logo-samandehi

نامه محمد بن مسلمه به معاویه

8- در نامه محمد بن مسلمه به معاویه چنین آمده است:

به جان خودم اى معاویه! تو جز در پى دنیا نیستى و جز هواى دل خویش را پیروى نمی کنى. اگر عثمان را پس از مرگ یارى کردى در وقت زنده بودنش خوارش گذاشتى. ما و مهاجرین و انصارى که در اینجا هستند به صواب و نیکرائى نزدیک‏تریم. «3»
و دیگر نامه ها و گفتگوهاى جمعى از صالحان و نیکمردان گذشته که در صفحات این جلد «غدیر» ملاحظه کردید.
اینها گفتار و آراء کسانى است که معاویه و کارها و لشکر کشی هایش را دیده و شاهد ادوار مختلف زندگیش بوده اند و او را در دوره بت پرستی اش شناخته اند و دوره تسلیم و اظهار مسلمانى و نیز هنگامى که از پستى روزگار چون اوئى طمع به خلافت اسلامى بسته با اینکه طبعا از آن محروم بوده و هیچ فضیلتى که او را درخور آن سازد نداشته و به رذائل بیشمار که عدم شایستگی اش را ثابت میداشته آلوده بوده است. ایشان که از نزدیک شاهد کردار و روحیات و لشکر کشی هایش بوده اند با اختلاف تعابیر و عبارات یک حقیقت را بیان داشته و در موردش همداستان گشته و گفته اند آن سرکش بیراه براى فرماندهى بر مسلمانان صلاحیت ندارد و نه حق تصدى حکومت بر شام را دارد حکومتى که بر اساس تضعیف نظام خلافت و تجزیه کشور واحد اسلامى بوجود آمده است، و او هیچ منظورى جز تسلط بر حکومت ندارد بهر طریقى که امکان داشته باشد با تهدید و قتل و تطمیع و از راه غصب حکومت تا بدان وسیله به ثروت و عشرت و انحصار نعمت‏هاى جامعه به خود و دار و دسته اش نائل آید، و انگیزه اش علاوه بر عشرت دنیائى از طریق تسلط سیاسى انتقامگیرى خون خویشان او است از امام (ع) که زیر پرچم بت پرستى و شرک و در جنگهاى ضد اسلام و با شمشیر حضرتش به زمین ریخته است تا دین و نظام خدا علی رغم آنها پیروز و بر قرار گشته است. از اینها بر می آید که معاویه و دار و دسته اش منظور و هدف و انگیزه اى جز آنچه گفته شد نداشته اند و نه چنان منظورى که بر شهود عصرش و ناظران کارها و لشکرکشی ها پوشیده مانده و بعدها هواخواهان حزب سفیانى کشف و اظهارش کرده باشند! و این انگیزه و هدف‏ها، نامشروع و ضد اسلامى است و تلاش ناشى از آن یک تلاش باطل گرایانه. خاک بر آن منظور پست و دنیا پرستانه، و مرگ بر جاه طلبى و برده گیرى خلق!
پسر هنده جگر خوار- با اینکه آدمى خویشتن را به درستى میشناسد «1»- خویشتن را براى خلافت شایسته تر از عمر می شناخت، و این در «صحیح» بخارى آمده است از قول عبد اللّه بن عمر می گوید: نزد حفصه (خواهرم) رفتم … و گفتم:
دیدى که کار حکومت بر مردم چگونه شد و مرا سهمى ندادند. گفت: برو خود را به آنها برسان چون در انتظار تو هستند و می ترسم دورى تو از آنها نوعى تفرقه باشد. و چندان اصرار کرد تا برفتم. چون مردم بپراکندند معاویه چنین نطق کرد:
کسى که می خواهد درباره حکومت سخن بگوید بیاید. حقیقت این است که ما براى حکومت از او (اشاره به پسر عمر) و پدرش شایسته تریم.- حبیب بن مسلمه از عبد اللّه بن عمر می پرسد: تو در جواب معاویه هیچ نگفتى؟ عبد اللّه بن عمر می گوید: خود را جمع و جور کردم تا بگویم: شایسته تر از تو براى حکومت، کسى است که با تو و پدرت در دفاع از اسلام و براى مسلمان شدنتان جنگید، اما ترسیدم سخنى بگویم که وحدت را بر هم بزند و مایه خونریزى شود و طور دیگرى نتیجه دهد، پس آنچه را خدا در بهشت وعده داده بیاد آوردم. حبیب بن مسلمه به او می گوید: از آن خطا مصون ماندى! «1»
این طرز تفکر و عاقبت‏بینى پسر عمر که او را از خطا مصون داشت و از تفرقه اندازى و خونریزى باز داشت کجا بود آنگاه که دست از بیعت با امام بر حق امیر مؤمنان مولاى متقیان که امت مسلمان بر خلافتش همداستان گشته بود باز کشید و نترسید سخنى که می گوید مایه تفرقه و بر همزدن وحدت و خونریزى شود، و با سخن و عملش باعث تفرقه و بر هم خوردن وحدت گشت و تزلزل نظام جامعه و حکومت مشروع امیر المؤمنین و ریخته شدن خون هزاران بی گناه و پاکدامن و مجاهد؟! «خدا از پی شان به حسابشان می رسد».
نه تنها هدف نهائى معاویه را از جمیع تحرکاتش وصول به خلافت تشکیل میداد بلکه تاریخ حکایت میکند که هدفى بالاتر از این داشته است و بدش نمیآمده که مردم او را پیامبر بشناسند پیامبرى پس از خاتم پیامبران! ابن جریر طبرى با سند حکایت میکند که عمرو بن عاص با هیئتى از مصریان به ملاقات معاویه رفت.
