اولین دایرةالمعارف دیجیتال از کتاب شریف «الغدیر» علامه امینی(ره)
۱۵ آذر ۱۴۰۱

مناشده حضرت علی(ع) در روز صفین

متن فارسی

مناشده امیرالمومنین که در روز صفین سال 37هجری رخ داد

ابو صادق سلیم بن قیس هلالی تابعی بزرگوار در کتاب خود عنوان کرده که: علی علیه السلام (درصفین) در میان سپاهیان خود وگروهی از مردم و کسانی که در نواحی مختلفه و از مهاجرین و انصار حضورش بودند بر منبر بالا رفت و پس از حمد و ستایش خداوند فرمود: ای گروه مردم،مناقب من بیش از حد احصاء است و بعد از آنچه خداوند در کتاب خود نازل فرموده و آنچه که رسول خدا صلی الله علیه و آله فرموده از تمام مناقب و جهات برتری خود اکتفا به آن میکنم:آیا میدانید که خداوند در کتابش سابق را بر مسبوق برتری داده، واحدی از این امت در راه خدا و رسول بر من پیشی نگرفته است؟ گفتند: آری چنین است.فرمود: شما را بخدا سوگند میدهم، آیاهنگامی که از رسول خدا صلی الله علیه و آله سئوال شد از قول خدای تعالی: « السابقون السابقون اولئک المقربون»  رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: این آیه را خداوند نازل فرموده درباره پیغمبران و اوصیاء پیغمبران و من افضل انبیاء و رسولان خداوند هستم ووصی من علی بن ابی طالب افضل اوصیاء است؟ در این هنگام نزدیک70تن از اصحاب بدر که اکثر آنها از انصار و بقیه ازمهاجرین بودند برخاستند و از جمله آنها بودند:

ابو الهیثم بن تیهان،خالد بن زید،ابو ایوب انصاری ودر میان مهاجرین بود عماربن یاسر و گفتند: ما شهادت میدهیم که از رسول خدا صلی الله علیه و آله شنیدیم که این سخن را فرمود . علی (ع) فرمود: شما را بخدا سوگند میدهم در مورد قول خدای تعالی: « یا ایها الذین آمنوا اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم»  وقول خدای تعالی «انما ولیکم الله و رسوله و الذین آمنوا»  تا آخر آیه و سپس این آیه که فرماید:« و لم یتخذوا من دون الله و لا رسوله و لا المومنین ولیجه،»پس مردم گفتند: یا رسول الله آیا مخصوص بعضی از مومنین است و یا شامل همه آنها است؟

در نتیجه خدای عز و جل امر فرمود به پیغمبر خود صلی الله علیه و آله که به آنها بیاموزد و برای آنها تفسیر نماید ولایت را همان طور که نماز و روزه و زکوه و حج آنها را تفسیر و تعلیم فرمود، پس مرا در غدیر خم منصوب نمود و فرمود: همانا خداوند مرا به ابلاغ امری مامور فرموده که سینه من به آن تنگ شده و اندیشه نمودم که مردم درمقام تکذیب من برآیند. پس خداوند مرا تهدید بعذاب فرمود چنانچه آنرا ابلاغ نکنم. یا علی برخیز و سپس مردم را برای نماز جماعت دعوت کرد و نماز ظهر را با آنان خواند. سپس فرمود: ای مردم همانا خداوند مولای من است و من مولای مومنین هستم و اولی هستم (سزاوارترم) به آنها از خودشان، «هر کس که من مولای اویم پس علی مولای او است بارخدایا دوست بدار کسی را که او را دوست بدارد و دشمن دار کسی را که او را دشمن بدارد و یاری کن آنکه را که او را یاری نماید و خوار گردان آنکه را که او را خوار نماید.» در آن هنگام سلمان (از میان آن جمع کثیر) برخاست و گفت: یارسول الله چگونه ولائی؟ فرمود: ولائی مانند ولاء من، هر کس که من به او اولی (سزاوارتر) هستم از خودش علی علیه السلام اولی (سزاوارتر) به او است از خود او و خدای متعال نازل فرمود این آیه را «  الیوم اکملت لکم دینکم و اتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الاسلام دینا » (تا آنجا که راوی گوید) در این موقع 12تن از اصحاب بدر بپا خاستند و گفتند ما شهادت میدهیم که آنچه را فرمودی از رسول خدا صلی الله علیه و آله شنیدیم..

