logo-samandehi

نگرشی بر تحریف دو متعه توسط عمر

این جمله ای است از آنچه را که از احادیث درباره آن دو متعه وارد شده است و آنها چنانچه می بینی خود به خود وافی است برای اثبات تشریع آن دو بر عهد پیامبر از جهت قرآن و سنت پیامبر ” ص “بدون آنکه نسخ و بطلانی آمده باشد در پی حکم آنها و اضافه کن به آنها از احادیث بسیاری که دلالت بر اباحه آنها میکند و ما آنرا یاد نکردیم برای خالی بودن آنها از نهی عمر و نبود نهی او درباره دو متعه مگر رای مخصوص یا صرف اجتهادی در برابر نص صریح قرآن و سنت.

اما متعه حج

پس منع و نهی کرد از آن وقتی که آنرا کاری زشت می پنداشت اینکه مردم توجه به حج دارند از سرهایشان آب می چکد بعد از آمیزش و جماع زنها بعد از تمام شدن عمره، لکن خداوند سبحان بیناتر به حال بندگانش بود از او و پیامبرش صلی الله علیه وآله می دانست این را موقعی که تشریع کرد مباح بودن متعه حج را از جهت حکم قطعی ابدی تا روز قیامت چنانچه آن نص احادیث گذشته و آینده است و نباشد آنچه را که عمر آورده مگر استحسانی که اختصاص به خودش دارد و اعتنائی بر آن نیست در برابر کتاب و سنت. این آن چیزی است که خلیفه آ نرا دیده در مستند و مدرک حکمش و دراینجا گفته های بیهوده و بی ارزشی است که گفته اند آن را تا آنکه تقویت کنند این فتوای مخصوص او را و خوب جلوه دهند. آنچه که خلیفه بر آن اقدام کرد به تنهائی و تمام آن هم مخالف آن است که خودش به شخصه تصریح کرده و آنها عذرهای ساختگی است. و بی نیازاز حق نمیکند چیزی را، و از آنهاست.

1 اینکه متعه ای که عمر نهی از آن کرده آن فسخ حج است به عمره ای که بعد از آن حج می شود و آنرا دفع و رد میکند نصوص صحیح های یاد شده از ابن عباس و عمران بن حصین و سعد بن ابی وقاص و محمد بن عبد الله بن نوفل و ابو موسی اشعری و حسن و بعد از آن نصوص علماء بر اینکه نهی شده از خلیفه متعه حج و جمع کردن بین حج و عمره است. یعنی آب غسل جنابت). و شیخ بدر الدین عینی حنفی در عمده القاری شرح صحیح بخاری ج 4 ص 568 گوید: عیاض و غیر او بطور قطع گویند: متعه ای که عمر و عثمان نهی کردند از آن فسخ و تبدیل حج بعمره بوده نه عمره ای که بعد از حج میکنند گفتم: در پاسخ او بر ایشان ایراد میشود آنچه که در روایت مسلم آمده که بعضی از طرق آن تصریح کرده ببودن آن متعه حج، و در روایتی از او آمده، که رسول خدا صلی الله علیه و آله عمره نمود با برخی همسرانش در دهه حج، و در روایتی از مسلم است که آن حضرت جمع کرد بین حج وعمره، و مقصود او تمتع یاد شده است و آن جمع بین حج و عمره است در یک سال.