پیش از ملاقات، عمرو عاص به آن هیئت گفت: توجه داشته باشید وقتى وارد دربار پسر هند می شوید بهنگام سلام دادن او را خلیفه نخوانید، چون با این طرز برخورد در نظر او بزرگ‏تر خواهید شد، و هر چه می توانید او را تحقیر کنید.
متقابلا معاویه به حاجیان درگاهش گفت: من حدس می زنم که پسر نابغه مقام مرا نزد آنعده که همراه وی اند کوچک کرده است، بنابراین توجه داشته باشید وقتى آن هیئت وارد می شود با تمام قدرت آنها را به تعظیم وادارید و در فشار بگذارید به طورى که وقتى هر کدامشان به نزدیک من می رسد نفسش در آمده باشد. اولین کسى که وارد شد مصری یى بود بنام ابن خیاط. همین که وارد شد او را به تعظیم واداشتند، و گفت: سلام بر تو اى پیامبر خدا! دیگران از وى تبعیت کردند. چون از حضور معاویه بدر شدند عمرو به آنها پرخاش کرد که خدا لعنتتان کند، من گفتم در سلام دادن او را فرمانروا نخوانید آن وقت او را پیامبر می خوانید! «1»
ممکن است همین حادثه، تخم آن مسلک فاسدى را کاشته باشد که جمعى از هواخواهان معاویه پس از وفاتش پیش گرفته اند. شمس الدین نیاء مقدسى «2» در کتاب «احسن التقاسیم فى معرفة الاقالیم» می نویسد: مردم اصفهان یک ابلهى و مبالغه پردازی یى در حق معاویه دارند. برایم مرد زاهد و متعبدى را نام بردند. از قافله ام جدا گشته آهنگ دیدار وى کردم و شبى را نزدش بسر آوردم و هى از او سؤال کردم تا رسیدم به این مسأله که نظرت درباره «صاحب» «3» چیست؟ بنا کرد به بد گفتن و لعنت کردن وى و افزود که او مذهبى آورده است بیگانه و ناشناس.
پرسیدم چه مذهب و عقیده اى؟! گفت: می گوید: معاویه پیامبر مرسل نبوده است. پرسیدم: تو چه می گوئى؟ گفت: همان را که خداى عز و جل گفته است:
«میان هیچیک از پیامبرانش با دیگران جدائى قائل نمی شویم». ابو بکر پیامبر مرسل بود و عمر پیامبر بود … (و هر چهار خلیفه را نام برد و آنگاه افزود:) و معاویه پیامبر بود. گفتم: چنین مگو و چنین عقیده مبند! آن چهار تن خلیفه بودند و معاویه شاه بود و پیامبر (ص) فرموده است: خلافت پس از من تا سى سال خواهد بود و سپس سلطنت. آن وقت بنا کرد به ناسزا گفتن به من، و اشاره به من به مردم گفت: این مردى رافضى (و بدگوى خلفا) است. اگر قافله مان سر نرسیده بود مرا تکه پاره کرده بودند. و در این زمینه، داستان‏هاى بسیار از آنها هست. «4»
گرفتیم آنعده را ابهت دربار و ترس گرفته بود و حرف زدنشان را نمی فهمیدند و در حال سراسیمگى و بیخودى از زبانشان در آمد که سلام بر تو اى پیامبر خدا! اما این که با سلطنتش ادعا می کرد خلیفه و جانشین پیامبر خدا است اگر در پى رسیدن به مقامى بالاتر از سلطنت نبود و نمی خواست خلافت غاصبانه را نردبان وصول به مرتبه رسالت نماید چرا آنها را منع نکرد و ترسشان را نزدود تا به خود آمده وضع را بدرستى دریابند و سخن بیراه و نابجا نگویند؟! او که در پى غصب مقامى بالاتر از خلافت بود برایش فرقى نداشت که او را امیر المؤمنین بخوانند یا خلیفه یا پیامبر یا پروردگار! می خواست دماغ پسر نابغه را به خاک دربار خویش بمالد و باعتراف به سلطه جابرانه اش وادارد و واداشت و موفق گشت و غرور پیروزى وى را بر آن داشت که براى قدرت و مقامش صورتى معتدل و بازنندگی یى کمتر نپسندد، بلکه شکلى بسیار بیمورد و بیجا و بیگانه از واقعیت اختیار نماید! پسر هنده جگر خوار از آن خطاب باطل و سلام ناروا خوشش می آید و به کسى که او را پیامبر می خواند تندى نمی نماید و از آن خطاب باز نمی دارد و در همان حال خودش حاضر نمی شود که پیامبر اسلام را پیامبر بخواند و به رسالت بشناسد، حتى براى تحقیر و کوچک کردنش بنام میخواندش غافل از این که نام والاى محمد با عظمت قرین است چه به تنهائى بیاید و چه با هزار ستایش و ثنا و تعظیم، و رسالت با نام والایش ملازم و همجاه است. حافظان حدیث و حدیثشناسان گفتگوئى را ثبت کرده اند میان معاویه و امد بن ابد حضرمى «1» به این صورت:
معاویه- آیا هاشم را دیده اى؟ امد بن ابد: آرى بخدا بلند بالا و خوش صورت بود، می گفتند: میان دو دیده اش برکه اى است! معاویه- امیه را دیده اى؟- آرى، مردى کوتاه قد و نابینا بود، می گفتند: شوم صورت است یا شر صورت است! معاویه- محمد را دیده اى؟- محمد کیست؟ معاویه- پیامبر خدا- چرا او را همانگونه که خدا با عظمت و فخامت ذکر کرده یاد نکردى و نگفتى پیامبر خدا! «2»

الغدیر فى الکتاب و السنه و الادب، ج‏10، ص: 459

رفتن به بالا