اولین دایرةالمعارف دیجیتال از کتاب شریف «الغدیر» علامه امینی(ره)
۷ اسفند ۱۴۰۲

نظر یک مجاهد جنگ بدر درباره قتل عثمان

متن فارسی

سخن فروه بن عمرو انصاری مجاهد بدری

مالک در کتاب” موطا ” فصل ” روش قرائت ” حدیثی از این صحابی نقل میکند با ذکرلقبش- البیاضی- و بدون ذکر نامش. ابن وضاح و ابن مزین میگویند: مالک از آنجهت نامش را ذکر نکرده که او ازکسانی بوده که کمک به قتل عثمان کردهاند. ابو عمر در ” استیعاب ” توضیح میدهد که حرف آنها بیمعنی است و کسی که چنین حرفی بزند معلوم میشود از نقش و موضع انصار در قضیه تسخیر خانه عثمان و کشتنش بی خبر است. کاری را که برای فروه بن عمرو انصاری جرم شمرده اند هر گاه گناه باشد و مرتکبش را از عدالت خارج سازد نمیتوان از مرتکبش حدیث نقل کرد، چه با ذکر نامش و چه بدون آن. در صورتیکه جرم و مایه سلب عدالت نباشد فروه بن عمرو انصاری مشمول فضائل و عدالتی که آن جماعت برای همه اصحاب پیامبر (ص) قائلند خواهد بود و حدیثی که او نقل میکند برای آن جماعت صحیح و حجت خواهد بود و عدم ذکر نامش اثری در صحت و اصالت آن ندارد. وانگهی اگر این کار، جرم و جنایت بشمار آید شامل همه انصار خواهد شد نه شامل فروه بن عمرو انصاری بتنهائی. و این مطلبی است که ابو عمر بان اشاره کرده میگوید”: کسی که چنین حرفی زده معلوم میشود از نقش و موضع انصار در قضیه تسخیر خانه عثمان و کشتنش بی خبر است.” پس یا باید هیچیک از روایاتی را که توسط انصار نقل شده صحیح ندانست یا نام هیچیک ازآنان را در نقل روایتشان ذکر ننمود. بهر حال، این انصاری بدری از کسانی که به قتل عثمان کمک کرده اند، و درموضع گیری و رفتارش در قبال عثمان اختلافی با انصار یا سایر اصحاب پیامبر گرامی (ص) نداشته و با ایشان همداستان بوده است.

(الغدیر فی الکتاب و السنة و الادب ج 9 ص 187)

متن عربی

19- حدیث فروة بن عمرو بن و دقة البیاضی الأنصاری (بدریّ)

أخرج مالک فی الموطّأ حدیثه فی باب العمل فی القراءة، و سکت عن اسمه و لم

الغدیر فی الکتاب و السنه و الادب، ج 9، ص: 187

یسمّه، بل ذکره بلقبه البیاضی. و قال ابن وضاح «1» و ابن مزین «2»: إنّما سکت مالک عن اسمه، لأنّه کان ممّن أعان علی قتل عثمان.

و عقّبه أبو عمر فی الاستیعاب فقال: هذا لا یُعرف و لا وجه لما قالاه فی ذلک و لم یکن لقائل هذا علم بما کان من الأنصار یوم الدار.

الاستیعاب ترجمة فروة، أُسد الغابة (4/179)، الإصابة (3/204)، شرح الموطّأ للزرقانی (1/152) «3».

قال الأمینی: الذی یشهد ببطلان ما قالاه أنّ ما حسبوه جریمة من فروة إن کان مسقطاً لعدالته فالإخراج عنه باطل سمّاه أو لم یسمّه، و إن کان غیر مسقط لها فهو مشمول لما عمّ الصحابة عند القوم من الفضل و العدالة، و إنّ روایته حجّة یُؤخذ بها و لا یضرّه إذن إلغاء الاسم، ثمّ إن کانت هذه الجریمة ممّا یُؤاخذ به صاحبه فهی عامّة للأنصار کلّهم کما أوعز إلیه أبو عمر بقوله: لم یکن لقائل هذا علم بما کان من الأنصار یوم الدار. فیجب إسقاط روایاتهم أو السکوت عن أسمائهم جمعاء. و بالجملة: أنّ هذا الأنصاریّ البدریّ عُدّ ممّن أعان علی قتل عثمان، و لم یشذّ فی رأیه عن الأنصار أو عن بقیّة الصحابة أجمع.