-2 اختصاص ویژگی اباحه متعه به صحابه پیامبر در عمره ایشان با رسول خدا صلی الله علیه و آله فقط، نسبت داده شده این گفته به عثمان و صحابی بزرگوار ابی ذر غفاری و بر این اشکال می شود چنانچه در زاد المعاد ابن قیم ج 1 ص 213 است که این آثار و اخباری که دلالت میکند بر اختصاص اباحه متعه به صحابه مردد بین دو دسته است یا خبری است که باطل و صحیح نیست البته از کسی که به او نسبت داده شده است و بین خبر صحیح از گوینده ای که معصوم  نیست که معارضه نماید با آن نصوص تشریع کننده معصوم پس در صحیح مسلم و بخاری و غیر آنهاست از سراقه بن مالک که گفت: این تمتع و کامیبابی ما ای رسول خدا (از همسرانمان) در حج برای امسال است یا برای همیشه، فرمود: نه بلکه برای همیشه است. و در صحیحه دیگری از سراقه است گوید: رسول خدا صلی الله علیه و آله برخاست برای خطبه و فرمود: بدانید که عمره داخل در حج شد تا روز قیامت. و در صحیح از ابن عباس است که گوید: عمره داخل در حج شد تا روزقیامت ترمذی بعد از آن در صحیح خود ج 1 ص 175 گوید و در این باب از سراقه بن مالک، و جابر بن عبد الله است و معنای این حدیث این است که باکی نیست به عمره در ماه های حج، و همینطور تفسیر کرده آنرا شافعی و احمد و اسحق، و معنای این حدیث این است که اهل جاهلیت در ماه های حج عمره نمیکردند پس چون اسلام آمد اجازه داد پیامبر صلی الله علیه و آله در این موضوع و فرمود “: دخلت العمره فی الحج الی یوم القیامه ” عمره داخل حج شده تا روز قیامت یعنی باکی نیست به عمره کردن در ماه های حج. و در صحیحه ای از خود عمراست که گفت: رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: جبرئیل آمد نزد من و من در وادی عقیق بودم پس فرمود: در این وادی مبارک دو رکعت نماز بگذار و گفت: عمره ای در حجه ای پس حقیقت عمره داخل در حج شد تا روزقیامت (بیهقی در سننش ج 5 ص 13 نقل کرده و گفته که آن را بخاری در صحیح خود روایت نموده). پس چه چیز جری کرده و جرئت داده خلیفه را بر سنتی که رسول خدا صلی الله علیه و آله خبر به آن داده و جبرئیل آنرا آورده وخودش آنرا بازگوکرده است. و سندی در حاشیه سنن ابن ماجه ج 2 ص 231 گوید: ظاهر حدیث بلال موافقت نهی عمر از متعه است و جمهور بر خلاف آن است و این که متعه اختصاصی به صحابه ندارد پس برای همین حمل کردند متعه را به فسخ و خدا داناتراست. و این حدیث بلال از احادیثی است که دلالت میکند که متعه اختصاص به صحابه دارد و در آن احمد گوید: این مرد شناخته نشده این حدیثی است که اسنادش معروف نیست، حدیث بلال در نزد من ثابت نیست. و ابن قیم در زاد المعاد بعد از نقل گفته احمد گوید: گفتم و از آن چه را که دلالت میکند بر صحت قول امام احمد و اینکه این حدیث صحیح نیست اینکه پیامبر صلی الله علیه و آله خبر از متعه داد که آن برای همیشه است پس ما گواهی می دهیم به خدا قسم که این حدیث بلال از رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم درست نیست، و آن دروغ و غلطی است بر او و چطور مقدم داشته شود روایت بلال بر روایات افراد مورداعتماد، تا آنجا که گوید مجوزون فسخ گویند: این قول فاسدی است که شکی در آن نیست بلکه این رای و عقیده ای است که در آن شکی نیست و به تحقیق که تصریح کرده، به اینکه آن رای کسی است که او بزرگتر از عثمان و ابی ذر و عمران بن حصین است پس در دو صحیح و لفظ بخاری است که ما متمتع شدیم و متعه کردیم با رسول خدا صلی الله علیه و آله و قرآن نازل شد درباره آن، پس مردی گفت برای خودش آنچه می خواست و در لفظ مسلم: است نازل شده آیه متعه در کتاب خدا عز وجل، یعنی متعه حج و امر فرمود ما را رسول خدا صلی الله علیه و آله به آن پس از آن هم آیه ای نازل نشده که متعه حج را نسخ کند و رسول خدا صلی الله علیه و آله هم از آن نهی نفرمود تا از دنیا رفت مردی آنچه خواست برای خودش گفت، در لفظی: اراده کرده عمر را، و عبد الله بن عمر گفت به کسی که سئوال کرده بود از اواز متعه و گفته بود که پدرت نهی کرد از آن، امر و فرمان رسول خدا صلی الله علیه و آله سزاوارتر است که پیروی شود یا پدرم، و ابن عباس گفت به کسی که معارضه کرده بود با او بابی بکر و عمر، نزدیک است بر شما سنگ از آسمان فرود آید من میگویم رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمود: و شما میگوئید، ابوبکر و عمر گفت.

