت می کند …
و این اشتباه آشکار است، زیرا این شیخ على از بزرگان قرن ششم است و حال آنکه شهید در سال 734 ه متولد شده است.
و این شیخ على داراى فرزند دانشمندى است که شیخ منتجب الدین در فهرستاز او یاد کرده و او را به دانش و فضیلت ستوده است. و او همان شیخ ابو الفضائل برهان الدین محمد بن على بن قطب الدین است.
و فرزند دیگر قطب الدین، شیخ نصیر الدین ابو عبد اللّه الحسین بن قطب الدین است که یکى از علماء و دانشمندان بزرگى است که شهید شده و ما در کتاب «شهداء الفضیله» صفحه 40 شرح زندگى او را نوشته ایم.
فرزند سوم قطب الدین فقیه ظهیر الدین ابو الفضل محمد بن قطب الدین است که همه تراجم نویسان از او ستایش کرده و به عنوان امام و ثقه و عدل از او یاد کرده اند.
قطب الدین راوندى چنانکه در اجازات بحار صفحه 15 به نقل از خط شهید اول قدس سره آمده روز چهارشنبه دهم شوال سال 573 فوت کرده است. و در لسان المیزان به نقل از تاریخ رى تألیف ابن بابویه آمده است که: او در سیزدهم شوال فوت کرده است و قبرش هم اکنون در صحن جدید حضرت معصومه علیها سلام در قم قرار دارد.

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏5، ص: 599