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج 1، ص: 395

متن عربی

6- مناشدة أمیر المؤمنین علیه السلام یوم صفّین سنة (37) قال أبو صادق سُلَیم بن قیس الهلالی «4» التابعی الکبیر فی کتابه «5»:

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج 1، ص: 395

صعد علیٌّ علیه السلام المنبر- فی صفّین- فی عسکره، و جمع الناس و من بحضرته من النواحی و المهاجرین و الأنصار، ثمّ حمد اللَّه و أثنی علیه، ثمّ قال:

 «معاشر الناس، إنَّ مناقبی أکثر من أن تُحصی، و بعد ما أنزل اللَّه فی کتابه من ذلک، و ما قال رسول اللَّه صلی الله علیه و آله و سلم، أکتفی بها عن جمیع مناقبی و فضلی:

أ تعلمون أنَّ اللَّه فضّل فی کتابه السابق علی المسبوق، و أنَّه لم یسبقنی إلی اللَّه و رسوله أحدٌ من الأمّة؟ قالوا: نعم.

قال: أَنشُدُکُمُ اللَّه: سُئِل رسول اللَّه صلی الله علیه و آله و سلم عن قوله: (السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ* أُولئِکَ الْمُقَرَّبُونَ ) فقال رسول اللَّه صلی الله علیه و آله و سلم: أنزلها اللَّه فی الأنبیاء و أوصیائهم، و أنا أفضل أنبیاء اللَّه و رسله، و وصیّی علیّ بن أبی طالب أفضل الأوصیاء؟»

فقام نحو من سبعینَ بدریّا جُلّهم من الأنصار و بقیّتهم من المهاجرین، منهم: أبو الهیثم بن التیّهان، و خالد بن زید أبو أیّوب الأنصاری، و فی المهاجرین عمّار بن یاسر، فقالوا: نشهد أنَّا قد سمعنا رسول اللَّه صلی الله علیه و آله و سلم قال ذلک.قال: «فأَنشدُکُم باللَّه فی قول اللَّه: (یا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا أَطِیعُوا اللَّهَ وَ أَطِیعُوا الرَّسُولَ وَ أُولِی الْأَمْرِ مِنْکُمْ ) و قوله: (إِنَّما وَلِیُّکُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِینَ آمَنُوا…) الآیة، ثمّ

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج 1، ص: 396

قال: (وَ لَمْ یَتَّخِذُوا مِنْ دُونِ اللَّهِ وَ لا رَسُولِهِ وَ لَا الْمُؤْمِنِینَ وَلِیجَةً). فقال الناس: یا رسولَ اللَّه، أ خاصٌّ لبعض المؤمنین، أم عامٌّ لجمیعهم؟فأمر اللَّه عزّ و جلّ رسوله أن یعلِّمهم، و أن یفسِّر لهم من الولایة ما فسّر لهم من صلاتهم و صیامهم و زکاتهم و حجِّهم، فنصبنی بغدیر خُمّ، و قال:إنَّ اللَّه أرسلنی برسالةٍ ضاقَ بها صدری و ظننتُ أنَّ الناس مُکذِّبیَّ، فأوعدنی: لَأُبلِّغُها أو یعذِّبنی، قم یا علیُّ. ثمّ نادی بالصلاة جامعةً فصلّی بهم الظهر، ثمّ قال:أیُّها الناس إنَّ اللَّه مولای، و أنا مولی المؤمنین، و أولی بهم من أنفسهم، من کنتُ مولاه فعلیٌّ مولاه، اللّهمّ والِ من والاه، و عادِ من عاداه، و انصُر من نَصَره، و اخذُل من خَذَله. فقام إلیه سلمان الفارسی، فقال: یا رسولَ اللَّه ولاءٌ کما ذا؟فقال: ولاء کولای، من کنتُ أولی به من نفسه، فعلیّ أولی به من نفسه، و أنزل اللَّه (الْیَوْمَ أَکْمَلْتُ لَکُمْ دِینَکُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَیْکُمْ نِعْمَتِی وَ رَضِیتُ لَکُمُ الْإِسْلامَ دِیناً)…» إلی أن قال:فقام اثنا عشر رجلًا من البدریِّین، فقالوا: نشهد أنَّا سَمِعنا ذلک من رسول اللَّه کما قلت… الحدیث،و هو طویلٌ، و فیه فوائد جمّة.