پس این پاسخ علماء است نه جواب آنکه میگوید: عثمان و ابوذر داناتر بر رسول خدا صلی الله علیه و آله بودند از شما و آیا نگفت ابن عباس و عبد الله بن عمر: که ابوبکر و عمر داناتر بر رسول خدا صلی الله علیه و آله از ما بودند و نبود هیچیک از صحابه و نه هیچکس از تابعین که به این جواب راضی باشد در دفع نصی از رسول خدا صلی الله علیه و آله و ایشان اعلم به خدا و رسول او بودند و پرهیزکارتر بر او از اینکه مقدم بدارند بر گفته معصوم رای غیر معصوم را. پس از آن نص از معصوم ثابت شده که آن (متعه حج) باقی است تا روز قیامت و بتحقیق که قائل به بقاء آن شده است علی بن ابی طالب که رضوان خدا اورا باد و سعد بن ابی وقاص و ابن عمر و ابن عباس و ابو موسی و سعید بن مسیب وقاطبه تابعین و پیروان آنان.

و دلالت میکند بر اینکه این رای و اجتهاد محض بود که نسبت داده نمیشود به اینکه آن به پیامبر صلی الله علیه و آله متصل باشد اینکه عمر بن خطاب… وقتی که نهی از آن کرد ابو موسی اشعری گفت: ای امیرمومنان چه احداث کردی در شان مناسک حج، پس گفت: اگرما کتاب پروردگارمان را بگیریم، و عمل کنیم، پس به درستی که خدا میفرماید: و اتموا الحج و العمره لله ” حج و عمره را برای خدا اتمام کنید، و اگرسنت رسول خدا صلی الله علیه و آله رابگیریم، پس به درستی که پیامبر خدا صلی الله علیه و آله حلال نکرد  تا آنکه قربانی کند پس این اتفاقی بود از ابو موسی و عمر بر اینکه منع بهم زدن حج را به متعه و احرام به آنرا ابتداء جز این نیست که آن رای محض اوبوده که احداث کرد در مناسک حج از رسول خدا صلی الله علیه و آله نیست واگرچه استدلال کرده برای آن به چیزی که استدلال نموده و ابو موسی بود که فتوا میداد مردم را به فسخ حج در تمام خلافت ابوبکر و اوائل خلافت عمر تا آنکه عمر مذاکره کرد در نهی کردن آن، و اتفاق کرده اند بر اینکه این رای بود که عمر…آنرا احداث در مناسک نمود پس از آن صحیح است از او که رجوع نمود ازآن . و عینی: در عمده القاری ج 4 ص 562 گوید: پس اگر بگوئی: که از ابی ذر روایت شده که او گوید: متعه مخصوص اصحاب محمد صلی الله علیه و آله بود، در صحیح مسلم، میگویم: گویند: این گفته صحابی مخالف کتاب و سنت و اجماع و قول کسی است که بهتر از او بوده است. اما کتاب پس قول خدای تعالی “: فمن تمتع بالعمره الی الحج ” پس آنکه تمتع کرد عمره را بحج، و این عمومی است و مسلمین اجماع کرده اند بر اباحه و جواز تمتع در تمام عصرها، و جز این نیست که در فضل آن اختلاف کرده اند.

و اما سنت:

پس حدیث سراقه “: المتعه لنا خاصه او هی الی الابد ” آیا متعه برای ما تنهاست یا برای همیشه است فرمودند: بلکه آن برای همیشه است، و حدیث یاد شده در صحیح مسلم در صفه حج مانند این: و معنایش این است که اهل جاهلیت بودند که تمتع را جایز نمی دانستند و نمی دیدند عمره را در ماه های حج مگر هرزگی و عیاشی، پس پیامبر صلی الله علیه و آله بیان فرمود که خداوند تشریع فرمود: عمره را در ماههای حج و تجویز کرد متعه را تا روز قیامت، سعید بن منصور آنرا روایت کرده از گفته طاووس و زیادکرده در آن، پس چون اسلام آمد امر کرد مردم را که عمره کنند در ماه های حج، پس داخل شد عمره در ماه های حج تا روز قیامت و مخالفت کرد ابوذر را علی علیه السلام و سعد و ابن عباس و ابن عمر و عمران بن حصین و سایر صحابه و سایر مسلمین، عمران گوید: ما متعه میکردیم با رسول خدا صلی الله علیه وآله و قران درباره آن نازل شد پس نهی نکرد ما را رسول خدا صلی الله علیه وآله از آن و آیه ای آنرا نسخ نکرد، پس مردی برای خودش آنچه خواست گفت مورد اتفاق همه است.

و سعدبن ابی وقاص گوید: ما کردیم با رسول خدا صلی الله علیه و آله را یعنی متعه را و این یعنی آنکه نهی از آن کرد در آنروز کافر بعرش یعنی خانه مکه بود، مسلم آنرا روایت کرده اه،مقصود بان معاویه ابن ابی سفیان است چنانچه در صحیح مسلم است پس رای خلیفه و امر آن به عمره در غیر ماه های حج برگشت برای جاهلیت است چه قصد کند  یا نکند، زیرا که اهل جاهلیت همچنان که شنیدی مردمی بودند که نمی دیدند عمره را در ماه های حج، ابن عباس گوید: قسم به خدا که رسول خدا صلی الله علیه وآله عمره نبرد عایشه را در ذی حجه مگر آنکه قطع کند به این امر اهل شرک را، و گوید: آنها بودند که عمره در ماه های حج را ازبدترین هرزگی ها و شهوت رانی ها در روی زمین میدانستند.

-3 حدیثی که ابو داود نقل کرده آنرا در سننش ج 1 ص 283 ، از سعید بن مسیب که مردی از اصحاب پیامبر صلی الله علیه و و آله آمد پیش عمر بن خطاب…پس گواهی داد نزد او که شنیده بود از رسول خدا صلی الله علیه و آله در مرضی که از دنیا رفت نهی می کردند از عمره در حج. و پاسخ داده از آن بدر الدین عینی در عمده القاریج 4 ص 562 به قولش: جواب داده شده از این به این که آن حالتی است که مخالف کتاب و سنت و اجماع است مثل حدیث ابی ذر بلکه آن حالش پست تر است از آن زیرا که در اسنادش سخن ها و ایرادها است و زرقانی در شرح موطاء ج 2 ص 18 . پاسخ داده از آن که اسنادش ضعیف و بریده است چنانچه حفاظ بیان کرده اند. عطف کن به حدیث این مردی که شناخته نشده و شاید هنوز هم به دنیا نیامده باشد حدیثی را که ابو داود در سننش ج 1 ص 283 نقل کرده آنرا از معاویه بن ابی سفیان که گفت به اصحاب پیامبر صلی الله علیه و آله آیا میدانید که رسول خدا صلی الله علیه و آله نهی کرد از چنین و چنان وسوارشدن بر پوست پلنگ، گفتند، بلی، گفت: پس میدانید که او نهی کرد ازنزدیک کردن بین حج و عمره را (حج قران) پس گفتند: اما این را پس نه پس گفت: اما او نهی کرد با آنها و شما فراموش کردید. بار خدایا تو منزهی، چه چیز جرئت داد و جری کرد ایشان بر نوامیس و احکام دین، پس اگر مانند متعه حجی که حکمش شامل میشود در هر سال صدها هزارنفر از مردم را که قرآن درباره آن نازل شده و رسول خدا صلی الله علیه وآله آنرا بجا آورده پس از آن نهی کرده از آن و تمام صحابه فراموش کردند و در میان ایشان بسیاری بودند که دوران صحبتشان طولانی بود با آن حضرت و هیچ یک از ایشان لب نگشود بسخن و یاد نکرد آنرا مگر معاویه بن ابی سفیانی که اسلامش متاخر از بیشترآنها بوده که قطعا و قهرا ادراک صحبتش اندک و شنیدنش کمتر بوده و آنرا اظهار نکرده و حرفی نزد مگر بعداز مدتها که از عمرش گذشته بود درروزیکه حکومت را متصرف شده بود و خوشش آمده بود که قدم بگذارد جای قدم کسانیکه از او مقدم بودند پس چه توقعی باقی می ماند به احکام در این موقع و چه اطمینانی حاصل میشود برای مسلمان بر آن و به جائی حق سوگند که تمام اینها نیست مگر بازی با شریعت پاک اسلامی و راه یافتن درز کردن هواهای نفسانی در آن و نیست شریعت در نزد این گروه مردان (معاویه ها و صدام ها و اربابهایشان…)مگر قوانین سیاسیه وقتیه که میگردد به نظر و دید آنکه بر مردم حکومت و کشور را اداره میکند رای کسی که متولی زمام آن شده است.

و این دو حدیث را جفت و منضم کن به روایتی که احمد آنرا نقل کرده در روایتی از اینکه اول کسی که از حج تمتع نهی کرد معاویه بود و حال آنکه ابوبکر و عمر و عثمان متعه حج نمودند، و در روایت دیگر است که ابوبکر از آن نهی کرد پس آن مخالف است در روایت معاویه با تمام آنچه که گذشت از صحاح و در روایت ابوبکر که مخالف با اکثر آنهاست، و من خیال میکنم که آنکه تلفیق کرده روایت اول را خواسته بار گناه عمر را سبک کرده باشد به انداختن نهی را بر گردن معاویه و کسی که دومی را آفریده و ایجاد کرده قرار داده این رای را از سنت و روش شیخین (ابوبکر و عمر) تا آنکه تقویت کند طرف آنرا غافل از اینکه قرآن و سنت نیامده بر هر قول و فتوائی که جانب داری از آنها کند برای سخن هر گوینده باشد و فتوای هر فتوا دهنده ای. عینی در عمده القاری ج 4 ص 562 گوید: پس اگرگفتی: که عمر و عثمان و معاویه نهی از آن کرده اند، گویم: که علماء صحابه بر ایشان انکار کرده و مخالفت در فعلشان با آنها کرده اند و حق با منکرین ایشانست نه غیر ایشان.

ونسبت تمتع به عثمان در حدیث احمد و ترمذی نبود مگر از غافل احمقی از احادیث بسیاری که دلالت میکند بر نهی آن از تمتع که آنرا امامان حدیث و حافظین در صحاح و مسانیدشان نقل کرده اند و در آنها اعتراض است بر مثل علی امیر المومنین علیه الصلوه والسلام وتمتع آنحضرت بقولش (یعنی عمر) میبینی مرا که نهی کنم مردم را از چیزی و حال آنکه تو آنرا می کنی، پس آن حضرت علیه السلام فرمود: نیستم من که ترک کنم سنت رسول خدا صلی الله علیه وآله را به گفته احدی از مردم و در حدیث دیگر نزد بخاری: پس علی علیه السلام فرمود: قصد نداری مگر آنکه نهی کنی از کاری که رسول خدا صلی الله علیه و آله آنرا به جا آورده. و به تحقیق رسید سختگیری و شده انکار عثمان بر کسی که حج تمتع نماید تا حدیکه نزدیک بود کشته شود مولای ما امیرالمومنین ازجری کردن او مردم را.

ابو عمر در کتاب العلم ج 2 ص 3. نقل کرده و در مختصر آن صحیفه 111 ، از عبد الله بنزبیر بازگو کرده که او گفت من با عثمان در جحفه بودم و با او گروهی و جمعی از مردم شام بودند و در میان آنان حبیب بن مسلمه فهری بوده که تمتع عمره را پرسیدند،  گفت: تمام کنید حج را و آنرا در ماه های حج خلاص نمائید پس اگر تاخیر انداختید این عمره تا آنکه زیارت کنید این خانه را دو زیارت بهتر است پس به درستی که خدا وسعت در خیر داده است. پس علی علیه السلام فرمود: قصد کردی(که حمله کنی و تصرف نمائی) در سنت رسول خدا صلی الله علیه و آله و رخصتی را که در کتابش به بندگان اجازه داده که بر ایشان تنگ بگیری درآن و از آن نهی نمائی و حال آنکه آن برای نیازمند و دور از خانه بوده آنها  تهلیل و احرام بعمره و حج با هم نموده، پس عثمان رو بمردم کرد و گفت آیا من نهی از آن کردم، من از آن نهی نمیکنم جز این نیست که رائی بود که من به آن اشاره کردم پس هرکس خواست به آن عمل کند و هر کس خواست آنرا ترک نماید، گوید: پس فراموش نمیکنم گفته مردی از اهل شام را با حبیب بن مسلم: نگاه کن باین که چطورمخالفت با امیر المومنین میکند، قسم به خدا که اگر مرا فرمان دهد گردنش را میزنم، گفت: پس حبیب، دستش را بلند کرد و محکم بسینه او زد و گفت:ساکت شود خدا دهانت را پر از خاک کند اصحاب رسول خدا صلی الله علیه و آله داناترند به آنچه را که در آن اختلاف میکنند. و به آنچه ما یاد کردیم ظاهر میشود فساد بقیه گفته شده از وجوهی که ممکن بود توجیه کند و بپذیرد عذر رای خلیفه را و کسی که میخواهد تفصیل بیش از این را در این موضوع بداند پس بر اوست که رجوع کند به زاد المعاد ابن قیم جوزیه ج 1 ص 177

( الغدیرفی الکتاب و السنة و الادب ،ج 6 ، ص 302 الی 310)

رفتن به بالا